Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Θ’)
Στο τεχνικό λεξιλόγιο των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων απαντούν φαινόμενα πολυσημίας και πολυωνυμίας
Την άποψη ότι η γλώσσα γεννήθηκε νόμω, ότι οι λέξεις μιας γλώσσας είναι απόρροια σύμβασης μεταξύ των μελών μιας ανθρώπινης κοινότητας, υποστήριξε ο Δημόκριτος, ο οποίος υπήρξε σύγχρονος των σοφιστών και απέσπασε τον έπαινο αρχαίων συγγραφέων για την υψηλή ποιότητα του ύφους του, τη διαύγεια και την ευστοχία του, την επιμέλεια στην τοποθέτηση των λέξεων. Εάν το όνομα ενός πράγματος είχε όντως δοθεί από τη φύση, ισχυρίστηκε ο εξ Αβδήρων φιλόσοφος, τότε δε θα υπήρχαν ούτε περιπτώσεις πολυσημίας (ύπαρξη λέξεων με πολλές σημασίες) ούτε περιπτώσεις πολυωνυμίας (εμφάνιση ενός πράγματος με πολλά ονόματα). Σύμφωνα με τη μαρτυρία του νεοπλατωνικού Πρόκλου (5ος αιώνας μ.Χ.), οι όροι που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Δημόκριτος για τις προαναφερθείσες περιπτώσεις είναι πολύσημον και ισόρροπον αντίστοιχα.
Τέτοιου είδους φαινόμενα, πολυσημίας και πολυωνυμίας, απαντούν στο τεχνικό λεξιλόγιο των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων. Τυπικό παράδειγμα πολυσημίας συνιστά ο λόγος του Ηρακλείτου, η κεντρική λέξη του έργου του, όρος που ερμηνεύεται με διαφορετικούς τρόπους (προπάντων, όμως, ως η μεγάλη έγκυρη τάξη του κόσμου, ο θεϊκός νόμος από τον οποίον τροφοδοτούνται όλοι οι ανθρώπινοι νόμοι). Εξάλλου, ο Αριστοτέλης καταπιάνεται στο έργο του με τα πολλαχώς λεγόμενα, τους φιλοσοφικούς όρους που δεν ήταν μονοσήμαντοι, αλλά νοηματοδοτούνταν ποικιλοτρόπως. Για την ακρίβεια, αυτό συμβαίνει στο βιβλίο Δ του περίφημου συγγράμματός του Μετά τα Φυσικά, όπου πραγματεύεται αυτοτελώς το σημασιολογικό περιεχόμενο συγκεκριμένων όρων. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα πολυωνυμίας –διά της χρήσεως συνώνυμων όρων, ισοδύναμων από σημασιολογικής απόψεως– συναντώνται στον Δημόκριτο, όπως και στον Πλάτωνα, ο οποίος μεταχειρίζεται συχνά διαφορετικές λέξεις για την ίδια έννοια.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, σύγχρονη ξενόγλωσση έκδοση του αριστοτελικού συγγράμματος «Μετά τα Φυσικά».
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Γ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Δ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ε’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος ΣΤ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ζ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Η’)
- Περιφερειάρχες και Δήμαρχοι από όλη την Ευρώπη θα βρεθούν στην Ρόδο
- Πολλά τα μηδενικά στο box office – Το «Michael» πλησιάζει τα 800 εκατομμύρια
- Αστυνομική επιχείρηση για παράνομες επιδοτήσεις ΟΠΕΚΕΠΕ στην Κρήτη – 20 συλλήψεις
- Εκλογές στην Κύπρο: Τα συγχαρητήρια Μητσοτάκη στον ΔΗ.ΣΥ
- Τι ανέβασε η σύντροφος του Κέντρικ Ναν μετά την κατάκτηση του ευρωπαϊκού από τον Ολυμπιακο (pic)
- Πάτρα: Εντοπίστηκε σορός άνδρα να επιπλέει στη θάλασσα
- Τόκιο: Τουλάχιστον 20 τραυματίες από ψεκασμό άγνωστης ουσίας σε εμπορικό κέντρο
- Αχαρνές: Οδηγός ταξί έπεσε θύμα ένοπλης ληστείας από 3 άτομα που προσποιήθηκαν τους πελάτες
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις







![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Δευτέρα 25.05.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/05/jeffrey-lai-Cz57JO4T0gQ-unsplash-315x220.jpg)

























































Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442