Θεματικός πυρήνας του «Ίωνος» είναι η διάκριση μεταξύ έλλογης γνώσης και θείας έμπνευσης, η αντιπαράθεση μεταξύ φιλοσοφίας και παραδοσιακής ποιητικής σοφίας
Ο Ίων είναι ένα ακόμα πρώιμο έργο του Πλάτωνος όπου ο Σωκράτης κινείται σε εμφανώς διαφορετική γραμμή από το συνομιλητή του, εν προκειμένω τον εφέσιο ραψωδό Ίωνα. Ο τελευταίος, άρτι αφιχθείς στην Αθήνα από την Επίδαυρο, όπου είχε αποσπάσει το πρώτο βραβείο σε αγώνα ραψωδών προς τιμήν του Ασκληπιού, ετοιμάζεται να συμμετάσχει στους αγώνες των Παναθηναίων.
Θεματικός πυρήνας του Ίωνος είναι η διάκριση μεταξύ έλλογης γνώσης και θείας έμπνευσης, η αντιπαράθεση μεταξύ φιλοσοφίας και παραδοσιακής ποιητικής σοφίας. Ο μεγάλος αθηναίος φιλόσοφος και ο διάσημος εφέσιος ραψωδός εξετάζουν τη φύση της ποιητικής έμπνευσης και επιχειρούν να απαντήσουν στο ερώτημα εάν η ποιητική δημιουργία είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένης τεχνικής ή καρπός θεϊκής έμπνευσης.
Ο Ίων, γεμάτος εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στις δυνάμεις του, ισχυρίζεται ότι μπορεί να μιλά καλύτερα από όλους τους ανθρώπους για τον Όμηρο, να λέει για εκείνον πολλά και όμορφα πράγματα. Ο Σωκράτης τού απαντά ότι δεν είναι σε θέση να μιλά για τον Όμηρο έχοντας ως βάση ειδικές τεχνικές γνώσεις (τέχνη και επιστήμη περί Ομήρου λέγειν αδύνατος ει).
Η ικανότητα του Ίωνος να εντυπωσιάζει και να συγκινεί το κοινό όταν απαγγέλλει ωραία τους επικούς στίχους –προεκτείνει το συλλογισμό του ο Σωκράτης– είναι ένα χάρισμα θεϊκό (θεία μοίρα), μια θεϊκή δύναμη που τον δονεί, ένα δώρο που χαρίζει η Μούσα σε ορισμένους.
Κατ’ επέκταση, οι μεγάλοι επικοί και λυρικοί ποιητές συνθέτουν τα ωραία έργα τους όχι βασισμένοι σε τεχνικούς κανόνες (τέχνη) ή σε επιστημονική γνώση (επιστήμη), αλλά διατελώντας σε κατάσταση θείας έμπνευσης και διακατεχόμενοι από θεόσταλτο ενθουσιασμό, που τους ωθεί στην έκσταση.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο «Ίων» του Πλάτωνος (έκδοση του 1937).