Ακρίβεια διαρκείας: Η διεύρυνση του χάσματος με την Ευρώπη και το ηχηρό μήνυμα του 85%

Η πορεία της ελληνικής οικονομίας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από τη σταθερή και επίμονη πίεση του κόστους διαβίωσης, το οποίο αρνείται πεισματικά να αποκλιμακωθεί. Τα νεότερα δεδομένα αποτυπώνουν ένα τοπίο αυξημένων απαιτήσεων για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Καθώς το πρώτο τετράμηνο του 2026 οδεύει προς την ολοκλήρωσή του, το εγχώριο οικονομικό περιβάλλον παραμένει εγκλωβισμένο σε έναν κύκλο παρατεταμένων ανατιμήσεων.

Οι πρόσφατοι δείκτες των τιμών καταδεικνύουν με τον πλέον αδιαμφισβήτητο τρόπο ότι η αγοραστική δύναμη των πολιτών συνεχίζει να δέχεται συστηματικά πλήγματα, εξαντλώντας τα ταμειακά διαθέσιμα των νοικοκυριών.

Η ακρίβεια έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί μια παροδική αναταραχή της αγοράς και πλέον αναδιαμορφώνει πλήρως, σε αυστηρά δομικό επίπεδο, τις καταναλωτικές συνήθειες.

Η απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Η γενική εικόνα της οικονομίας αποτυπώνεται με απόλυτη σαφήνεια στις μετρήσεις του περασμένου μήνα, οι οποίες δείχνουν μια ξεκάθαρη αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων στο εσωτερικό της χώρας. Συγκεκριμένα, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών παρουσίασε νέα ανοδική τάση, σκαρφαλώνοντας στο 3,3% για τον Μάρτιο.

Πρόκειται για μια αισθητή επιδείνωση σε σχέση με το ήδη υψηλό 3,1% που είχε καταγραφεί τον Φεβρουάριο. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι απλώς η εγχώρια άνοδος, αλλά η σημαντική απόκλιση της Ελλάδας από την υπόλοιπη Ευρώπη.

Την ίδια ακριβώς περίοδο, ο μέσος όρος του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη συγκρατήθηκε σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα, φτάνοντας στο 2,5%. Η διαφορά αυτή αναδεικνύει τις αδυναμίες της εγχώριας αγοράς να απορροφήσει τους νυν διεθνείς κραδασμούς, μετακυλίοντας διαρκώς το κόστος στον τελικό καταναλωτή.

Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται και από τις εθνικές μετρήσεις του Μαρτίου, όπου ο γενικός δείκτης διαμορφώθηκε στο 2,7% σε ετήσια βάση, ποσοστό που πιστοποιεί τη διατήρηση των τιμών σε μια μόνιμα υψηλή κλίμακα, πάνω στην οποία χτίζονται πλέον οι νέες, καθημερινές ανατιμήσεις.

Το ράλι στα ράφια των τροφίμων

Εμβαθύνοντας στα ποιοτικά χαρακτηριστικά των πρόσφατων μετρήσεων, γίνεται κατανοητό γιατί η πίεση στα νοικοκυριά είναι τόσο ασφυκτική. Ο πληθωρισμός δεν πλήττει εξίσου όλους τους κλάδους, παρά συγκεντρώνεται δυσανάλογα στα πλέον ανελαστικά αγαθά.

Στον τομέα των τροφίμων, ο οποίος απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος των χαμηλότερων και μεσαίων στρωμάτων, η Ελλάδα κατέγραψε άνοδο της τάξης του 3,5%. Η σύγκριση με την Ευρωζώνη, όπου η αντίστοιχη αύξηση στα είδη διατροφής περιορίστηκε στο 2,4%, υπογραμμίζει το μέγεθος του προβλήματος στα ράφια των εγχώριων σούπερ μάρκετ.

Το πλέον καθοριστικό χτύπημα, όμως, προέρχεται από το μέτωπο της ενέργειας. Μετά από ένα διάστημα πρόσκαιρης σταθεροποίησης που είχε καταγραφεί τον Φεβρουάριο, οι τιμές στον ενεργειακό τομέα εκτινάχθηκαν τον Μάρτιο κατά 7%.

Αυτή η απότομη αύξηση στο ενεργειακό κόστος λειτουργεί πολλαπλασιαστικά, καθώς αυξάνει τα έξοδα παραγωγής και μεταφοράς για το σύνολο της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η συμπίεση της αγοραστικής δύναμης

Η επίμονη πληθωριστική τάση μεταφράζεται πλέον σε μια δομική αναδιάρθρωση των οικογενειακών προϋπολογισμών, συρρικνώνοντας δραστικά την πραγματική αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Τα αναλυτικά στοιχεία του Μαρτίου, με τη σταθερή αύξηση του 3,5% στα είδη διατροφής και τη ραγδαία ανατίμηση της τάξης του 7% στον ενεργειακό τομέα, καταδεικνύουν ότι η άνοδος των τιμών εντοπίζεται αποκλειστικά στον πυρήνα των ανελαστικών δαπανών.

Όταν τα βασικά αγαθά διαβίωσης ανατιμώνται με ρυθμούς ταχύτερους –ή ασύμμετρους– σε σχέση με τον γενικό εναρμονισμένο δείκτη του 3,3%, προκαλείται άμεση και βίαιη απορρόφηση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Ένα ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό του μηνιαίου μισθού κατευθύνεται υποχρεωτικά στην κάλυψη αναγκών διατροφής και λειτουργικών εξόδων (όπως η εξόφληση των λογαριασμών ρεύματος), μηδενίζοντας πρακτικά το περιθώριο για αποταμίευση.

Μακροοικονομικά, αυτή η επιβάρυνση οδηγεί στην κάθετη πτώση της καταναλωτικής δαπάνης για αγαθά πέραν των απολύτως βασικών.

Αυτή η αντικειμενική αδυναμία επιβεβαιώνεται από τη βίαιη μετατόπιση της ζήτησης: καταγράφεται πλέον μαζική στροφή προς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και τα φθηνότερα υποκατάστατα, ενώ ο συνολικός όγκος των πωλήσεων σε τεμάχια στη λιανική συρρικνώνεται μαθηματικά, παρά το γεγονός ότι οι ονομαστικοί τζίροι των επιχειρήσεων μπορεί να διατηρούνται τεχνητά λόγω των διογκωμένων τιμών.

Το ηχηρό μήνυμα της κοινωνίας

Η κόπωση από την παρατεταμένη οικονομική πίεση αποτυπώνεται ανάγλυφα όχι μόνο στα εμπορικά καταστήματα, αλλά και στις μετρήσεις της κοινής γνώμης. Τα ευρήματα δημοσκόπησης της Alco που δημοσιεύτηκε χθες, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών.

Σε ένα συντριπτικό ποσοστό που αγγίζει το 85%, οι ερωτηθέντες απάντησαν πως θεωρούν τα μέτρα που εφαρμόζονται κατά της ακρίβειας ως πλήρως ανεπαρκή.

Οι πολίτες στέλνουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι οι υφιστάμενες παρεμβάσεις δεν αρκούν για να αναχαιτίσουν την επέλαση του πληθωρισμού και να θωρακίσουν το πραγματικό τους εισόδημα απέναντι στο διαρκώς αυξανόμενο κόστος ζωής.