Phantom of the Opera, The – Κριτική

Η αγάπη γεννά ιστορίες αγάπης. Και ο Aντριου Λόιντ Βέμπερ, σφόδρα ερωτευμένος με τη σύζυγό του, την υψίφωνο Σάρα Μπράιτμαν, εμπνεύστηκε από το πασίγνωστο βιβλίο του Γκαστόν Λερού και έγραψε για εκείνη ένα μιούζικαλ που θα της επέτρεπε να ξεδιπλώσει όλη την έκταση της φωνής της. Τα παραπάνω υποστηρίζουν όσοι γνωρίζουν το παρασκήνιο. Το προσκήνιο ωστόσο είναι πολύ πιο συναρπαστικό. Το «Φάντασμα της Όπερας» έκανε πρεμιέρα στο Λονδίνο το 1986 και εξελίχθηκε σε μια από τις πιο δημοφιλείς και προσοδοφόρες παραστάσεις στην ιστορία του λονδρέζικου θεάτρου.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 άρχισαν οι προετοιμασίες για τη μεταφορά της παράστασης στην οθόνη και μάλιστα με τους πρωταγωνιστές του αρχικού καστ, Μάικλ Κρόφορντ και Σάρα Μπράιτμαν. Όμως ο χωρισμός του ζεύγους Βέμπερ-Μπράιτμαν έστειλε τα σχέδια στις καλένδες. Δέκα περίπου χρόνια αργότερα ο Βέμπερ επανήλθε. Επέλεξε ως σκηνοθέτη τον Τζόελ Σουμάχερ, έγραψε μερικά τραγούδια αποκλειστικά για την κινηματογραφική εκδοχή, εξασφάλισε τη συμμετοχή της Warner Bros. Στην παραγωγή και το «Φάντασμα» πήρε επιτέλους το δρόμο για τα στούντιο. Συγκεκριμένα, τα θρυλικά στούντιο Πάινγουντ της Αγγλίας, όπου στήθηκαν μια μικρογραφία του εξωτερικού της όπερας του Παρισιού, οι επιβλητικοί εσωτερικοί χώροι του κτιρίου, τα υπόγεια της όπερας και η σπηλιά στην οποία ζει το Φάντασμα, καθώς και το νεκροταφείο.
Το έργο αρχίζει σε μια ερημωμένη όπερα. Τίποτα δεν θυμίζει τα παλιά μεγαλεία. Διενεργείται δημοπρασία. Ένα από τα αντικείμενα που βγαίνουν στο σφυρί είναι και ο τεράστιος πολυέλαιος της αίθουσας. Λέγεται ότι γκρεμίστηκε από την οργή του θρυλικού Φαντάσματος και οδήγησε στην εγκατάλειψη του χώρου. Μια ομοβροντία από χαμηλές συχνότητες σηματοδοτεί την έναρξη της μουσικής. Τη διαδέχονται οι πρώτες νότες της εισαγωγής. Ως δια μαγείας ο πολυέλαιος ανάβει και αρχίζει να ανεβαίνει προς το ταβάνι. Ταυτόχρονα, με τη μαγεία της ψηφιακής τεχνολογίας, ο χώρος μεταμορφώνεται σταδιακά: Οι πυρσοί της σκηνής ανάβουν, η σκόνη φεύγει από τα καθίσματα και από τις κουπαστές των θεωρείων, τα βελούδα αποκτούν το ζωηρό κόκκινο χρώμα τους, στους τοίχους εμφανίζεται η χρυσή διακόσμηση, τα καμαρίνια γεμίζουν χορευτές και ηθοποιούς που ετοιμάζονται για πρόβα. Αρχίζει να ξετυλίγεται η ιστορία της Κριστίν που είναι ερωτευμένη με τον Ραούλ και κινδυνεύει από την εκδικητική μανία του μέντορά της: Ενός ιδιοφυούς μουσικού με παραμορφωμένο πρόσωπο που ζει στα υπόγεια της όπερας και που δεν διστάζει να σκοτώσει, προκειμένου να κάνει την Κριστίν ντίβα του λυρικού θεάτρου και παράλληλα να την έχει υποχείριό του.
Στην κινηματογραφική του εκδοχή το μιούζικαλ «The Phantom of the Opera» δεν έγινε ομόφωνα αποδεκτό. Τα σχόλια αφορούσαν κυρίως στην απρόσωπη σκηνοθεσία και έως ένα βαθμό αυτοί που εκφράστηκαν αρνητικά δεν είχαν άδικο. Από το φιλμ λείπει το πάθος που δικαιολογεί τις ακραίες πράξεις των ηρώων και παράλληλα συγκινεί ή συναρπάζει το θεατή. Ωστόσο, το θέμα του συγκεκριμένου μιούζικαλ είναι η όπερα. Ένα είδος που ως προς το θεατρικό του σκέλος χαρακτηρίζεται από συμβάσεις και στιλιζάρισμα. Είναι φανερό ότι ο Σουμάχερ θέλησε να ακολουθήσει μια «οπερατική» γραμμή, τιθασεύοντας τα ρεαλιστικά συναισθήματα των ηρώων και αφήνοντας να μιλήσουν η εικόνα και η μουσική. Ως προς αυτό το κομμάτι, το «Φάντασμα της Όπερας» σε αποζημιώνει και με το παραπάνω.
Σε επίπεδο μουσικής συναντάμε ξανά το concept παλαιότερων μιούζικαλ του Βέμπερ (νούμερα με ντουέτα, σόλο ή χορωδία), αλλά ενταγμένο σε ένα κατά κάποιον τρόπο πιο ολοκληρωμένο έργο. Οι αποσπασματικές εικόνες που συνέθεταν μιούζικαλ όπως η «Εβίτα», οι «Γάτες» ή το «Jesus Christ Superstar» έχουν αποκτήσει ροή και σκηνική συνοχή. Οι φωνές είναι θαυμάσιες. Όλοι οι ηθοποιοί ανταποκρίνονται στα υψηλά στάνταρτ των συνθέσεων, τραγουδώντας με τη δική τους φωνή. Η μόνη που δεν τραγουδά είναι η Μίνι Ντράιβερ. Την ντουμπλάρει η Βρετανίδα Μάργκαρετ Πρις.
Το θέαμα είναι συναρπαστικό. Τα σκηνικά και τα κοστούμια συνθέτουν μια μπαρόκ φαντασμαγορία, που μεταφράζεται σε χρυσαφένια διακόσμηση, επιβλητικά αγάλματα, ή ακόμα πιο επιβλητικά ανήλιαγα υπόγεια φωτισμένα από πυρσούς και σε ρούχα στα οποία κυριαρχεί το βελούδο. Διόλου τυχαία η ταινία ήταν υποψήφια για Όσκαρ Φωτογραφίας, Σκηνικών και Κοστουμιών. Έχασε στη στροφή από το «Aviator» του Σκορτσέζε, ίσως και για λόγους σκοπιμότητας.
Η ελληνική ψηφιακή έκδοση ακολουθεί την τακτική αρχικά της ενοικίασης και αργότερα της πώλησης. Το διπλό συλλεκτικό DVD είναι συσκευασμένο σε μαύρη βελούδινη θήκη. Το οπτικοακουστικό μέρος βρίσκεται σε άριστα επίπεδα. Το αναμορφικό κάδρο αποδίδει άψογα την ατμόσφαιρα των πλάνων: εξωτερικά της όπερας λαμπρά φωτισμένα, εσωτερικοί χώροι υπό το φως των κεριών, σκοτεινά υπερώα με τους μηχανισμούς των σκηνικών, καθώς και λαμπερά κοστούμια στις σκηνές των παραστάσεων ή στο εκθαμβωτικό μπαλ μασκέ. Η εικόνα παραμένει συμπαγής ακόμα και σε σκηνές με γρήγορη κίνηση, ενώ το βαθύ μαύρο κάνει ωραία αντίθεση με τη ροδαλή σάρκα της Κριστίν ή τα κόκκινα τριαντάφυλλα.
Από μπάντα σε μπάντα (Dolby και DTS) ο ήχος δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές. Οι χαμηλές συχνότητες δίνουν συχνά το «παρών» και η αίσθηση περιβάλλοντος χώρου είναι πάρα πολύ καλή, ειδικά στη σκηνή του πανικού, όταν ο πολυέλαιος των δυο τόνων αρχίζει να γκρεμίζεται. Παρά την πυκνή ενορχήστρωση, σε ορισμένα σημεία, τα όργανα της ορχήστρας ακούγονται στην κάθε τους λεπτομέρεια. Το ίδιο ισχύει και για τις φωνές στα χορωδιακά μέρη. Το πρόσθετο υλικό δεν διαφωτίζει περισσότερο όποιον έχει διαβάσει τα όσα έχουν γραφτεί κατά καιρούς σχετικά με τη συγκεκριμένη παραγωγή. Το «Making of» είναι λιγάκι… τσιγκούνικο -λίγο παραπάνω από ένα τέταρτο της ώρας-, αλλά δίνει μια συνολική εικόνα των παρασκηνίων. Μεταξύ των έξτρα υπάρχει και μια συνέντευξη μουσικολόγου, ο οποίος αναλύει το έργο, ενώ προβάλλονται αποσπάσματα από τη θεατρική παράσταση.
Μια ακόμα έκδοση της ταινίας, τριών δίσκων για τους πολύ… μερακλήδες, πρόκειται να κυκλοφορήσει έπειτα από αρκετούς μήνες.