Σκότος οπίου ή λιθίου

Πίσω από τον δίκαιο αλλά ξέπνοο θρήνο των διεθνών μέσων ενημέρωσης για το Αφγανιστάν, παραλείπεται ή και αποκρύπτεται ένα γεγονός δεσπόζον σε πολλές επιλογές της Δύσης.

Στρατιωτικές επεμβάσεις χωρίς καμία ανάλυση των επιπτώσεων. Σαν να λήγει η επέμβαση με την παύση των εχθροπραξιών και τη συντριβή του αντιπάλου.

Η πολιτική Μπους υιού, κυρίως στο Ιράκ, έπασχε από αυτή την τυφλότητα (όχι αδόμητη ή απλώς ορμική, όπως αποκάλυψε η βιογραφική ταινία «Vice» για τον αντιπρόεδρο Ντικ Τσέινι). Επηρέασε ως «τεχνική» (ή προδέσμευσε) εν μέρει και τη διάδοχη κατάσταση, την περίοδο Ομπάμα. Ουσιαστικά ακολουθήθηκε μια πολιτική δημιουργίας μη κρατών ή καταστροφής αυταρχικών αλλά εκκοσμικευμένων κρατικών οντοτήτων. Ιράκ, Συρία, Λιβύη, κουρδικός παράγων κ.ά.

Το Αφγανιστάν δεν είναι το ίδιο με τα προηγούμενα παραδείγματα ως προς το υπόστρωμα. Δέκα χρόνια από τους Σοβιετικούς και είκοσι από τους Αμερικανούς (συνολικά τριάντα χρόνια) γίνεται προσπάθεια «εξαγωγής» και εγκατάστασης πολιτικού, διοικητικού, πολιτιστικού προτύπου, με μια ισχυρή στρατιωτικά-πολιτικά αλλά και πανάκριβη προσπάθεια δημιουργίας ενός στοιχειωδώς νεωτερικού προπλάσματος, το οποίο αποδεικνύεται απολύτως ανεδαφικό και άσαρκο.

Σήμερα όλοι οι σοβαροί αναλυτές βλέπουν με φρίκη τον επίπλαστο και επιδερμικό χαρακτήρα που είχαν η αφγανική «κυβέρνηση», ο «τακτικός στρατός» και οι «κρατικές δομές», που, παρ’ όλα τα θετικά βήματα, ιδίως στο θέμα του δικαίου και της θέσης της γυναίκας, διαχειρίζονταν (γιατί δεν διοικούσαν) τη χώρα. Σαρώθηκαν σε μία εβδομάδα.

Ο Νατζιμπουλάχ, αναδυόμενο στέλεχος (σε κόντρα με τον προγενέστερο Καρμάλ), πρόεδρος στην ύστερη «σοσιαλιστική», σοβιετική περίοδο, κρεμάστηκε από τους μουτζαχεντίν, αφού η χώρα εγκαταλείφθηκε με τη διάλυση της ΕΣΣΔ.

Ο Γάνι, μόλις αποχώρησαν (επιπόλαια και κατά τη γνώμη μου ασχεδίαστα) οι ΗΠΑ, μάζεψε τις αποσκευές του και το έσκασε σε μία εβδομάδα.

Ο Νατζιμπουλάχ προσπάθησε να αμβλύνει δομικές φυλετικές, φυλαρχικές και φατριαστικές συγκρούσεις, προσπάθησε να ενσωματώσει και να εξημερώσει τον πολεμικό ισλαμισμό, στο τέλος τον κατάπιε η μαύρη τρύπα ενός οχλοκρατικού θρησκειόμορφου φανατισμού.

Σήμερα, στη σειρά των μαύρων τρυπών, το Αφγανιστάν αποσυναρμολογείται με αίμα, δάκρυα και μελλοντικά συμβόλαια λιθίου (όχι οπίου, όπως ίσχυε μέχρι τώρα).

Χοντρά διεθνή παιχνίδια και πιθανόν οικονομικές συμφωνίες θα ορίσουν τα νέα επίπεδα ισορροπιών. Ο εμφύλιος και οι σφαγές θα υπάρξουν και μόλις φύγουν τα ΜΜΕ θα αρχίσει το πολιτιστικό και κοινωνικό ξεκλήρισμα των γυναικών.

Μέχρι τότε και κυρίως στο εξής, θα υπάρξει πολιτιστική εξαχρείωση. Θα σαρωθούν τα στοιχειώδη δικαιώματα γυναικών και κανόνων ανθρωπισμού.

Ή μήπως οι Ταλιμπάν είναι πιο διδαγμένοι; Για την ώρα πολιτεύονται, δηλώνουν, προσπαθούν να καθησυχάσουν. Πιθανόν θα «υποκύψουν» στις υπόγειες εντάσεις, στο σεισμικό δυναμικό που έχει σωρευθεί τις πολλές δεκαετίες πολέμου.

Με την επικράτησή τους θα υπάρξει όμως και μια άλλη επίπτωση στην κουλτούρα δικαιωμάτων που κυριαρχεί στη Δύση. Ο πολεμικός θρησκευτισμός και οι ακρότητες θα ξαναθέσουν τα ερωτήματα του αυτοπροσδιορισμού, πολύ πιο έντονα στα σπλάχνα των δυτικών κοινωνιών.

Το δικαίωμα στην πολιτιστική «ετεροτοπία» θα συγκρουστεί ακόμα εντονότερα με τις παραδοχές δικαίου που έχουν επικρατήσει στη Δύση. Τα όρια του θρησκευτικού, πολιτιστικού «αυτοπροσδιορισμού» θα τρωθούν από την ίδια την πραγματωμένη ισλαμοφασιστική πραγματικότητα.

Και τότε θα δούμε ακόμα εντονότερα διαλυτικά φαινόμενα στον δυτικό γονότυπο. Το Αφγανιστάν είναι δίπλα μας.