Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ: Γιατί ένας superstar πέθανε απένταρος; – Ο καρκίνος, το κόστος, η πτώχευση για ζωή

Ο ηθοποιός Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ που καθιερώθηκε ως super star της χαμένης εφηβείας στο Dawson’s Creek είχε δόξα, φήμη, προβολή και υποθετικά μπορούσε να αντέξει το κόστος των θεραπειών του για τον καρκίνο. Αλλά αυτό ήταν απλά μια υπόθεση.

Ο Βαν Ντερ Μπικ φαινόταν να είναι παντού τη δεκαετία του 1990 και του 2000. Με τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη δραματική σειρά ενηλικίωσης Dawson’s Creek, περπάτησε σε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά κόκκινα χαλιά της βιομηχανίας, ενώ το πρόσωπό του κοσμούσε τα εξώφυλλα περιοδικών – με ένα από αυτά να τον αποκαλεί «νέο υπερστάρ».

Αλλά όταν η τραγωδία χτύπησε αργότερα στη ζωή του, η οικογένειά του αναγκάστηκε να βασιστεί στην καλοσύνη των φίλων και των θαυμαστών του για οικονομική βοήθεια, ρίχνοντας φως στην ευάλωτη κατάσταση όχι μόνο πολλών ηθοποιών, ανεξαρτήτως φήμης, αλλά και εκατομμυρίων καθημερινών Αμερικανών που παλεύουν με ιατρικά έξοδα και το δυσβάσταχτο κόστος του καρκίνου.

Ο Βαν Ντερ Μπικ – που είχε έξι παιδιά με τη σύζυγό του – πέθανε την Τετάρτη σε ηλικία 48 ετών, μετά από διάγνωση με καρκίνο του παχέος εντέρου πριν από τρία χρόνια.

Το κόστος των ιατρικών του θεραπειών ήταν τόσο οικονομικά εξαντλητικό, που ανάγκασε τη σύζυγό του να κάνει δημόσια έκκληση για δωρεές, ώστε να μην χάσουν το σπίτι τους. Ο διαδικτυακός έρανος έχει συγκεντρώσει μέχρι τώρα 2,3 εκατομμύρια δολάρια για την ίδια και τα παιδιά, από 4 έως 15 ετών, αναφέρει το BBC.

«Μετά από αυτή την απώλεια, η Κιμπερλί και τα παιδιά αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον. Το κόστος της ιατρικής φροντίδας του Τζέιμς και η μακροχρόνια μάχη με τον καρκίνο άφησαν την οικογένεια χωρίς χρήματα» αναφέρεται στη σελίδα του Go FundMe.

«Προσπαθούν σκληρά να παραμείνουν στο σπίτι τους και να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους μπορούν να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους και να διατηρήσουν κάποια σταθερότητα σε αυτή την απίστευτα δύσκολη στιγμή».

Στους μήνες πριν από τον θάνατό του, ο Βαν Ντερ Μπικ είχε εξομολογηθεί το δυσβάσταχτο κόστος των θεραπειών και το πόσο «οικονομικά καταρρακωμένη» ήταν η οικογένειά του μετά τη διάγνωση του.

Ο πρωταγωνιστής του Χόλιγουντ δημοπράτησε αντικείμενα που είχε κρατήσει για δεκαετίες από τους ρόλους που καθόρισαν την καριέρα του: ένα καρό πουκάμισο που φορούσε στο πρώτο επεισόδιο του Dawson’s Creek, ένα κολιέ που είχε δώσει στην χαρακτήρα της Κέιτι Χολμς στη νεανική δραματική σειρά και αθλητικά παπούτσια που φορούσε όταν πρωταγωνιστούσε στην ταινία του 1999 Varsity Blues.

«Αποθήκευα αυτά τα αντικείμενα ως θησαυρούς για χρόνια, περιμένοντας τη σωστή στιγμή να κάνω κάτι με αυτά. Με όλες τις τελευταίες αναπάντεχες ανατροπές της ζωής, είναι φανερό ότι η στιγμή είναι τώρα» είπε ο Βαν Ντερ Μπικ στο περιοδικό People τον περασμένο Νοέμβριο

Εκτός από τις δαπανηρές θεραπείες, ο Βαν Ντερ Μπικ δεν κέρδιζε τα ίδια ποσά που είχε στο απόγειο της καριέρας του.

Ο ίδιος είχε εξομολογηθεί πως πληρωνόταν «σχεδόν τίποτα» για το Dawson’s Creek και το συμβόλαιό του δεν περιλάμβανε δικαιώματα αναμετάδοσης – πληρωμές που λαμβάνουν οι σεναριογράφοι, ηθοποιοί και σκηνοθέτες όταν η δουλειά τους προβάλλεται ξανά στην τηλεόραση.

Οι ηθοποιοί σε άλλες τηλεοπτικές επιτυχίες της ίδιας περιόδου, όπως το Friends, λέγεται ότι κερδίζουν περίπου 20 εκατομμύρια δολάρια ετησίως από τέτοιες πληρωμές.

«Δεν κέρδισα τίποτα από τις επαναπροβολές» είπε ο Βαν Ντερ Μπικ στο Today το 2012. «Ήμουν 20. Είχα υπογράψει ένα κακό συμβόλαιο. Δεν είδα σχεδόν τίποτα από αυτό».

Συνέχισε να εργάζεται μετά τη διάγνωσή του, εμφανιζόμενος σε δύο επεισόδια της τηλεοπτικής σειράς Overcompensating το 2025, αλλά δεν είναι σαφές αν αυτό ήταν αρκετό για να του εξασφαλίσει ασφάλιση υγείας από το ισχυρό σωματείο ηθοποιών του Χόλιγουντ.

Οι ηθοποιοί μπορούν να δικαιούνται ασφάλιση υγείας μέσω της Sag-Aftra μόνο αν εργάζονται 108 ημέρες τον χρόνο ή αν κερδίζουν τουλάχιστον 28.090 δολάρια σε παραγωγές του σωματείου.

Ο Βαν Ντερ Μπικ δεν είναι ο πρώτος υψηλού προφίλ Αμερικανός ηθοποιός που φέρνει στην επιφάνεια το πρόβλημα αυτό. Η ηθοποιός από το Beverly Hills 90210 Σάνον Ντόχερτι, που πέθανε το 2024, είχε πει ότι δεν είχε ασφάλιση όταν διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού.

Ο Μπέντζαμιν Μπάιρον Ντέιβις, 53, ηθοποιός που έχει εμφανιστεί σε τηλεοπτικές σειρές και ταινίες όπως το Ant-Man της Marvel, είπε στο BBC ότι οι μειωμένες αποδοχές από τις αναμεταδόσεις είναι πρόβλημα για όλους τους ηθοποιούς.

«Οι πηγές εσόδων από τις οποίες εξαρτώνται οι ηθοποιοί έχουν εξαφανιστεί» είπε, σημειώνοντας ότι η άνοδος της ροής περιεχομένου μέσω streaming έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες αμείβουν τους καλλιτέχνες.

«Οι άνθρωποι απλώς δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά φάρμακα ζωτικής σημασίας και σωτήριες θεραπείες χωρίς να βυθιστούν στα χρέη»

Ο Ντέιβις είπε ότι πολλοί ηθοποιοί εξαρτώνται από αυτές τις πληρωμές τόσο για το εισόδημα όσο και για να δικαιούνται ασφάλιση υγείας μέσω του σωματείου της Sag-Aftra. «Δουλεύω όταν με προσλαμβάνουν, επιβιώνω όταν δεν δουλεύω» είπε ο ηθοποιός.

Ο Ντέιβις είπε ότι έχασε την ασφάλιση υγείας του κατά τη διάρκεια των απεργιών του 2023. «Δεν υπήρχαν δουλειές», είπε. Ο Ντέιβις είχε ασφάλιση μετά το τέλος των κινητοποιήσεων όταν και πληρούσε ξανά τις προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιος, μόλις δέκα χρόνια πριν, το ελάχιστο εισόδημα που απαιτούσε το συνδικάτο για ασφάλιση υγείας ήταν το ένα τρίτο από ό,τι είναι τώρα, με το σημερινό ποσό να είναι απρόσιτο για την πλειοψηφία των ηθοποιών.

«Αυτοί που καλύπτονται από το σωματείο έχουν καλή ασφάλιση υγείας», είπε η Βαλερί Γιαρός, αρχειονόμος του σωματείου. Ωστόσο, ήταν πιθανό ο Βαν Ντερ Μπικ να μην ήταν πλέον ασφαλισμένος λόγω των λιγότερων ωρών εργασίας του, πρόσθεσε.

Το 2024, ο Βαν Ντερ Μπικ είπε στο People ότι ένας από τους λόγους που δεν μπορούσε να εργαστεί περισσότερο ήταν η ασθένεια του.

«Είναι δουλειά πλήρους απασχόλησης» είχε πει για τις χημειοθεραπείες, τις αγωγές και την προσπάθεια του να εξασφαλίσει στον ίδιο και την οικογένεια του προστασία.

Η άλλη μάχη

Ο θάνατός του ανέδειξε στη δημόσια σφαίρα την συζήτηση για το αυξανόμενο κόστος υγειονομικής περίθαλψης στις ΗΠΑ – ένα ζήτημα που τόσο οι Ρεπουμπλικανοί όσο και οι Δημοκρατικοί έχουν αναγνωρίσει εδώ και καιρό ότι χρειάζεται μεταρρύθμιση. Αλλά ως πολιτικοί δεν δίνουν λύση στο πρόβλημα, με διαφωνίες για για τον καλύτερο τρόπο επίλυσης του.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν ένα από τα πιο ακριβά συστήματα υγείας στον κόσμο, με τις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη να εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 5,9 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2026, σύμφωνα με τα Κέντρα για τη Medicare και την Medicaid.

Περίπου 100 εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι παλεύουν να πληρώσουν τα ιατρικά και οδοντιατρικά τους χρέη, σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα

Ακόμα και με ασφάλιση υγείας, η θεραπεία του καρκίνου μπορεί να αποβεί εξαιρετικά δαπανηρή για αυτούς στις ΗΠΑ. Κάποιες έρευνες δείχνουν ότι το μέσο μηνιαίο κόστος χημειοθεραπείας κυμαίνεται από 1.000 έως 12.000 δολάρια.

Αυτό συμβαίνει επειδή στο ιδιωτικό σύστημα υγείας των ΗΠΑ, ακόμη και όσοι έχουν ασφάλιση μπορεί να αντιμετωπίζουν υψηλές απαλλαγές και χιλιάδες δολάρια σε έξοδα από την τσέπη τους, δήλωσε η Έβα Σταλ, αντιπρόεδρος πολιτικής της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Undue Medical Debt, η οποία έχει εξοφλήσει περίπου 25 δισ. δολάρια ιατρικών χρεών για σχεδόν 15 εκατομμύρια ανθρώπους.

«Οι άνθρωποι απλώς δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά φάρμακα ζωτικής σημασίας και σωτήριες θεραπείες χωρίς να βυθιστούν στα χρέη», είπε.

«Όταν ακόμη και κάποιος με τους πόρους του Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ δεν έχει άλλη επιλογή από το να συγκεντρώνει χρήματα για τη θεραπεία του, είναι σαφές πόσο θεμελιωδώς άδικο είναι το σύστημα υγείας μας».

Ο Μάικλ Σορτ, γραφίστας στο Τενεσί που έχει δώσει τις δικές του μάχες με ιατρικά χρέη, δήλωσε στο BBC ότι η αδελφή του αναγκάστηκε να κηρύξει πτώχευση λόγω ιατρικών χρεών για θεραπείες για καρκίνο του ενδομητρίου και έναν ακόμη καρκίνο, ακόμη και με ασφαλιστική κάλυψη.

«Μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια, για αυτές τις θεραπείες καρκίνου», είπε. «Οι τιμές αυτών των φαρμάκων και των θεραπειών είναι απλώς εξωφρενικά υψηλές».

«Όταν ακόμη και κάποιος με τους πόρους του Τζέιμς Βαν Ντερ Μπικ δεν έχει άλλη επιλογή από το να συγκεντρώνει χρήματα για τη θεραπεία του, είναι σαφές πόσο θεμελιωδώς άδικο είναι το σύστημα υγείας μας  για όλους»

Σήμερα υπολογίζεται ότι περίπου 20 εκατομμύρια άτομα διαγιγνώσκονται ετησίως με τη νόσο ενώ διαπιστώνονται και περίπου 9,5 εκατομμύρια θάνατοι.

Με βάση την πρόσφατη δημοσίευση των επιδημιολογικών δεδομένων για τον καρκίνο στις ΗΠΑ, οι εξελίξεις στην Ογκολογία έχουν μειώσει τη θνητότητα της νόσου κατά 34% αποτρέποντας αυτό το διάστημα περίπου 4,5 εκατομμύρια θανάτους. Ωστόσο, η επίπτωση της νόσου συνεχίζει και αυξάνει για μια σειρά από καρκίνους ιδίως σε γυναίκες μέσης ηλικίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η επίπτωση της νόσου είναι κατά 81% υψηλότερη σε γυναίκες ως 50 ετών σε σχέση με τους άνδρες της ίδιας ηλικιακής ομάδας, ενώ πλέον, ο καρκίνος είναι συχνότερος στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες και στην ηλικιακή ομάδα 50-64 ετών.

Ο καρκίνος όμως δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά έχει και σημαντικό κοινωνικό αντίκτυπο. Υπολογίζεται ότι το κόστος για τη διαχείριση της ασθενείς παγκοσμίως ξεπερνά το 1,1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

Εφιαλτικές προβλέψεις

Ο καρκίνος θα κοστίζει στην παγκόσμια οικονομία 25,2 τρισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2050, σύμφωνα με μελέτη του 2023 για τις επιπτώσεις της νόσου σε 144 χώρες που καλύπτουν το  92,7% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Η οικονομική επιβάρυνση από 29 μορφές καρκίνου, εκτιμάται σε 25,2 τρισ. δολ. σε σταθερές τιμές του 2017 ή σε 2.857 δολ. ετήσια επιβάρυνση κατά μέσο όρο, για κάθε άνθρωπο που ζει στη γη.

Στην Ελλάδα η μακροοικονομική επιβάρυνση από όλες τις μορφές καρκίνου ως το 2050 εκτιμάται σε 24,161 δισ. δολ. κατά μέσο όρο (από 18,159-32,131 δισ. δολ.) με την ετήσια επιβάρυνση του ΑΕΠ της χώρας κατά 0,36% περίπου – μπορεί  να φτάσει και το 0,48% – ενώ οι κατά κεφαλήν απώλειες εισοδήματος μπορεί να κυμαίνονται γύρω στις 2.500 δολ. με ελάχιστη επιβάρυνση τα 1.869 δολ και τη μέγιστη τις 3.306 δολ.

Τις προβλέψεις αυτές αποκάλυψε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA, από επιστήμονες των Πανεπιστημίων της Χαϊδελβέργης, του Πεκίνου, του Σιτσουάν, της Βιέννης, του Κολούμπια της Νέας Υόρκης, του Στάνφορντ της Καλιφόρνιας και του Χάρβαρντ της Βοστώνης με θέμα την εκτίμηση και προβολή του κόστους 29 μορφών καρκίνου διεθνώς από το 2020-2050.

Ο καρκίνος θα κοστίζει στην παγκόσμια οικονομία 25,2 τρισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2050, σύμφωνα με μελέτη του JAMA για τις επιπτώσεις της νόσου σε 144 χώρες που καλύπτουν το  92,7% του παγκόσμιου πληθυσμού

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι πέντε καρκίνοι με το υψηλότερο οικονομικό κόστος είναι: ο καρκίνος της τραχείας, των βρόγχων και του πνεύμονα (15,4% ή 3,9 τρισ. δολ.), ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού (10,9% ή 2,8 τρισ.), ο καρκίνος του μαστού (7,7% 2 τρισ.), ο καρκίνος του ήπατος (6,5% ή 1,7 τρισ.) και η λευχαιμία (6,3% ή 1,6 τρισ.).

Το κόστος του καρκίνου του πνεύμονα είναι 56 φορές μεγαλύτερο από αυτό που προκαλεί το μεσοθηλίωμα – ο καρκίνος με τη λιγότερη επιβάρυνση καθώς απορροφά το 0,001% του παγκόσμιου ΑΕΠ ή 7,8 δολ. κατά κεφαλήν έναντι 0,085% ή 440,3 δολ. για τον καρκίνο του πνεύμονα.

Η Κίνα και οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο οικονομικό κόστος των καρκίνων σε απόλυτες τιμές, αντιπροσωπεύοντας το 24,1% και το 20,8% της συνολικής παγκόσμιας επιβάρυνσης, αντίστοιχα.

Τονίζεται ότι ο καρκίνος είναι η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως, με 10 εκατομμύρια θύματα το 2019. Η συχνότητα εμφάνισης των καρκίνων και η συνεπαγόμενη θνησιμότητα αυξάνονται σε όλο τον κόσμο.

Αυτή η αύξηση αντανακλά τη γήρανση του πληθυσμού και το ρόλο πολλών παραγόντων κινδύνου, όπως η χρήση καπνού και αλκοόλ, η ανθυγιεινή διατροφή, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι πέντε καρκίνοι με το υψηλότερο οικονομικό κόστος είναι: ο καρκίνος της τραχείας, των βρόγχων και του πνεύμονα, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού, ο καρκίνος του μαστού, ο καρκίνος του ήπατος και η λευχαιμία

View this post on Instagram

A post shared by Bloomberg Business (@bloombergbusiness)

Η επιβάρυνση για την περίθαλψη των καρκίνων κατανέμεται άνισα, με τις χώρες υψηλού εισοδήματος να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο επιβάρυνση ανά πληθυσμό όσον αφορά τα έτη ζωής με ποιότητα (DALYs) σε σχέση με τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος .

Το 2019, η Κίνα παρουσίασε τον μεγαλύτερο απόλυτο αριθμό θανάτων λόγω καρκίνου, ενώ τη δεύτερη και τρίτη θέση κατέλαβαν η Ινδία και οι ΗΠΑ.

Όπως επισημαίνεται τη μελέτη, ο καρκίνος προκαλεί σημαντική επιβάρυνση στην οικονομία εξαιτίας της μειωμένης παραγωγικότητας, της ανεργίας, των απωλειών εργασίας και της μείωσης των επενδύσεων κεφαλαίου.