7. Μερικά επίθετα δε σχηματίζουν παραθετικά, διότι φανερώνουν ιδιότητα, ποιότητα ή κατάσταση που δεν παρουσιάζει βαθμούς. Τέτοια επίθετα είναι όσα σημαίνουν ύλη (λίθινος, γήινος, ασημένιος, μάλλινος, χρυσός, ξύλινος, σιδερένιος κ.ά.), τοπική ή χρονική σχέση (χερσαίος, θαλάσσιος, ουράνιος, θερινός, ημερήσιος, τωρινός, χθεσινός, κυριακάτικος κ.ά.), μέτρο (πηχυαίος κ.ά.), καταγωγή ή συγγένεια (φράγκικος, σμυρναίικος, προγονικός, πατρώος, μητρικός κ.ά.), μόνιμη κατάσταση (θνητός, νεκρός, αθάνατος, πρωτότοκος κ.ά.).

Επίσης, ορισμένα σύνθετα επίθετα με πρώτο συνθετικό είτε το στερητικό α- (αθάνατος, άυλος, άυπνος, άψυχος κ.ά.) είτε το αρχαιοπρεπές επίθετο πας (πάνσοφος, πάγκαλος κ.ά.) είτε την πρόθεση υπέρ (υπερμεγέθης, υπέρλαμπρος κ.ά.).

8. Όσον αφορά την ορθογραφία τους, τα παραθετικά έχουν πριν από τις καταλήξεις -τερος και -τατος είτε ο (π.χ., σοφότερος – σοφότατος, ωραιότερος – ωραιότατος) είτε υ (π.χ., βαθύτερος – βαθύτατος, ταχύτερος – ταχύτατος) είτε ω (π.χ., ανώτερος – ανώτατος, κατώτερος – κατώτατος), όταν προέρχονται από τοπικά επιρρήματα σε -ω (άνω, κάτω).

9. Στη νέα ελληνική γλώσσα, τα παραθετικά των επιθέτων σε -ος, -α, -ο (π.χ., ωραίος, νέος) και -ος, -η, -ο (π.χ., όμορφος, σοφός) δεν εκτείνουν το χαρακτήρα του θετικού ο σε ω, εάν προηγείται συλλαβή βραχύχρονη, όπως συνέβαινε παλαιότερα (νέος – νεώτερος – νεώτατος, σοφός – σοφώτερος – σοφώτατος).

Ως εκ τούτου, ο συγκριτικός και ο υπερθετικός βαθμός των επιθέτων νέος και σοφός είναι νεότερος – σοφότερος και νεότατος – σοφότατος αντίστοιχα. Θα δεχτούμε το ω στο συγκριτικό βαθμό του επιθέτου νέος μόνο στην καθιερωμένη έκφραση «μέχρι νεωτέρας» (εννοείται διαταγής).

Κατά το νεότερος – νεότατος σχηματίζονται στη νέα ελληνική γλώσσα, μεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα παραθετικά: τιμιότερος – τιμιότατος, χρησιμότερος – χρησιμότατος, καθαρότερος – καθαρότατος, σοβαρότερος – σοβαρότατος, γλαφυρότερος – γλαφυρότατος, απαλότερος – απαλότατος, ομαλότερος – ομαλότατος, ικανότερος – ικανότατος, πιθανότερος – πιθανότατος, δυνατότερος – δυνατότατος.

Νεότερος ή νεώτερος; Τα παραθετικά των επιθέτων (Μέρος Α’)

Νεότερος ή νεώτερος; Τα παραθετικά των επιθέτων (Μέρος Β’)

Γράψτε το σχόλιό σας

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο