Στους υπεράκτιους «παραδείσους» κρύβονται τα «κεφάλαια του τρόμου»

27

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου έφεραν ξανά στο προσκήνιο το μεγάλο ζήτημα της χρηματοδότησης αυτών των επιχειρήσεων και το βασανιστικό ερώτημα για το πώς ξεπλένονται τα «κεφάλαια του τρόμου».

Το «βρώμικο» χρήμα για να ξεπλυθεί ακολουθεί απίστευτα μπερδεμένες διαδρομές. Στη διαδικασία χρησιμοποιούνται ψεύτικα ονόματα, λογαριασμοί σε υπεράκτια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με ισχυρότατο τραπεζικό απόρρητο και φυσικά νομιμοποιημένες επιχειρήσεις που αποδίδουν άμεσα ρευστό -και διευκολύνουν τη ζωή της ομάδας των μαχητών- όπως ξενοδοχεία, εστιατόρια και ταξιδιωτικά γραφεία.

Οι ειδικοί επιστήμονες δουλεύουν πυρετωδώς για να ανακαλύψουν ποιοί χρηματοδότησαν τις επιθέσεις κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά πέφτουν πάνω σε έναν τοίχο με αποσπασματικές και μικρές συναλλαγές από ευπόληπτους πολίτες χαμηλών τόνων.

«Οι βομβιστές πληρώνονται πάντα με μετρητά και δεν έχουν διακεκριμένο ή ύποπτο τρόπο ζωής», λέει ο Τζουβάλ Αβίβ, πρόεδρος της Interfor, μιας ιδιωτικής εταιρείας ερευνητών που ειδικεύεται στην ανακάλυψη της προέλευσης περιουσιακών στοιχείων ανά τον κόσμο.

Οι αμερικανικές επιθέσεις πιθανώς χρηματοδοτήθηκαν από κεφάλαια ναρκωτικών, από περίεργες δωρεές και φυσικά από την προσωπική περιουσία του υπ αριθμόν 1 καταζητούμενου Οσάμα μπιν Λάντεν. Πιθανώς. Αλλά κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα. «Για να εντοπίσεις την πηγή των κεφαλαίων του τρόμου είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, χρονοβόρο και επίπονο», λέει ο Αβίβ.

Οι πόροι που βρίσκονται πίσω από το αμερικανικό μακελειό, έχουν κάνει δαιδαλώδεις διαδρομές σε πολλές χώρες και πολλοί νομοταγείς πολίτες μέσω νόμιμων επιχειρήσεων έχουν βάλει το χεράκι τους εν γνώσει ή εν αγνοία τους.

Στον ιστό της αράχνης

Από τη στιγμή που τα κεφάλαια συγκεντρωθούν, είναι προφανές ότι η τρομοκρατική ομάδα κατ αρχήν θα χρησιμοποιήσει τράπεζες που πρόσκεινται στην υπόθεσή της ιδεολογικά, εθνολογικά ή πολιτικά. Από την πρώτη στιγμή είναι αναγκαία η χρήση πλαστών ονομάτων. «Κανένας λογαριασμός δεν φέρει την υπογραφή της μαφίας», χαριτολογεί ο Μαρκ Πιθ, καθηγητής εγκληματολογίας στη Βασιλεία της Ελβετίας, ειδικός στο ξέπλυμα χρήματος.

Ο Μπιν Λάντεν και η ομάδα του μπορεί να έχουν χρησιμοποιήσει παραδοσιακά τραπεζικά κέντρα στο Λίβανο, την Κύπρο, ακόμη και στο Πακιστάν, πιθανολογεί ο καθηγητής Πιθ. Η τράπεζα αυτή μεταφέρει τα κεφάλαια από και προς μια σειρά μεγαλύτερων χρηματοπιστωτικών κέντρων για να περιπλέξει τα πράγματα. Οι τράπεζες αυτές χρησιμοποιούν χρηματοοικονομικούς ενδιάμεσους που δεν έχουν καμιά σχέση με την «υπόθεση», ούτε μπορούν να χαρακτηριστούν ως συμπαθούντες.

Αυτοί με τη σειρά τους μισθώνουν άλλον ενδιάμεσο, συνήθως μια υπεράκτια χρηματοοικονομική εταιρεία που δουλειά της είναι ακριβώς να σχεδιάσει αυτό το χρηματοοικονομικό παζλ.

«Δημιουργούν μια διάρθρωση χρησιμοποιώντας υπεράκτιες εταιρείες, οι οποίες διατηρούν λογαριασμούς σε απομακρυσμένους οικονομικούς παραδείσους με χαλαρούς κανονισμούς και με ισχυρό τραπεζικό απόρρητο, που είναι απίθανο να προσφέρουν τη συνεργασία τους», λέει ο καθηγητής Πιθ.

Αν όλα αυτά μάλιστα τα αναλάβει ένας δικηγόρος, προστίθεται ένα ακόμη στρώμα μυστικότητας, καθώς ο επαγγελματικός του κώδικας του απαγορεύει να δημοσιεύει πληροφορίες για τους πελάτες του.

Νόμιμες και χρήσιμες επιχειρήσεις

Στο πλαίσιο αυτής της διάρθρωσης, ένα υπεράκτιο trust fund ή μια εταιρεία συμμετοχών εξαγοράζει μια νόμιμη επιχείρηση, που συνήθως αποφέρει άμεσα μετρητά, όπως ξενοδοχεία, εστιατόρια, ταξιδιωτικά γραφεία, ενοικιάσεις αυτοκινήτων. Οι επιχειρήσεις αυτές συναλλάσονται με τράπεζες άλλων φορολογικών παραδείσων. «Αυτές οι εταιρείες χρησιμοποιούνται σαν οχήματα για να βολεύονται οι τρομοκράτες όταν ταξιδεύουν και η ομάδα είναι έτσι σε θέση να καλύψει τις δραστηριότητές της».

Ο αρχικός κάτοχος των κεφαλαίων που πιθανότατα έδωσε και πλαστά στοιχεία, είναι τώρα πρακτικά αδύνατον να εντοπιστεί. Για παράδειγμα, λέει ο διεθνής ερευνητής Αβίβ, οι ερευνητές πρέπει να αποδείξουν ότι ένα νόμιμο εστιατόριο στο Παρίσι, το οποίο συναλλάσεται με τράπεζα του Μονακό, ανήκει στην πραγματικότητα σε εταιρεία συμμετοχών που έχει έδρα τα νησιά Καϊμάν και ανήκει σε δικηγόρο στην Ελβετία. Καλά ως εδώ.

«Πρέπει όμως να αποδείξεις ότι ο δικηγόρος είναι επίσης και χρηματοοικονομικός ενδιάμεσος».

Οι μεγάλες τράπεζες μπαίνουν στο παιγνίδι μόνον όταν οι υπεράκτιες τράπεζες καταθέτουν κεφάλαια στις πρώτες για να επωφεληθούν από τους μηχανισμούς ταχύτερης μεταφοράς των κεφαλαίων διασυνοριακά, που διαθέτουν οι μεγάλες τράπεζες. «Οι μεγάλες εμπορικές τράπεζες θεωρούν εξαιρετικά δύσκολο να γυρίσουν πίσω και να κάνουν την συνεπαγωγή ότι τα χρήματα μπορεί να συνδέονται με κάποιον που πρόσκειται στον Μπιν Λάντεν», διευκρινίζει ο Πιθ.

Συμπέρασμα: Οι κανόνες που είναι γνωστοί ως KYC (Know Your Customer – Μάθε τον Πελάτη σου) που υποτίθεται ότι αποτρέπουν τις τράπεζες να συναλλάσσονται με πέλάτες για τους οποίους έχουν την παραμικρή υποψία για σχέσεις με βρώμικα κεφάλαια, είναι παντελώς άχρηστοι.

Το να εντοπιστούν οι «μισθοί» των βομβιστών είναι κάτι ακόμη πιό δύσκολο γιατί οι «ταμίες» που βοηθούν στη μεταφορά των χρημάτων δεν έχουν ιδέα για το πού προορίζονται. «Ο ταμίας είναι ένας νόμιμος πολίτης χωρίς ποινικό μητρώο που αποτελεί όμως κρίκο στην αλυσίδα της υπόθεσης. Θα μπορούσε να είναι ένας λογιστής ή ένας δικηγόρος», εξηγεί ο Αβίβ.

Ο «ταμίας» παίρνει μετρητά από λογαριασμούς και τα φυλλάσσει σε ασφαλή θυρίδα, ενώ ένα άλλο πρόσωπο, άγνωστο στον «ταμία», παίρνει τα χρήματα για να πληρώσει το «προσωπικό».

Οι επίσημες μέθοδοι είναι αναποτελεσματικές

Οι πρωτοβουλίες τύπου «κανόνες KYC» ή οι κατάλογοι υπόπτων λογαριασμών που θέλει να μπλοκάρει η Ουάσινγκτον, δεν πάνε αρκετά βαθιά και μοιάζουν μάλλον «αφελείς», υποστηρίζει ο καθηγητής Πιθ. Αλλά ακόμη κι αν οι κανόνες αυτοί εφαρμοστούν, είναι πολλές οι τράπεζες που θα κάνουν τα στραβά μάτια για να προασπίσουν τα κέρδη τους. «Συχνά οι τράπεζες παίζουν τα δικά τους παιγνίδια. Δεν θέλουν να χάσουν τις καταθέσεις με αποτέλεσμα να ισχυρίζονται ότι δεν γνωρίζουν τους πραγματικούς κατόχους».

Ο πιο αδύναμος κρίκος σ αυτή την αλυσίδα είναι οι υπερπόντιοι παίκτες, καθώς είναι αυτοί που έχουν τη μεγαλύτερη πληροφόρηση και τα περισσότερα να χάσουν. «Αν τους ανακαλύψουν δεν πρόκειται να ξαναδουλέψουν στη ζωή τους», λένε οι ειδικοί. Ο μόνος τρόπος για να φτάσει κάποιος στην άκρη του νήματος, τονίζει ο ερευνητής Αβίβ, είναι να ενεργήσει κι αυτός παράνομα!

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ/Reuters