11ο Φόρουμ των Δελφών: Μεγαλώνοντας με ασφάλεια σε έναν συνδεδεμένο κόσμο

Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί πάντα και παντού μια αδήριτη ανάγκη. Η εκθετική αύξηση του χρόνου που περνούν τα παιδιά μπροστά από οθόνες έχει πυροδοτήσει παγκόσμια ανησυχία για την ψυχική τους υγεία και την ασφάλειά τους, με διεθνείς οργανισμούς να προειδοποιούν ότι η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και ο ψηφιακός εθισμός λαμβάνουν διαστάσεις πανδημίας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), η υπερβολική καθιστική ζωή μπροστά από οθόνες συνδέεται με σοβαρές αναπτυξιακές διαταραχές, ενώ η UNICEF υπογραμμίζει τον άμεσο κίνδυνο από την κυβερνοπαρενόχληση και την εκμετάλλευση, καθιστώντας επιτακτική τη δημιουργία ενός θωρακισμένου ψηφιακού περιβάλλοντος.

Ως ένα τέτοιο φλέγον ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, μέσα από την καίρια συζήτηση με τίτλο «Μεγαλώνοντας υπεύθυνα και με ασφάλεια σε έναν συνδεδεμένο κόσμο».

Το πάνελ των ομιλητών συγκέντρωσε υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης και της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων του Υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου, του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου και της Υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη.

Τις τεχνικές και κοινωνικές διαστάσεις του θέματος ανέπτυξαν ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Vodafone Ελλάδας, Αχιλλέας Κανάρης, και ο Jeffrey DeMarco, Ανώτερος Σύμβουλος της διεθνούς Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Save the Children.

Έρευνα: «Connected Childhood: The State of Digital Wellbeing & Resilience for Children and Young People in Europe»

Ο Jeffrey DeMarco άνοιξε τη συζήτηση παρουσιάζοντας τα δεδομένα της έρευνας «Connected Childhood: The State of Digital Wellbeing & Resilience for Children and Young People in Europe», η οποία διεξήχθη για λογαριασμό του Ιδρύματος Vodafone και της ΜΚΟ Save the Children. Η μελέτη, που βασίστηκε σε δείγμα 7.755 εφήβων (13-18 ετών) από εννέα ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, κατέδειξε την κρισιμότητα της ψηφιακής ανθεκτικότητας.

Σε αυτήν την πρόσφατη έρευνα αποκαλύπτεται μια ανησυχητική αντίφαση: αν και οι νέοι στην Ευρώπη είναι η πιο συνδεδεμένη γενιά στην ιστορία, μόλις ένας στους τέσσερις αξιολογεί την ψηφιακή του ευημερία ως καλή. Τα βασικά ευρήματα του δείκτη Digital Wellbeing and Resilience Index δείχνουν ότι η υψηλή συνδεσιμότητα δεν μεταφράζεται σε προστασία, καθώς οι τρεις στους τέσσερις ερωτηθέντες παλεύουν με διαταραχές ύπνου, υψηλά επίπεδα στρες και δυσκολία εξισορρόπησης της online και offline ζωής τους. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το ένα τρίτο των παιδιών αισθάνεται συχνά αναστάτωση μετά τη χρήση του διαδικτύου, ενώ δύο στους πέντε δεν νιώθουν ηρεμία ή θετικότητα, με τις ευάλωτες ομάδες (όπως παιδιά με αναπηρίες ή σε κατάσταση οικονομικής επισφάλειας) να αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις. Η έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι ενσωματωμένοι αλγόριθμοι των πλατφορμών δυσχεραίνουν την αυτορρύθμιση, και καλεί σε μια ολιστική προσέγγιση δημόσιας υγείας που θα θέτει τις εταιρείες τεχνολογίας προ των ευθυνών τους για τον σχεδιασμό ασφαλέστερων ψηφιακών περιβαλλόντων.

Τελικά, αυτό που καταδεικνύει η έρευνα είναι η ανάγκη για μια ισορροπημένη προσέγγιση που δεν θα αποκλείει τα παιδιά από τη γνώση, αλλά θα τα θωρακίζει μέσω ρυθμιστικών πλαισίων, στοχευμένης εκπαίδευσης και προηγμένων τεχνολογικών εργαλείων.

Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις

Στην τοποθέτησή του, ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, τόνισε πως τα προωθούμενα μέτρα εστιάζουν σε πλατφόρμες που χρησιμοποιούν αλγορίθμους ικανούς να προκαλέσουν εθιστικά μοτίβα συμπεριφοράς. Σημείωσε χαρακτηριστικά πως οι εταιρείες τεχνολογίας καθυστέρησαν να θέσουν όρια, προσθέτοντας ότι η ψυχική υγεία των παιδιών δεν μπορεί να τίθεται σε ρίσκο. Μάλιστα, παρομοίασε την ανάγκη ρύθμισης με τους κανόνες οδικής ασφάλειας, εκτιμώντας ότι έως το 2027 θα υπάρχει ένα πλήρως εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, υπογράμμισε την αργοπορία των εταιρειών στον έλεγχο ηλικίας. Αναφέρθηκε στη δημιουργία του εργαλείου «Kids Wallet», εξηγώντας ότι επιτρέπει την επιβεβαίωση της ηλικίας του χρήστη (άνω ή κάτω των 15 ετών) χωρίς τη διαρροή προσωπικών δεδομένων. Ο κ. Παπαστεργίου κατέστησε σαφές ότι από τις αρχές του 2027 η εφαρμογή μηχανισμών επαλήθευσης θα είναι υποχρεωτική για όλες τις πλατφόρμες, υπό ευρωπαϊκό συντονισμό.

Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, υποστήριξε ότι η λύση βρίσκεται στον συνδυασμό περιορισμών και εκπαίδευσης. Ανέφερε ότι η απαγόρευση των κινητών στα σχολεία ενισχύεται, αλλά συμπλήρωσε πως καμία πρωτοβουλία δεν θα ευδοκιμήσει χωρίς τη σύμπνοια γονέων και εκπαιδευτικών. Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε το πρόγραμμα «Connected Parents» για την επιμόρφωση 50.000 γονέων, επισημαίνοντας ότι η τεκμηριωμένη επεξήγηση προς τα παιδιά είναι το κλειδί για τη σωστή διαχείριση της ψηφιακής τους ταυτότητας.

Η εταιρική ευθύνη

O Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Vodafone Ελλάδας Αχιλλέας Κανάρης

Ο Αχιλλέας Κανάρης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Vodafone Ελλάδας, τόνισε πως η εταιρεία, διαμορφώνοντας τις ψηφιακές υποδομές του μέλλοντος, αναγνωρίζει την ευθύνη της να συμβάλλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς και υποστηρικτικού ψηφιακού περιβάλλοντος για τους νεότερους χρήστες. Ως παράδειγμα, ανέφερε το ολοκληρωμένο οικοσύστημα προϊόντων και υπηρεσιών που έχει σχεδιάσει η Vodafone με σκοπό την ενίσχυση της ψηφιακής ευημερίας παιδιών και γονέων.

Επιπλέον, υπογράμμισε ότι η υπεύθυνη ψηφιακή ενηλικίωση αποτελεί συλλογική ευθύνη, εξηγώντας ότι η πολιτεία οφείλει να θέτει το πλαίσιο, οι εταιρείες να δημιουργούν τα απαραίτητα εργαλεία και οι γονείς να παρέχουν την κατάλληλη καθοδήγηση. Κατέληξε σημειώνοντας ότι στόχος δεν είναι ο αποκλεισμός της νέας γενιάς από τον ψηφιακό κόσμο, αλλά η διασφάλιση ότι οι νέοι θα μπορούν να κινούνται σε αυτόν με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.

Η συζήτηση, υπό τον συντονισμό της δημοσιογράφου Αντριάνας Παρασκευοπούλου, ανέδειξε ότι η προστασία των ανηλίκων απαιτεί μια ολιστική και πολυεπίπεδη στρατηγική. Η στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων (κυβέρνησης, τεχνολογικών κολοσσών, εκπαιδευτικών και οικογένειας) αναδείχθηκε ως ο κρισιμότερος παράγοντας για τη διασφάλιση ενός ψηφιακού μέλλοντος όπου η καινοτομία θα συμβαδίζει με την ασφάλεια και την ψυχική ισορροπία των παιδιών.