Μειώθηκαν παγκοσμίως οι θάνατοι από χρόνια νοσήματα – Η κατάσταση στην Ελλάδα

Η πιθανότητα θανάτου από χρόνιες παθήσεις, όπως η καρδιοπάθεια, ο καρκίνος και ο διαβήτης, έχει μειωθεί από το 2001 στην Ελλάδα και ακόμα 184 χώρες που εξετάζει νέα μεγάλη μελέτη, αν και ο ρυθμός βελτίωσης επιβραδύνθηκε την τελευταία δεκαετία.

Οι χρόνιες παθήσεις, γνωστές και ως μη μεταδοτικά νοσήματα (NCD), παραμένουν σήμερα η κύρια αιτία θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 2015, τα Ηνωμένα Έθνη έθεσαν στόχο να περιορίσουν τους θανάτους από αυτές τις ασθένειες κατά το ένα τρίτο έως το 2030.

Η νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο The Lancet διαπιστώνει ότι ο κίνδυνος θανάτου από NCD μέχρι την ηλικία των 80 ετών μειώθηκε από τις αρχές του αιώνα στα τέσσερα πέμπτα των χωρών που εξετάζονται.

Στην Ελλάδα, σχεδόν οι μισοί άνδρες (47%) πέθαιναν από μη μεταδοτικά νοσήματα το 2001, αναλογία που μειώθηκε στο 41,8% το 2010 και στο 39,3% το 2019.

Για τις γυναίκες, ο κίνδυνος περιορίστηκε από το 32,0% το 2001 στο 25,7% το 2010 και το 22,7% το 2019, δείχνει η μελέτη.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η μεγαλύτερη βελτίωση καταγράφεται στην Δανία, όπου το 27,3% των γυναικών και το 38,1% των ανδρών πέθαιναν από χρόνια νοσήματα το 2019. Τη μικρότερη βελτίωση εμφανίζουν οι ΗΠΑ, όπου τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 31,5% και 43,0%.

Το 2019, οι γυναίκες στην Ιαπωνία και οι άνδρες στη Σιγκαπούρη αντιμετώπιζαν τον ελάχιστο κίνδυνο θανάτου από NCD, ενώ οι γυναίκες στο Αφγανιστάν και οι άνδρες στο Εσουατίνι τον μέγιστο κίνδυνο.

Η Ινδία και η Παπούα Νέα Γουινέα είναι δύο από τις ελάχιστες χώρες όπου οι θάνατοι αυξήθηκαν την περασμένη δεκαετία.

Οι πολιτικές κατά του καπνίσματος βοήθησαν στη μείωση των θανάτων από καρκίνο και καρδιαγγειακά νοσήματα (SmartSign /CC BY 2.0)

Επιβράδυνση

Παρά τα οφέλη πάντως, σε περισσότερες από τις μισές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, ο ρυθμός προόδου περιορίστηκε μετά το 2010.

«Γύρω στην αρχή της χιλιετίας, είδαμε σημαντικά μειωμένη θνησιμότητα, όμως παρά την ξαφνική προσοχή των πολιτικών την τελευταία δεκαετία, τα πράγματα δεν πηγαίνουν εξίσου καλά με πριν» σχολίασε στο περιοδικό Nature ο Ματζίντ Ετζάτι του Imperial College στο Λονδίνο, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι σημαντικότεροι παράγοντες πίσω από τη μείωση των θανάτων είναι η βελτίωση των θεραπειών, τα προγράμματα πρόληψης, η ευρεία χορήγηση στατινών για την υψηλή χοληστερόλη, τα αντιυπερτασικά φάρμακα και η ανάπτυξη εμβολίων για την ηπατίτιδα και τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Οι περιορισμοί στις πωλήσεις καπνικών προϊόντων και αλκοολούχων ποτών βοήθησαν επίσης στη μείωση των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα και παθήσεις του ήπατος.

Όσον αφορά την επιβράδυνση της τελευταίας δεκαετίας, ο Ετσάτι αποδίδει την τάση στην υποχρηματοδότηση, την αναποτελεσματική στόχευση ευάλωτων πληθυσμών και τις ασαφείς προτεραιότητες για τη δημόσια υγεία.

Σε πολλές χώρες, αποδεδειγμένες πρακτικές για τη μείωση της θνησιμότητας από NCD , όπως η αντιμετώπιση της υπέρτασης και του διαβήτη και οι έλεγχοι για καρκίνο, βρίσκονται σε στασιμότητα ή πτώση μετά το 2010.

Σε ορισμένες χώρες υψηλού εισοδήματος, όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία, η επιβράδυνση της βελτίωσης αποδίδεται στην αύξηση των νευροψυχιατρικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας και των διαταραχών που συνδέονται με το αλκοόλ.