Τα πανεπιστήμια αποτελούν εδώ και καιρό ιδανικό σκηνικό για ιστορίες εξουσίας, φιλοδοξίας και ερωτικών σκανδάλων. Η νέα σειρά «Vladimir» του Netflix, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Τζούλια Μέι Τζόνας, χρησιμοποιεί αυτό το γνώριμο περιβάλλον για να αφηγηθεί μια ιστορία που αμφισβητεί τις εύκολες κατηγοριοποιήσεις γύρω από το ποιος κατέχει την εξουσία και ποιος την υφίσταται.

Στο κέντρο της πλοκής βρίσκεται ένα πανεπιστήμιο που συγκλονίζεται από κατηγορίες ανάρμοστης σεξουαλικής συμπεριφοράς. Ένας καταξιωμένος καθηγητής λογοτεχνίας, ο Τζον (Τζον Σλάτερι), αναγκάζεται να παραιτηθεί ύστερα από καταγγελίες φοιτητριών. Όμως η ιστορία δεν επικεντρώνεται τόσο στον ίδιο όσο στη σύζυγό του, μια 58χρονη καθηγήτρια που υποδύεται η Ρέιτσελ Βάις.

Η ηρωίδα παραμένει στο πλευρό του άντρα της, επιμένοντας ότι οι σχέσεις του ήταν συναινετικές και όχι κακοποιητικές. Ταυτόχρονα όμως η ίδια βυθίζεται σε μια όλο και πιο έντονη εμμονή με έναν νεαρό συνάδελφό τους: τον φιλόδοξο συγγραφέα Βλαντίμιρ Βλαντίνισκι (Λίο Γούντολ).

Έτσι, η σειρά μετατρέπει ένα γνώριμο πανεπιστημιακό σκάνδαλο σε κάτι πιο περίπλοκο: μια ιστορία για την επιθυμία, την εξουσία και τις αντιφάσεις του φεμινισμού σε διαφορετικές γενιές.

Όταν η επιθυμία γίνεται εμμονή

Η αφήγηση κινείται σε δύο παράλληλες γραμμές.

Η πρώτη αφορά την κρίση που ξεσπά στο πανεπιστήμιο μετά τις καταγγελίες εναντίον του Τζον. Παρά το γεγονός ότι για χρόνια θεωρούνταν υπερασπιστής των γυναικών συγγραφέων και της παρουσίας των γυναικών στην ακαδημαϊκή κοινότητα, οι πράξεις του αντιμετωπίζονται πλέον διαφορετικά στο κλίμα που δημιούργησε το #MeToo.

Η σύζυγός του προσπαθεί να υπερασπιστεί τον ίδιο αλλά και μια ολόκληρη αντίληψη για τη σεξουαλική ελευθερία που χαρακτήριζε τη δική της γενιά.

Η δεύτερη ιστορία αφορά την ίδια. Από τη στιγμή που γνωρίζει τον Βλαντίμιρ, η καθηγήτρια αρχίζει να φαντάζεται μια σχέση μαζί του. Ο νεαρός συγγραφέας μετατρέπεται σταδιακά σε αντικείμενο εμμονής και επιθυμίας.

Η εμμονή αυτή αποκτά όλο και πιο έντονο χαρακτήρα, οδηγώντας την ηρωίδα σε φαντασιώσεις αλλά και πράξεις που θυμίζουν τα ίδια μοτίβα εξουσίας που κατηγορείται ότι εκμεταλλεύτηκε ο σύζυγός της.

Το αγαπημένο σκάνδαλο της πανεπιστημιούπολης

Η πανεπιστημιακή ζωή και τα σκάνδαλα εξουσίας αποτελούν εδώ και δεκαετίες πρόσφορο υλικό για ιστορίες στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο.

Στο σατιρικό μυθιστόρημα «Disorientation» της Έλεϊν Χσιέ Τσόου, μια υποψήφια διδάκτωρ ανακαλύπτει ότι ένας διάσημος ποιητής που παρουσιαζόταν ως Κινεζοαμερικανός είναι στην πραγματικότητα ένας λευκός άνδρας που κατασκεύασε μια ψεύτικη ταυτότητα.

Η αποκάλυψη ενός τέτοιου σκανδάλου δεν αποτελεί έκπληξη: όπως παρατηρεί η ηρωίδα του βιβλίου, «οι ακαδημαϊκοί λατρεύουν τα ακαδημαϊκά σκάνδαλα».

Παρόμοια μοτίβα εμφανίζονται συχνά και στον κινηματογράφο ή τη λογοτεχνία, όπως στην ταινία «Mona Lisa Smile» ή στο μυθιστόρημα «Wonder Boys», όπου οι καθηγητές μπλέκουν σε περίπλοκες ερωτικές σχέσεις με φοιτήτριες.

Το χάσμα των γενεών μετά το #MeToo

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του «Vladimir» είναι η σύγκρουση ανάμεσα στις γενιές.

Οι φοιτήτριες του πανεπιστημίου αντιμετωπίζουν τη σύζυγο του κατηγορούμενου καθηγητή ως συνένοχη και ζητούν την απομάκρυνσή της από τη διδασκαλία. Η παρουσία της, λένε, υπενθυμίζει την κατάχρηση εξουσίας και τον τρόπο με τον οποίο η ακαδημαϊκή κοινότητα για χρόνια έκλεινε τα μάτια. Από τη δική τους σκοπιά, δεν υπάρχει καμία «ανάλαφρη» αφήγηση σεξουαλικής απελευθέρωσης – μόνο εμπειρίες που βίωσαν ως βαθιά τραυματικές.

Η ίδια, όμως, βλέπει τα πράγματα διαφορετικά. Για τη δική της γενιά, εξηγεί, η συζήτηση γύρω από το σεξ συνδεόταν κυρίως με την απελευθέρωση των γυναικών και την απόρριψη των συντηρητικών περιορισμών – όχι με την έννοια του τραύματος ή της κακοποίησης. Όμως αυτό την εγκλωβίζει σε μια αφήγηση που έχει «πεθάνει» εδώ και καιρό. Δεν μπορεί να δει ότι η οπτική της για τον κόσμο αναπαράγει ό,τι στην πραγματικότητα καταπιέζει και φιμώνει γυναίκες.

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο οπτικές βρίσκεται η κόρη της, Σιντ, η οποία λειτουργεί ως ένας ενδιάμεσος κρίκος. Αν και αναγνωρίζει τη δυναμική εξουσίας στις σχέσεις του πατέρα της με φοιτήτριες, έχει αναλάβει να τον υπερασπιστεί νομικά. Η θέση της είναι επομένως αντιφατική: κατανοεί τα επιχειρήματα της νεότερης γενιάς, αλλά ταυτόχρονα παραμένει δεσμευμένη στον ρόλο της ως υπερασπίστριας του πατέρα της.

Με αυτόν τον τρόπο η σειρά φωτίζει την ένταση ανάμεσα σε διαφορετικές αντιλήψεις για τη σεξουαλικότητα και την εξουσία: οι νεότεροι τη βλέπουν κυρίως μέσα από το πρίσμα της ανισότητας και της κατάχρησης, ενώ η παλαιότερη γενιά εξακολουθεί να τη συνδέει με την ιδέα της σεξουαλικής απελευθέρωσης. Αυτή η διαφορά οπτικής γεννά μια βαθιά αμοιβαία δυσπιστία που διαπερνά ολόκληρη την ιστορία.

Μια ιστορία χωρίς εύκολες απαντήσεις

Το μυθιστόρημα της Τζόνας αποφεύγει να δώσει ξεκάθαρες ηθικές απαντήσεις. Οι χαρακτήρες κινούνται σε μια «γκρίζα ζώνη», όπου οι ρόλοι θύτη και θύματος δεν είναι πάντα ξεκάθαροι.

Η τηλεοπτική μεταφορά διατηρεί αυτή την αμφισημία, αν και το τέλος διαφοροποιείται ελαφρώς από το βιβλίο, δίνοντας στη σειρά έναν πιο δραματικό και σκοτεινό τόνο.

Η ερμηνεία της Ρέιτσελ Βάις αποτελεί το επίκεντρο της σειράς, αποτυπώνοντας μια γυναίκα που παλεύει με τη γήρανση, την επιθυμία και την ανάγκη να παραμείνει επιθυμητή.

Τελικά, το «Vladimir» δεν είναι απλώς μια ιστορία για σκάνδαλα στο πανεπιστήμιο. Είναι μια μελέτη για το πώς η εξουσία, η επιθυμία και η αυτοδικαίωση μπορούν να διαστρεβλώσουν την αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό μας και για τους άλλους.

Η πρωταγωνίστρια πιστεύει ότι υπερασπίζεται μια παλαιότερη ιδέα σεξουαλικής ελευθερίας, όμως αδυνατεί να δει πως αυτή η αντίληψη είναι ήδη παγιδευμένη σε ένα ξεπερασμένο αφήγημα. Με αυτόν τον τρόπο, η σειρά υπονοεί ότι ακόμη και οι πιο «απελευθερωμένες» στάσεις προηγούμενων γενεών μπορούν να αναπαράγουν τις ίδιες ανισότητες που υποτίθεται ότι αμφισβητούν. Έτσι, πίσω από τη ρητορική της ελευθερίας, παραμένει συχνά το ίδιο βλέμμα εξουσίας.

*Με πληροφορίες από: The Conversation 

Ειδήσεις Σήμερα: