Ψυχομαγεία, Ταρώ και Θάνατος – Ο Αλεχάντρο Χοντορόφσκι είναι έτοιμος να πεθάνει με έναν «μεγάλο οργασμό»

Ο 96χρονος Αλεχάντρο Χοντορόφσκι, είναι έτοιμος για το τέλος – αλλά πρώτα έχει να ζήσει πολλά γράφει ο The Guardian για τον αιρετικό δημιουργό της έβδομης τέχνης.

Υπάρχει μια ανεκδοτολογική ιστορία για τον Όρσον Γουέλς, ο οποίος συστήθηκε σε μια μισοάδεια αίθουσα λέγοντας: «Είμαι ηθοποιός, συγγραφέας, παραγωγός και σκηνοθέτης. Είμαι μάγος. Γιατί είμαι τόσοι πολλοί εγώ και τόσο λίγοι εσείς;». Αν κάποιος συγγραφέας φαντασίας δημιουργούσε τον ψυχεδελικό ξάδελφο του Γουέλς, αυτός θα ήταν ο Αλεχάντρο Χοντορόφσκι.

Με το γαλήνιο βλέμμα και το χαμόγελο του κροκόδειλου, ο Χοντορόφσκι έχει υπάρξει τα πάντα: από κουκλοπαίκτης και μίμος μέχρι ψυχοθεραπευτής και αναγνώστης Ταρώ.

«Είμαστε διαφορετικοί άνθρωποι όλη την ώρα», λέει, εξηγώντας πως στα 96 του αισθάνεται ότι έχει ενσαρκώσει 100 διαφορετικούς Χοντορόφσκι. «Πέθανα πολλές φορές, αλλά μετά ξαναγεννιέμαι. Κοίταξέ με τώρα και θα δεις ότι είμαι ζωντανός. Είναι φανταστικό να ζεις».

Η αφορμή για αυτή την αναδρομή είναι το μνημειώδες έργο Art Sin Fin από τον οίκο Taschen. Πρόκειται για ένα αρχείο της αντικουλτούρας που περιλαμβάνει τα πάντα: από τις cult ταινίες El Topo και The Holy Mountain που λάτρεψαν ο Ντένις Χόπερ και ο Τζον Λένον, μέχρι τα σχέδια για την πολυθρύλητη μεταφορά του Dune που δεν υλοποιήθηκε ποτέ.

Η δίτομη μονογραφία είναι μια άλλη αναγέννηση, λέει, αν και χρησιμεύει επίσης ως ένα διογκωμένο θησαυροφυλάκιο της εκκεντρικά γοητευτικής παραξενιάς του. Η έκδοση αναφέρεται βέβαια στο κινηματογραφικό κεφάλαιο του αλλά δεν θα μπορούσε παρά να περιπλανηθεί πολύ πιο μακριά, οδηγώντας μας σε ξέφρενες θεατρικές παραστάσεις, αλλόκοτα κόμικ και σχέδια για μεγάλες παραγωγές που δεν είδαν ποτέ το φως της δημοσιότητας.

Ο Χοντορόφσκι επέλεξε τις εικόνες και τα έργα τέχνης μαζί με τον επιμελητή του βιβλίου, Ντονατιέν Γκρο του Μουσείου του Λούβρου. Αλλά η συνοδευτική πρόζα είναι απαράμιλλα δική του και αναμειγνύει μεταφορές και παρομοιώσεις με μια ακαταμάχητη πινελιά.

Σε μια σελίδα ο εγκέφαλός του είναι «σαν καναρίνι που γρυλίζει σαν φάλαινα». Σε μια άλλη έχει γίνει «δύο ρόδες ποδηλάτου που τσακώνονται σαν σκυλιά». Το έργο του Χοντορόφκσι μπορεί να είναι προκλητικό, αλλόκοτο και μερικές φορές σκόπιμα σοκαριστικό, προσανατολισμένο σε θέματα σεξ και θανάτου. Παρά τo σοκ που συχνά προκαλεί,μια υποδόρια δόση ανοησίας και παιδικότητας που κουβαλάει δεν μπορεί παρά να το κάνει μοναδικό.

Όλα ξεκίνησαν από την Τοκοπίγια, μια μικρή πόλη-λιμάνι στις βραχώδεις ακτές της βόρειας Χιλής. Εκεί, ο γιος ενός Ουκρανοεβραίου καταστηματάρχη ονειρευόταν τη φυγή. «Πρώτα ήμουν ένα κύτταρο στην κοιλιά της μητέρας μου. Μετά δούλευα με τον πατέρα μου από τα επτά μου πίσω από τον πάγκο. Ήμουν ο μικρός νεαρός μεγαλοφυής. Τώρα είμαι ο μικρός ηλικιωμένος μεγαλοφυής που σου μιλάει».

Η Τοκοπίγια ήταν βέβαια πολύ μικρή για τον Χοντορόφσκι που σκεφτόταν πολύ διαφορετικά από κάθε άλλον. Πήγε πρώτα στο Σαντιάγο και μετά στο Παρίσι, όπου σπούδασε παντομίμα με τον Μαρσέλ Μαρσό και σκηνοθέτησε τον Μορίς Σεβαλιέ σε μιούζικ χολ. Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία το 1967 – η σουρεαλιστική Fando y Lis – προκάλεσε αναταραχή όταν έκανε πρεμιέρα στο φεστιβάλ κινηματογράφου του Ακαπούλκο. «Στο Μεξικό ήθελαν να με σκοτώσουν», λέει. «Ένας στρατιώτης μπήκε μέσα και μου έβαλε ένα όπλο στο στήθος».

Ο ίδιος ποτέ δεν θέλησε να είναι κάποιος που διδάσκει. Ο 96χρονος σουρεαλιστικός παραμυθάς ξεκαθαρίζει πως πριν και πάνω από όλα είναι καλλιτέχνης,, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπήρξε ποτέ κανένα μήνυμα ή ηθικό δίδαγμα στο έργο του. Αν η πολυπαραγοντική του καριέρα συνδέεται με κάτι, όμως, αυτό είναι με τις αρχές μιας θεραπευτικής πρακτικής που αποκαλεί «ψυχομαγεία».

Αντικείμενο και του ντοκιμαντέρ του Psychomagic – A Healing Art (Ψυχομαγεία-μια τέχνη που θεραπεύει) του κινηματογραφιστή, η πρακτική εξερευνά την ψυχοθεραπεία με αναπάντεχη προσέγγιση.

Δημιούργημα του γαλλο-χιλιανού σκηνοθέτη η ψυχομαγεία είναι μια εναλλακτική τεχνική θεραπείας και απελευθέρωσης του υποσυνείδητου μέσω της τέχνης, η οποία δεν έχει καμία σχέση με την παραδοσιακή ψυχανάλυση. «Λειτουργεί μέσω της ποίησης και της εμπειρίας. Η ψυχανάλυση κοστίζει ακριβά και μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια. Η ψυχομαγεία είναι δωρεάν» είχε εξομολογηθεί.

Ο Χοντορόφσκι πιστεύει πως όπως η γενετική πληροφορία μεταφέρεται από γενιά σε γενιά μέσω του DNA, το «ψυχολογικό» DNA δρα με παρόμοιο τρόπο. Θεωρεί ότι η δραματουργία και η ποίηση συνδέονται άμεσα με το υποσυνείδητο. Συνεπώς, με θεραπευτική αγωγή βασισμένη επάνω στις αρχές της ψυχομαγείας, ένα άτομο μπορεί να απελευθερωθεί από οποιοδήποτε ψυχολογικό εμπόδιο.

«Καταρχήν δημιουργώ ένα οικογενειακό δέντρο. Κοιτάζω την οικογένεια, τα αδέλφια. Φτάνω μέχρι τους προπαππούδες. Χρειάζομαι μια ώρα για να βγάλω συμπεράσματα και τότε προτείνω μια πράξη ψυχομαγείας που θα πρέπει το άτομο να φέρει μόνο του εις πέρας. Θεραπεύει έτσι μόνο του τον εαυτό του» εξήγησε ο Χοντορόφσκι.

«Τι είναι μαγεία; Μαγεία είναι όλα όσα είναι μυστηριώδη και θετικά που υπάρχουν στη ζωή μας, αλλά δεν ξέρουμε ποια είναι. Είναι ο υποσυνείδητος κόσμος. Ο μυστηριώδης κόσμος που υπάρχει στον εγκέφαλό μας. Κανείς δεν ξέρει τα πάντα για τον εγκέφαλο, όπως δεν ξέρουμε όλα όσα υπάρχουν στο κέντρο της Γης. Είναι κάτι παρόμοιο με τον τρόπο με τον οποίο αγνοούμε το πώς ή γιατί δημιουργήθηκε το Σύμπαν» πρόσθεσε στο σταυροδρόμι της ψυχανάλυσης, του σαμανισμού και των Ταρώ.

Άλλωστε ο ίδιος, για χρόνια, διοργάνωνε τακτικές δωρεάν ψυχομαγικές συνεδρίες σε όλο το Παρίσι, όπου ζει, κηρύττοντας το ευαγγέλιο και θεραπεύοντας τους πάσχοντες. Σήμερα, συμβουλεύει κυρίως τους ασθενείς του μέσω Zoom και μερικές φορές αναρωτιέται αν θα έχει αρκετό χρόνο για να ολοκληρώσει όλες τις κρατήσεις του. «Άκου. Υπάρχουν 8 εκατομμύρια άνθρωποι που περιμένουν τη βοήθειά μου» λέει.

«Ο πατέρας μου ήταν τέρας και η μητέρα μου ήταν επίσης», λέει ο Χοντορόφσκι, ο οποίος έφυγε από τη Χιλή για το Παρίσι και δεν είδε ποτέ ξανά τους γονείς του.

Ο Χοντορόφσκι επέστρεψε στη Χιλή στα 80 του, καθυστερημένα, για να γυρίσει δύο έργα του που αναγνωρισμένα απομνημονεύματα μαγικού ρεαλισμού, Ο Χορός της Πραγματικότητας (2013) και Ατελείωτη Ποίηση (2016), στα οποία έπαιξε τον φύλακα άγγελο του νεότερου εαυτού του και κανόνισε να συλληφθεί και να βασανιστεί ο πατέρας του από τους Ναζί. «Λένε ότι είμαι ο τελευταίος τρελός καλλιτέχνης στον κόσμο. Αλλά δεν είμαι τρελός. Προσπαθώ μόνο να σώσω την ψυχή μου».

Η απώλεια του γιου του, Τεό, στα 24 του από υπερβολική δόση ναρκωτικών ήταν μια οικογενειακή τραγωδία που ο ίδιος ξόρκισε με αυτό που έχει στη φαρέτρα του, την τέχνη. Σε μια ζωγραφιά που υπογράφει από κοινού με τη σύζυγό του ως PascALEjandro, ο Τεό που υποδύθηκε ένα χορευτή ληστή στην ταινία του 1989 Santa Sangre,  ισορροπεί χαμογελώντας στους ώμους του Χάρου. «Χαίρομαι, ο γιος μου κατεβαίνει στον τάφο του. Κλαίω» γράφει ο Χοντορόφσκι.

Μέχρι να συναντήσει τον Τεό, ο Χοντορόφκσι ζει σε ένα «αιώνιο παρόν» με τη δεύτερη σύζυγό του, Μονταντόν, με την οποία ζωγραφίζουν μαζί. Παράλληλα η συμφιλίωσή του με το τέλος είναι συγκλονιστική. Κοιτάζοντας μια φωτογραφία του από τα 17, όπου συμμετείχε σε θεατρική παράσταση βαμμένος σαν γέρος 90 ετών στην αγκαλιά του θανάτου, σχολιάζει:

«Σύντομα θα βρίσκομαι στην αγκαλιά του θανάτου» εξομολογείται ο Χοντορόφκσι «Είμαι έτοιμος να πεθάνω και θα φύγω ευτυχισμένος, με έναν μεγάλο οργασμό. Αλλά ακούστε, πάντα έτσι ήμουν. Η ζωή είναι μια περιπέτεια. Είναι δράση, δράμα, κορύφωση, και αυτό σε μια μόνιμη συνέχεια».

Το Alejandro Jodorowsky: Art Sin Fin κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Taschen στις 6 Φεβρουαρίου.