Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ι’)
Κατά το σκεπτικό του Πλάτωνος, η «ψυχή» διοικεί το σώμα και αποτελεί ένα μείγμα από τρία συστατικά: την «ουσίαν» (ύπαρξη), το «ταυτόν» (ταυτότητα) και το «θάτερον» (ετερότητα ή διαφορά)
Ο Πλάτων, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, έπραξε και κάτι άλλο: χρησιμοποίησε για τη σύνταξη του τεχνικού λεξιλογίου του λέξεις της κοινής γλώσσας με νέα σημασία. Δύο εξ αυτών μάλιστα, το είδος και η ιδέα (αμφότερες έχουν την έννοια της μορφής και συνδέονται ετυμολογικώς με το ρήμα ορώ), υπήρξαν μείζονος σημασίας όροι για τη θεμελίωση του πλατωνικού φιλοσοφικού οικοδομήματος. Και τούτο, επειδή είναι εκείνες που δηλώνουν τα νοητά, τον κόσμο των αρχετύπων ή των αιώνιων προτύπων (παραδειγμάτων), των ιδανικών και άφθαρτων οντοτήτων, που αντιπαρατίθεται στα αισθητά, τον κόσμο των ειδώλων ή των φαινομένων, της γένεσης και της φθοράς. Η τάξη στη σχέση μεταξύ των δύο κόσμων του Πλάτωνος διασφαλίζεται από την ψυχήν, η οποία διοικεί το σώμα και αποτελεί ένα μείγμα από τρία συστατικά: την ουσίαν (ύπαρξη), το ταυτόν (ταυτότητα) και το θάτερον (ετερότητα ή διαφορά).
Σύμφωνα με την περίφημη πλατωνική θεωρία των ιδεών, το σύνολο των όντων, όλα τα πράγματα, μετέχουν και στο «ένα» και στο πλήθος –είναι και «ένα» και πολλά»–, τα δε αισθητά αντικείμενα, τα πράγματα του κόσμου μας, μετέχουν στις ιδέες (μέθεξις) και δεν είναι τίποτα άλλο από ομοιώματα (απεικάσματα) αυτών. Επέκεινα και υπεράνω των ιδεών, στην κορυφή τού όλου συστήματος, ίσταται μια οντολογική αρχή, η υπέρτατη αξία: το αγαθόν, το εν, αυτό που καθιστά τις ιδέες νοητές, αυτό που χορηγεί στα νοητά όντα την αλήθεια και στην ψυχή τη δύναμη να τα αναγνωρίζει.
Η νόησις, η διά του νου σύλληψη των ιδεών, επιτυγχάνεται χάρη στη διαλεκτική τέχνη, η οποία συνίσταται στη χρήση διαιρέσεων και συναγωγών, χωρισμών και ενώσεων. Όμως, ο καθοριστικός παράγοντας που επιτρέπει στον άνθρωπο να φθάσει στη γνώση των ιδεών είναι η ανάμνησις. Κατά το σκεπτικό του Πλάτωνος, η αθάνατη (άλλοτε τελευτά και άλλοτε ξαναγεννιέται, αλλά ποτέ δε χάνεται) ανθρώπινη ψυχή –τριχοτομημένη από εκείνον σε λογιστικόν/νόηση, θυμοειδές/συναισθήματα και επιθυμητικόν/επιθυμίες και πάθη– έχει δει όλα τα πράγματα και έχει μάθει τα πάντα, διατηρεί δε την ικανότητα να ξαναθυμηθεί όσα και πριν ήξερε. Σύμφωνα με την εν λόγω θεωρία, ό,τι ονομάζουμε μάθηση είναι ανάμνηση και όχι προϊόν διδαχής, καθώς οι αισθήσεις, υπερνικώντας τη λήθην της ενσάρκωσης (της ένωσης της ψυχής με το σώμα), ενεργοποιούν την εκ των προτέρων (a priori) γνώση των ιδεών.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, σύγχρονη ξενόγλωσση έκδοση περί των ζητημάτων της ψυχής στον Πλάτωνα και τους πλατωνιστές.
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Γ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Δ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ε’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος ΣΤ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ζ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Η’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Θ’)
- Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ι’)
- Επιχείρηση διάσωσης 38 προσφύγων νότια της Ιεράπετρας
- Νέα ήττα για τους Μπακς χωρίς τον Αντετοκούνμπο
- Κιμ Γιονγκ Ουν: «Η Βόρεια Κορέα δεν θα εγκαταλείψει ποτέ το καθεστώς της πυρηνικής δύναμης»
- Γιώργος Τσαγκαράκης: Σήμερα η απολογία του γκαλερίστα – «Πουλούσε έργο του Φασιανού που ήταν καταφανώς πλαστό»
- Ο Κάρλικ Τζόουνς αποτελεί προτεραιότητα για την Παρτιζάν
- Υποκλοπές: μια υπόθεση που γράφει παντού κυβέρνηση και Γρηγόρης Δημητριάδης με δικαστική βούλα
- Η σκανδαλώδης υπόθεση που μπορεί να κρύβεται πίσω από τη συνεργασία της Zara με τον John Galliano
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τρίτη 24.03.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/agustin-fernandez-6U97YfljDK4-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442