Καθώς ο στρατιωτικός τυχοδιωκτισμός του Ντόναλντ Τραμπ πλήττει το Ιράν, ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ θα μπορούσε να δικαιολογηθεί αν αναρωτιόταν μήπως ο Αμερικανός πρόεδρος τον… «τρολάρει».

Άλλωστε, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) του Σι εξακολουθούσε να πονάει για την Βενεζουέλα όταν «έσκασε» η είδηση για τον βομβαρδισμό των ΗΠΑ και του Ισραήλ το Σαββατοκύριακο, που σκότωσε τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Πρώτα η Βενεζουέλα, τώρα το Ιράν

Στις αρχές Ιανουαρίου, ο σημαντικότερος λατινοαμερικανικός εταίρος του Πεκίνου ήταν αυτός που υπέστη ήττα. Όταν ο αμερικανικός στρατός έστειλε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, σε φυλακή της Νέας Υόρκης, ανέτρεψε μια σχέση στην οποία η Κίνα είχε επενδύσει τουλάχιστον 106 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ 2000 και 2023. Από τότε, ο κόσμος του Τραμπ έχει καταλάβει τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας και έχει τοποθετήσει την Ουάσινγκτον σε θέση να «διοικεί» τη χώρα.

Τώρα, η κυβέρνηση Τραμπ διαταράσσει τους στενούς δεσμούς του Πεκίνου με την Τεχεράνη. Πριν από αυτό το Σαββατοκύριακο, περίπου το 90% του πετρελαίου του Ιράν κατέληγε στην οικονομία του Σι – ή περίπου το 15% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας. Το Ιράν ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της Κίνας στη Μέση Ανατολή, με βάση μια συμφωνία συνεργασίας 25 ετών που υπογράφηκε το 2021, στην οποία το Πεκίνο δεσμεύτηκε να επενδύσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ισλαμική Δημοκρατία, σημειώνει δημοσίευμα των Asia Times.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί η κυβέρνηση του Σι καταδίκασε τόσο γρήγορα τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ και ζήτησε κατάπαυση του πυρός. Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι χαρακτήρισε «απαράδεκτο να σκοτώνεται ανοιχτά ο ηγέτης μιας κυρίαρχης χώρας και να επιβάλλεται αλλαγή καθεστώτος».

«Επιχείρηση Epstein Fury»

Φυσικά, ο κόσμος του Τραμπ δεν είναι γνωστός για το τετραδιάστατο σκάκι. Αντί για ένα πολυδιάστατο σχέδιο για την αποδυνάμωση του Πεκίνου, πολλοί Αμερικανοί πολιτικοί έσπευσαν να ονομάσουν την επίθεση στο Ιράν «Επιχείρηση Epstein Fury».

Πρόκειται για ένα λογοπαίγνιο με την «Επιχείρηση Epic Fury» κατά του Ιράν και τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να αποσπάσει την προσοχή των ψηφοφόρων από τη μακροχρόνια σχέση του Τραμπ με τον καταδικασμένο σεξουαλικό εγκληματία Τζέφρι Έπσταϊν. Ωστόσο, οι πραγματικές επιπτώσεις για την Κίνα και την υπόλοιπη Ασία αξιολογούνται και υπολογίζονται σε πραγματικό χρόνο.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί κατά 13%, ξεπερνώντας τα 83 δολάρια το βαρέλι. Δεδομένου ότι το Ιράν παρέχει περίπου το 5% του παγκόσμιου πετρελαίου, η τιμή θα αυξηθεί κατά περίπου 20% εάν οι αποστολές πετρελαίου του σταματήσουν εντελώς, εκτιμά ο αναλυτής της Bloomberg Economics, Ziad Daoud. Η απώλεια των Στενών του Ορμούζ ως σημαντικού σημείου διέλευσης για τα δεξαμενόπλοια ανεφοδιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές στα 108 δολάρια το βαρέλι, υπολογίζει.

Έρχεται σκληρό πλήγμα στην οικονομία της Κίνας;

«Ιδιαίτερα για τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου, οι γεωπολιτικές εντάσεις εκτυλίσσονται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε κατάσταση περιορισμού της backwardation (σ.σ. οπισθοδρόμηση) από το 2025», λέει ο Carlos Casanova, οικονομολόγος στην Union Bancaire Privee.

«Αυτό δείχνει ότι η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση, ενισχύοντας τις προσδοκίες για χαμηλότερες τιμές πετρελαίου στο μέλλον. Θα απαιτηθεί σημαντική διαταραχή στην προσφορά για να αντιστραφεί αυτή η τάση και να προκληθεί σημαντική αύξηση στις τιμές του πετρελαίου, αν και ένα τέτοιο σενάριο παραμένει αβέβαιο προς το παρόν», εξήγησε.

Η ήδη μη ισορροπημένη οικονομία της Κίνας θα μπορούσε να δεχτεί σκληρό πλήγμα. Ενώ ο Σι μπορεί να χαιρετίσει το τέλος του αποπληθωρισμού, μια ξαφνική αύξηση του εισαγόμενου πληθωρισμού δεν φαίνεται καθόλου επιθυμητή.

Μια παρατεταμένη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο θα ανάγκαζε την ομάδα του Σι να αντικαταστήσει αμέσως τον ιρανικό εφοδιασμό με τρόπους που θα μπορούσαν να έχουν παγκόσμιες επιπτώσεις. Η Κίνα, τελικά, εξακολουθεί να είναι το πιο σημαντικό εργοστάσιο στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Σε εγρήγορση Ευρώπη και Ινδία

Η Ευρώπη και η Ινδία βρίσκονται επίσης σε εγρήγορση. Αν και οι ΗΠΑ θα υποστούν πλήγματα, η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου μπορεί να στηριχθεί για κάποιο διάστημα στη βιομηχανία σχιστολιθικού φυσικού αερίου.

Η Κίνα «θα χάσει μια άλλη πηγή φθηνού πετρελαίου», αναφέρει ο αναλυτής της TD Securities, Rich Kelly, σημειώνοντας πως «η Ρωσία θα επωφεληθεί, καθώς η ζήτηση της Ινδίας και της Κίνας πιθανότατα θα στραφεί προς το Urals με μεγάλη έκπτωση, κάτι που θα ανακουφίσει κάπως την πίεση που ασκείται στο Κρεμλίνο από τη μείωση των τιμών του αργού πετρελαίου».

Η χρονική στιγμή για όλα αυτά είναι μάλλον ακατάλληλη, καθώς απέχει περίπου ένα μήνα από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Τραμπ στον Σι. Αν η περσινή χρονιά των δασμών δεν ήταν αρκετά κακή, ο Σι πρέπει να σκεφτεί πώς θα χειριστεί τη σύνοδο κορυφής.

Αν αφήσει τον Τραμπ να περιπλέξει τις σχέσεις της Κίνας με τη Βενεζουέλα και το Ιράν, μπορεί να φανεί αδύναμος στους κύκλους του ΚΚΚ. Οι πρόσφατες στρατιωτικές εκκαθαρίσεις του Σι, τελικά, είχαν ως στόχο να ενισχύσουν την εξουσία του όχι μόνο στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, αλλά και στο ΚΚΚ.

Από γεωοικονομική άποψη, πρόκειται για μια δύσκολη ισορροπία. Η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας τους τελευταίους μήνες συνέβαλε στη μείωση της αστάθειας των παγκόσμιων αγορών. Η ανανέωση της εχθρότητας μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη δεν θα ήταν προς το συμφέρον της Ασίας.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένη η Ασία

Το ίδιο ισχύει και για τις οικονομικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. «Η Ασία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που παράγεται στην περιοχή», λέει ο Stefan Angrick, οικονομολόγος της Moody’s Analytics.

Ο Angrick σημειώνει ότι περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, με το μεγαλύτερο μέρος του όγκου να προορίζεται για μεγάλες ασιατικές οικονομίες όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Αυτή η «σύγκρουση εισάγει νέα αβεβαιότητα στις προοπτικές του εμπορίου», επισημαίνει.

Αν και η Κίνα είναι ένας σημαντικός αγοραστής του πετρελαίου του Ιράν σε μειωμένη τιμή, διατηρεί σημαντικά αποθέματα που θα μπορούσαν να αμβλύνουν τις βραχυπρόθεσμες διαταραχές στον εφοδιασμό. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Angrick, αυτή η ανανεωμένη ένταση περιπλέκει τα πράγματα για την Ινδία, η οποία εισάγει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και έχει συμφωνήσει να μειώσει τις αγορές ρωσικού πετρελαίου στο πλαίσιο μιας εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, η οποία βρίσκεται σε αδιέξοδο μετά την ακύρωση από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ των δασμών που επέβαλε ο Τραμπ σε συγκεκριμένες χώρες.

Ο Angrick τονίζει ότι «οι οικονομίες της Ασίας με υψηλό εισόδημα, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές εμπορευμάτων, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στις άμεσες οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Moody’s, το Χονγκ Κονγκ, η Ιαπωνία, η Κορέα, η Σιγκαπούρη και η Ταϊβάν εισάγουν περισσότερο από το 80% της ενέργειας που καταναλώνουν.

Οι αναδυόμενες ασιατικές οικονομίες που αγωνίζονται να αποπληρώσουν το εξωτερικό χρέος βρίσκονται επίσης στην πρώτη γραμμή. Πέρα από τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, η συνδυασμένη αύξηση του κόστους της ενέργειας και των τροφίμων θα μπορούσε να είναι δυσοίωνη για τις οικονομίες από το Μπαγκλαντές έως το Πακιστάν και τη Σρι Λάνκα.

Τα Στενά του Ορμούζ και η διάρκεια του πολέμου

Πολλά εξαρτώνται από τη διάρκεια της αντιπαράθεσης και την ένταση των συγκρούσεων. «Είτε τα Στενά κλείσουν με τη βία είτε καταστούν απροσπέλαστα λόγω αποφυγής κινδύνου, ο αντίκτυπος στις ροές είναι σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος», εξηγεί ο Jorge Leon, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στη Rystad Energy, προσθέτοντας: «Εκτός αν εμφανιστούν γρήγορα σημάδια αποκλιμάκωσης, αναμένουμε σημαντική αύξηση της τιμής του πετρελαίου στην αρχή της εβδομάδας».

Ο κίνδυνος αύξησης των τιμών της ενέργειας επικυρώνει την πολιτική του Σι για τη στήριξη του γουάν, η πρόσφατη σταθερότητα του οποίου οδήγησε στη μεγαλύτερη σειρά κερδών από το 2010.

«Ένα αδύναμο γουάν έχει πραγματικό κόστος για τους καταναλωτές της Κίνας και την ευρύτερη οικονομία», σημειώνει ο οικονομολόγος Μπραντ Σέτσερ του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων. Είναι «σημαντικό», προσθέτει, ότι υπάρχει «εσωτερική συζήτηση» σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της πολιτικής του γουάν.

Ωστόσο, η ισοτιμία του γουάν θα μπορούσε να γίνει ο ίδιος παράγοντας εξισορρόπησης, εάν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πλήξει την παγκόσμια ζήτηση με τέτοιο τρόπο που θα δυσχεράνει τη διατήρηση της κινεζικής οικονομικής ανάπτυξης κοντά στο 5%.

Να σημειωθεί, ωστόσο, ότι το δράμα γύρω από τις συνεδριάσεις των «Δύο Συνόδων» (σ.σ. οι ετήσιες σύνοδοι της Εθνοσυνέλευσης και της Εθνικής Επιτροπής της Κινεζικής Λαϊκής Πολιτικής Συμβουλευτικής Διάσκεψης) αυτής της εβδομάδας στο Πεκίνο εντείνεται, καθώς οι αμερικανικές βόμβες πέφτουν στο Ιράν.

Ειδήσεις Σήμερα: