Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Θ’)
Στο τεχνικό λεξιλόγιο των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων απαντούν φαινόμενα πολυσημίας και πολυωνυμίας
Την άποψη ότι η γλώσσα γεννήθηκε νόμω, ότι οι λέξεις μιας γλώσσας είναι απόρροια σύμβασης μεταξύ των μελών μιας ανθρώπινης κοινότητας, υποστήριξε ο Δημόκριτος, ο οποίος υπήρξε σύγχρονος των σοφιστών και απέσπασε τον έπαινο αρχαίων συγγραφέων για την υψηλή ποιότητα του ύφους του, τη διαύγεια και την ευστοχία του, την επιμέλεια στην τοποθέτηση των λέξεων. Εάν το όνομα ενός πράγματος είχε όντως δοθεί από τη φύση, ισχυρίστηκε ο εξ Αβδήρων φιλόσοφος, τότε δε θα υπήρχαν ούτε περιπτώσεις πολυσημίας (ύπαρξη λέξεων με πολλές σημασίες) ούτε περιπτώσεις πολυωνυμίας (εμφάνιση ενός πράγματος με πολλά ονόματα). Σύμφωνα με τη μαρτυρία του νεοπλατωνικού Πρόκλου (5ος αιώνας μ.Χ.), οι όροι που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Δημόκριτος για τις προαναφερθείσες περιπτώσεις είναι πολύσημον και ισόρροπον αντίστοιχα.
Τέτοιου είδους φαινόμενα, πολυσημίας και πολυωνυμίας, απαντούν στο τεχνικό λεξιλόγιο των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων. Τυπικό παράδειγμα πολυσημίας συνιστά ο λόγος του Ηρακλείτου, η κεντρική λέξη του έργου του, όρος που ερμηνεύεται με διαφορετικούς τρόπους (προπάντων, όμως, ως η μεγάλη έγκυρη τάξη του κόσμου, ο θεϊκός νόμος από τον οποίον τροφοδοτούνται όλοι οι ανθρώπινοι νόμοι). Εξάλλου, ο Αριστοτέλης καταπιάνεται στο έργο του με τα πολλαχώς λεγόμενα, τους φιλοσοφικούς όρους που δεν ήταν μονοσήμαντοι, αλλά νοηματοδοτούνταν ποικιλοτρόπως. Για την ακρίβεια, αυτό συμβαίνει στο βιβλίο Δ του περίφημου συγγράμματός του Μετά τα Φυσικά, όπου πραγματεύεται αυτοτελώς το σημασιολογικό περιεχόμενο συγκεκριμένων όρων. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα πολυωνυμίας –διά της χρήσεως συνώνυμων όρων, ισοδύναμων από σημασιολογικής απόψεως– συναντώνται στον Δημόκριτο, όπως και στον Πλάτωνα, ο οποίος μεταχειρίζεται συχνά διαφορετικές λέξεις για την ίδια έννοια.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, σύγχρονη ξενόγλωσση έκδοση του αριστοτελικού συγγράμματος «Μετά τα Φυσικά».
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Γ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Δ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ε’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος ΣΤ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ζ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Η’)
- Over Half of Greek Pensioners Receive Under €1,000
- Η Meta σε νέα δίκη για «εθισμό» των ανήλικων χρηστών
- Μπρίτνεϊ Σπίαρς: Οικειοθελής εισαγωγή σε κέντρο θεραπείας
- Οπαδός της Μάντσεστερ Σίτι τρόλαρε πίνοντας από μπουκάλι… Άρσεναλ! (vid, pics)
- Τραγωδία στους Παξούς: Νεκρός 15χρονος μοτοσικλετιστής σε τροχαίο
- Επιστρέφουν οι εκδρομείς του Πάσχα – Συνεχείς οι αφίξεις πλοίων στα λιμάνια της Αττικής
- Οι αθλητικές μεταδόσεις της Δευτέρας (13/4): Πού θα δείτε το ντέρμπι Εφές-Φενέρμπαχτσε και Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ
- Το… τερμάτισε: Μετά την επίθεση στον Πάπα ο Τραμπ εμφανίζεται ως… Χριστός
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Δευτέρα 13.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/e-KAyytNKVoqo-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442