Και αρχαιολογικοί χώροι στη Μονή Βατοπαιδίου, καταγγέλλουν οι αρχαιολόγοι

53

Στην καταγγελία ότι ακόμη και αρχαιολογικοί χώροι έχουν παραχωρηθεί στη Μονή Βατοπαιδίου προχώρησε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων. Πρόκειται για περιοχή στην Καμάριζα Λαυρεωτικής, την περιοχή του αρχαίου δήμου Ραμνούντα στο Γραμματικό και αρχαιολογικό χώρο στην περιοχή της Ουρανούπολης.

Όπως σημειώνει η εφημερίδα Το Βήμα, στις καταγγελίες αυτές προχώρησε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων τη Δευτέρα, επισημαίνοντας ότι οι περιπτώσεις της Λαυρεωτικής και του Γραμματικού ήρθαν σε γνώση της μόλις πρόσφατα. Ωστόσο, για την υπόθεση της Ουρανούπολης υπήρχε ενημέρωση της 10ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων προς το ΥΠΠΟ ήδη από τον Ιούλιο του 2007. Αντίδραση όμως δεν υπήρξε και ως εκ τούτου η Εφορεία επανήλθε με νέο έγγραφό της στις 4 Ιανουαρίου 2008, αλλά και πάλι ματαίως. Επιπλέον, άμεσης διαμαρτυρία στις 9 Ιανουαρίου 2008 είχε πραγματοποιήσει και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, η οποία επίσης έπεσε στο κενό.

«Σας γνωρίζουμε ότι πρόκειται για κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο και σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 3028/2002 Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι δυνατή η μεταβίβαση της κυριότητας του χώρου από το Δημόσιο στην εν λόγω περιοχή χωρίς γνωμάτευση της υπηρεσίας μας» ανέφερε η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στο πρώτο έγγραφό της με θέμα «Παραχώρηση δημοσίων εκτάσεων», το οποίο είχε αποσταλεί προς τις κεντρικές υπηρεσίες του ΥΠΠΟ και τον ίδιο τον υπουργό, αλλά και προς τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χαλκιδικής, τον Δήμο Σταγίρων- Ακάνθου, καθώς και το Υποθηκοφυλακείο Ιερισσού.

Λίγους μήνες αργότερα (4 Ιανουαρίου 2008) με νέο έγγραφό της η 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων επανέρχεται στο θέμα της προστατευόμενης περιοχής Ουρανούπολης επισημαίνοντας:

«Σύμφωνα με την υπ αριθ. 2823/22.05.07 συμβολαιογραφική πράξη, έκταση 3.808.430 τ.μ.κυριότητας του ελληνικού Δημοσίου μεταβιβάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου ως άρτιο και οικοδομήσιμο και δηλώνεται ότι το συγκεκριμένο ακίνητο του Δημοσίου είναι ελεύθερο και διαθέσιμο και δεν είναι αναγκαίο για τις στεγαστικές ανάγκες του Δημοσίου. Αν και στο φύλλο 23 δηλώνεται- προφανώς εκ παραδρομής ή από άγνοια- ότι η εν λόγω έκταση δεν βρίσκεται σε αρχαιολογικό χώρο, σας γνωρίζουμε ότι πρόκειται για τμήμα της περιοχής που έχει χαρακτηρισθεί και προστατεύεται από τις διατάξεις του Νόμου 3028/2002 Για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς σύμφωνα με την 5980/16.10.1965 υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 714/ Β/29.10.1965)».

Προς επίρρωσιν των ανωτέρω παρατίθεται και το κείμενο της κήρυξης του αρχαιολογικού χώρου ως εξής: «Χαρακτηρίζομεν ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία εις την περιοχήν της χερσονήσου του Αθω από της διώρυγος του Ξέρξου και μέχρι των ακρωτηρίων Πίννες και Ακροθαίου, βυζαντινά και μεταβυζαντινά κτίσματα, ήτοι μονάς, σκήτας, κελιά, ναούς, μετόχια, εξωκκλήσια, αγιάσματα κ.λπ., είτε εν ερειπίοις ευρισκόμενα,μετά του αμέσου περιβάλλοντος αυτά χώρου, καθοριζομένου ως τοιούτου άπαντος του χώρου τού πέριξ εις την περιοχήν της χερσονήσου του Αθω λόγω της εξαιρετικής αρχαιολογικής σημασίας και σπουδαιότητος αυτών».

Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας, η μόνη απάντηση που έχει δοθεί από το υπουργείο Πολιτισμού είναι ότι δεν έχει αρμοδιότητα παρέμβασης στη διαδικασία. Και αυτό παρά το γεγονός ότι καταστρατηγείται ο αρχαιολογικός νόμος, ενώ βεβαίως ουδέποτε ζητήθηκε η γνωμάτευση των αρμόδιων τοπικών Εφορειών Αρχαιοτήτων, κάτι που επιβάλλεται και γίνεται καθημερινά σε όλη τη χώρα όταν πρόκειται για την εκμετάλλευση και της πιο μικρής ιδιοκτησίας. Οπως φαίνεται από τα στοιχεία, στην περίπτωση της Ουρανούπολης τίποτε από τα ανωτέρω δεν τηρήθηκε.

Επιπλέον, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων όμως έκανε λόγο για δύο ακόμη περιπτώσεις για τις οποίες έχει ανακύψει ζήτημα πιθανής εκχώρησής τους στη Μονή Βατοπαιδίου. Είναι η Καμάριζα, στη Χερσόνησο της Λαυρεωτικής, ένας χώρος κηρυγμένος αρχαιολογικός από το 1980, καθώς περιλαμβάνει τα αρχαία μεταλλεία από τα οποία γινόταν η εξόρυξη αργύρου και μολύβδου, τα πλυντήρια των μεταλλευμάτων, αλλά και τις εγκαταστάσεις της ιδιότυπης κοινωνίας που είχε αναπτυχθεί στην περιοχή με τα ιερά και τις οικίες.

Όσον αφορά για την περιοχή του Ραμνούντα στο Γραμματικό, δίπλα στη θάλασσα, αποτελεί γνωστό και κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο επίσης, καθώς εκεί σώζονται τα ερείπια του αρχαίου δήμου ο οποίος είχε λιμάνι στον Ευβοϊκό. Στον Ραμνούντα υπάρχει επίσης και το περίφημο ιερό της Νέμεσης, το σημαντικότερο αυτής της θεότητας στον ελλαδικό χώρο.

Για τις δύο αυτές περιπτώσεις, το υπουργείο Πολιτισμού επισήμως δεν έχει απαντήσει, ωστόσο όπως αναφέρει Το Βήμα οι υπηρεσίες του υπουργείου ερευνούν την υπόθεση εδώ και μία εβδομάδα.

Σε κάθε περίπτωση, το ΥΠΠΟ εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι σύμφωνα με τον αρχαιολογικό νόμο του 2002 δεν προβλέπεται η δυνατότητα στο ΥΠΠΟ ακύρωσης δικαιοπραξίας που αφορά ιδιοκτησιακό καθεστώς χώρου που είναι αρχαιολογικός ή ιστορικός.

Επίσης σύμφωνα με τον ίδιο νόμο (3028/2002) δεν προβλέπεται διαδικασία γνωμάτευσης συλλογικού οργάνου του ΥΠΠΟ προ της μεταβίβασης ακινήτων εντός αρχαιολογικού χώρου.

«Σε κάθε περίπτωση η προστασία που απολαμβάνει ο αρχαιολογικός χώρος ή ιστορικός τόπος είναι ανεξάρτητη του ιδιοκτησιακού καθεστώτος και οι περιορισμοί που τίθενται μετά τον χαρακτηρισμό του ακολουθούν το ακίνητο και μετά την μεταβίβασή του» καταλήγει.

Για το ίδιο θέμα, τέσσερις βουλευτές του ΠΑΣΟΚ με επικεφαλής τη Μαρία Δαμανάκη κατέθεσαν ερώτηση προς τον υπουργό Πολιτισμού, ζητώντας να κατατεθούν στη Βουλή τα σχετικάέγγραφα.

Στην ανακοίνωση του ΥΠΠΟ παρέπεμψε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Θ.Ρουσόπουλος, λέγοντας ότι έχουν δοθεί επαρκείς εξηγήσεις τις προηγούμενες ημέρες.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ