Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Θ’)
Στο τεχνικό λεξιλόγιο των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων απαντούν φαινόμενα πολυσημίας και πολυωνυμίας
Την άποψη ότι η γλώσσα γεννήθηκε νόμω, ότι οι λέξεις μιας γλώσσας είναι απόρροια σύμβασης μεταξύ των μελών μιας ανθρώπινης κοινότητας, υποστήριξε ο Δημόκριτος, ο οποίος υπήρξε σύγχρονος των σοφιστών και απέσπασε τον έπαινο αρχαίων συγγραφέων για την υψηλή ποιότητα του ύφους του, τη διαύγεια και την ευστοχία του, την επιμέλεια στην τοποθέτηση των λέξεων. Εάν το όνομα ενός πράγματος είχε όντως δοθεί από τη φύση, ισχυρίστηκε ο εξ Αβδήρων φιλόσοφος, τότε δε θα υπήρχαν ούτε περιπτώσεις πολυσημίας (ύπαρξη λέξεων με πολλές σημασίες) ούτε περιπτώσεις πολυωνυμίας (εμφάνιση ενός πράγματος με πολλά ονόματα). Σύμφωνα με τη μαρτυρία του νεοπλατωνικού Πρόκλου (5ος αιώνας μ.Χ.), οι όροι που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Δημόκριτος για τις προαναφερθείσες περιπτώσεις είναι πολύσημον και ισόρροπον αντίστοιχα.
Τέτοιου είδους φαινόμενα, πολυσημίας και πολυωνυμίας, απαντούν στο τεχνικό λεξιλόγιο των αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων. Τυπικό παράδειγμα πολυσημίας συνιστά ο λόγος του Ηρακλείτου, η κεντρική λέξη του έργου του, όρος που ερμηνεύεται με διαφορετικούς τρόπους (προπάντων, όμως, ως η μεγάλη έγκυρη τάξη του κόσμου, ο θεϊκός νόμος από τον οποίον τροφοδοτούνται όλοι οι ανθρώπινοι νόμοι). Εξάλλου, ο Αριστοτέλης καταπιάνεται στο έργο του με τα πολλαχώς λεγόμενα, τους φιλοσοφικούς όρους που δεν ήταν μονοσήμαντοι, αλλά νοηματοδοτούνταν ποικιλοτρόπως. Για την ακρίβεια, αυτό συμβαίνει στο βιβλίο Δ του περίφημου συγγράμματός του Μετά τα Φυσικά, όπου πραγματεύεται αυτοτελώς το σημασιολογικό περιεχόμενο συγκεκριμένων όρων. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα πολυωνυμίας –διά της χρήσεως συνώνυμων όρων, ισοδύναμων από σημασιολογικής απόψεως– συναντώνται στον Δημόκριτο, όπως και στον Πλάτωνα, ο οποίος μεταχειρίζεται συχνά διαφορετικές λέξεις για την ίδια έννοια.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, σύγχρονη ξενόγλωσση έκδοση του αριστοτελικού συγγράμματος «Μετά τα Φυσικά».
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Γ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Δ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ε’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος ΣΤ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Ζ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Η’)
- Μετά τους σεισμούς: Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας θέλει να ξανανοίξει το αεροδρόμιο του Καράκας «το συντομότερο»
- Από τις πιέτες- φτέρες στις τσάντες-αρμαντίλλο: Η νέα συλλογή υψηλής ραπτικής του Dior ποντάρει στη χαρά
- Ο Ερντογάν στη συνάντηση με τον Τραμπ κέρδισε τη «μάχη», αγωνίζεται για να κερδίσει και τον «πόλεμο» – Δεδομένος σύμμαχος η Ελλάδα
- «Λύγισε» ο Λουίς Ντίας: Ξέσπασε σε κλάματα μετά τον αποκλεισμό της Κολομβίας (vid)
- Πέθανε ο ηθοποιός Τάκης Παναγόπουλος
- Η αυθεντική πλευρά των Κυκλάδων: Η Άνδρος πρωταγωνιστεί σε γαλλικά ταξιδιωτικά αφιερώματα
- Ολυμπιακός: Πρώτο φιλικό με αντίπαλο τη Ρακόφ
- Κρήτη: Αγνοείται ψαροντουφεκάς – Σε εξέλιξη επιχείρηση έρευνας για τον εντοπισμό του
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 08.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/erik-mclean-go7GkMubo5c-unsplash-1-315x220.jpg)
