Βαθιά διχασμένη η Τουρκία με αφορμή έκθεση για τα μειονοτικά δικαιώματα

37

Επεισοδιακή ήταν η παρουσίαση της έκθεσης για την κατάσταση των μειονοτήτων στην Τουρκία από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της τουρκικής κυβέρνησης. Μέλη της επιτροπής που διαφωνούσαν με το περιεχόμενο της έκθεσης διέκοψαν τη σχετική συνέντευξη Τύπου και επιτέθηκαν στον πρόεδρο της.

Ο καθηγητής Ιμπραχίμ Κάμπογλου, πρόεδρος της επιτροπής, αναγκάστηκε να διακόψει τη συνέντευξη, όταν δέχθηκε επίθεση από το γενικό γραμματέα του συνδικάτου των δημοσίων υπαλλήλων Kamu-Sen, Φαχρετίν Γιοκούς, ο οποίος άρπαξε το έγγραφο που διάβαζε εκείνη την ώρα ο πρώτος και το έσκισε.

Ο κ. Κάμπογλου κατηγόρησε τους διαφωνούντες για έλλειψη ανοχής έναντι της ελευθερίας σκέψης και απηύθυνε έκκληση προς όλους να επιδείξουν την απαιτούμενη ευαισθησία έναντι του φαινομένου.

Η έκθεση του Συμβουλίου, που υπάγεται στον Τούρκο πρωθυπουργό, έχει διχάσει τις τελευταίες ημέρες την τουρκική κοινή γνώμη και τον πολιτικό κόσμο, καθώς ανοίγει το θέμα των μειονοτικών δικαιωμάτων στην Τουρκία και για αυτό το λόγο χαρακτηρίζεται από εθνικιστικούς και κεμαλιστικούς κύκλους «επικίνδυνη». Οι ίδιοι κύκλοι υποστηρίζουν ότι με την έκθεση ανοίγουν οι Ασκοί του Αιόλου, που εν δυνάμει μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε διαμελισμό της χώρας.

«Η Τουρκία παραβιάζει τη Συνθήκη της Λωζάννης»

Στην επίμαχη έκθεση, το «ακανθώδες» θέμα των μειονοτικών δικαιωμάτων τίθεται σε μία νέα, πρωτοφανή για την πλειονότητα των Τούρκων βάση, σε εκείνη του σεβασμού της εθνικής καταγωγής ή της θρησκευτικής ταυτότητας όλων των ομάδων που συναπάρτισαν τη σύγχρονή Τουρκία, μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίαςκαι την ίδρυση το 1923 της σύγχρονης κεμαλικής Τουρκικής Δημοκρατίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, η έκθεση αναφέρεται μεν στην αρχή της διαφύλαξης του ενιαίου τουρκικού κράτους, αλλά προσεγγίζει σε διαφορετική βάση το θέμα της εθνικής ή θρησκευτικής ταυτότητας. Κάτω από την ευρύτερη ιδιότητα του Τούρκου πολίτη, εισηγείται την παραχώρηση δικαιωμάτων σε όλες τις εθνικές ή θρησκευτικές ομάδες της Τουρκίας, καταργώντας στην πράξη την επίσημη κρατική θέση περί ενιαίας και αδιαίρετης εθνικής τουρκικής ταυτότητας. Έτσι, στην έκθεση αναφέρεται ότι η Τουρκία παραβιάζει ορισμένα άρθρα της Συνθήκης της Λωζάννης.

Για το σκοπό αυτό η έκθεση επικαλείται την αναγκαιότητα της πλήρους και ορθής εφαρμογής της Συνθήκης, η οποία κατ ουσίαν αποτελεί την ιδρυτική πράξη και επίσημο έγγραφο διεθνούς αναγνώρισης της Τουρκικής Δημοκρατίας. Με την παραβίαση της Συνθήκης η Τουρκία έρχεται σε σύγκρουση με την ίδια τη σύστασή της, σχολιάζουν αναλυτές.

Η Συνθήκη της Λωζάννης κατοχυρώνει τα γλωσσικά, πολιτιστικά, θρησκευτικά, ακόμη και συνταγματικά δικαιώματα όλων Τούρκων πολιτών ανεξαρτήτως της εθνικής ή θρησκευτικής τους καταγωγής. Ωστόσο, η Τουρκία μέχρι σήμερα αναγνωρίζει επισήμως -και μόνον μερικώς- τέτοια δικαιώματα μονάχα στην ελληνική, την αρμενική και την εβραϊκή μειονότητα, που αναφέρονται ρητά στη Συνθήκη της Λωζάννης, επιβάλλοντας εμμέσως στις υπόλοιπες εθνικές ή θρησκευτικές ομάδες την τουρκική εθνική ταυτότητα ή την σουνιτική ισλαμική θρησκευτική παράδοση, εάν πρόκειται για μη χριστιανικές δοξασίες. Οι πλέον συμπαγείς μεταξύ αυτών των ομάδων είναι οι Κούρδοι, οι Αλεβίτες, οι Γεζιντί, οι Ασσύριοι-Συροχαλδαίοι, οι Βόσνιοι, οι Κιρκάσιοι, οι Λαζοί, οι Μπαχαΐ κ.ά.

«Πολίτης της Τουρκίας» και όχι «Τούρκος»

Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της έκθεσης είναι η πρόταση για αναγνώριση της ευρύτερης ταυτότητας του «πολίτη της Τουρκίας», στη θέση του προσδιορισμού «Τούρκος», που έχει εθνική βάση και δεν υιοθετείται με την ίδια ευκολία από όλους. Μία τέτοια απόφαση θα μπορούσε να εξαλείψει τις όποιες τριβές, σημειώνεται στο προοίμιο της έκθεσης, και επισημαίνεται ότι υπάρχει το ιστορικό υπόβαθρο που θα διευκολύνει την υιοθέτηση της ταυτότητας αυτής.

Προτείνεται επίσης η αλλαγή του άρθρου του Συντάγματος σύμφωνα με το οποίο «η γλώσσα του τουρκικού κράτους είναι η τουρκική», με το σκεπτικό ότι το κράτος δεν μπορεί να έχει γλώσσα αλλά να χρησιμοποιεί «επίσημη γλώσσα» στις συναλλαγές της με τον πολίτη.

Στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της τουρκικής κυβέρνησης συμμετέχουν εκπρόσωποι των κοινωνικών φορέων, των μειονοτήτων, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και υπηρεσιακοί παράγοντες. Η επίμαχη έκθεση συνετάχθη στο πλαίσιο των εργασιών για εναρμόνιση της Τουρκίας προς το κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε επιτευχθεί ο τελικός στόχος της πλήρους ένταξης. Υιοθετήθηκε πρόσφατα από τo Συμβούλιο κατά πλειοψηφία και έχει συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό χαρακτήρα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ