Όταν τον Απρίλιο του 2005 ανακοινώθηκε ότι νέος Πάπας θα είναι ο Βενέδικτος ΙΣτ’ οι φιλελεύθερες δυνάμεις των καθολικών αντέδρασαν με επιφυλακτικότητα -τουλάχιστον.

Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που θεωρούσαν ότι ο νέος, συντηρητικός ποντίφικας θα οδηγούσε την Καθολική Εκκλησία αρκετά χρόνια πίσω.

Οι φόβοι δεν ήταν αβάσιμοι. Στη διάρκεια της παπικής θητείας του, ο Βενέδικτος ΙΣτ’ προσπάθησε να επαναφέρει παραδοσιακές καθολικές πρακτικές, αποξενώνοντας στην πορεία αρκετούς πιστούς, ανάμεσά τους τους ομοφυλόφιλους.

Οι επικριτές του θεωρούσαν ότι προσπαθούσε να αποσύρει τις μεταρρυθμίσεις που εισηγήθηκε το Δεύτερο Συμβούλιο του Βατικανού (1962-1965), το οποίο εκσυγχρόνισε την Εκκλησία και ενθάρρυνε τον διαθρησκευτικό διάλογο.

Γνωστός ως «το ροτβάιλερ του Θεού», εξαιτίας των συντηρητικών θέσεών του, σύντομα έγινε γνωστό, όπως αναφέρει το πρακτορείο Reuters, ότι όχι  μόνο… δεν δάγκωνε, αλλά σπάνια γάβγιζε.

Αντίθετα με τον προκάτοχό του, ο οποίος ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους πιστούς, ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣτ’ έκανε φανερό ότι δεν σκόπευε να αλλάξει τις ήσυχες συνήθειές του για να γίνει πιο δημοφιλής.

Τα σεξουαλικά σκάνδαλα

Ήδη από την αρχή της παπικής θητείας του, ο Βενέδικτος ΙΣτ’ κλήθηκε να αντιμετωπίσει τις αποκαλύψεις για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από ιερείς.

Τα σκάνδαλα είχαν κάνει την εμφάνισή τους επί Ιωάννη Παύλου Β’, αλλά στη διάρκεια της θητείας του Πάπα Βενέδικτου ΙΣτ΄ επεκτάθηκαν, λαμβάνοντας τεράστιες διαστάσεις. Οι συγκλονιστικές αποκαλύψεις σε ολόκληρο τον κόσμο για ιερείς που ασελγούσαν σε παιδιά διαδέχονταν η μία την άλλη.

Ο ποντίφικας συναντήθηκε με τα θύματα και τις οικογένειές τους. Έκλαψε μαζί τους, προσευχήθηκε μαζί τους, αλλά δεν παραδέχθηκε ποτέ προσωπική αποτυχία ή την αποτυχία του Βατικανού.

Θεωρείται ότι ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣτ΄ είχε γνώση του μεγέθους του προβλήματος, καθώς το γραφείο του οποίου ήταν επικεφαλής από το 1982 ασχολείτο με υποθέσεις κακοποίησης από ιερείς.

Η υπόθεση τον αφορούσε άμεσα και για έναν ακόμα λόγο: ο αδελφός του διηύθυνε επί 30 χρόνια μία χορωδία στο Ρέγκενσμπουργκ που είχε εμπλακεί σε σκάνδαλο παιδεραστίας.

Ωστόσο, και παρά τις εκκλήσεις των θυμάτων, δεν έλαβε δράση κατά των επισκόπων που αγνοούσαν ή κάλυπταν τις υποθέσεις παιδεραστίας, οδηγώντας κάποια από τα θύματα να προσφύγουν ακόμα και στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Η σχέση με τις άλλες θρησκείες

Η σχέση του Βατικανού με τις άλλες θρησκείες χαρακτηρίστηκε από σκαμπανεβάσματα. Εξόργισε τους εβραίους όταν αποφάσισε την άρση του αφορισμού τεσσάρων επισκόπων, ανάμεσά τους ενός αρνητή του Ολοκαυτώματος.

Την αντίδραση της ιουδαϊκής κοινότητας προκάλεσε και η απόφασή του να ανοίξει ο δρόμος για την αγιοποίηση του προκατόχου του την εποχή των Ναζί, Πάπα Πίου XII, η οποία είχε «παγώσει».

Το Ισραήλ δεν ικανοποίησε, επίσης, το γεγονός ότι ο Πάπας, σε επίσκεψή του στο Ισραήλ, ζήτησε ανεξάρτητο κράτος για τους Παλαιστίνιους.

Ωστόσο, όπως ο Ιωάννης Παύλος ο Β’, έτσι και εκείνος έκανε βασικό σημείο της θητείας του την προσέγγιση με τους εβραίους. Η πρώτη του επίσημη κίνηση ως Πάπας ήταν η αποστολή μιας επιστολής προς την εβραϊκή κοινότητα της Ρώμης, ενώ έγινε ο δεύτερος Πάπας στην ιστορία (μετά τον Ιωάννη Παύλο Β’) που μπήκε σε συναγωγή.

Η σχέση του Βατικανού με τους μουσουλμάνους δεν υπήρξε πάντα ρόδινη.

Μιλώντας το 2006 σε σεμινάριο στη Γερμανία ο ποντίφικας εξέφρασε τις σκέψεις του για το Ισλάμ και αναφέρθηκε στις σχέσεις της θρησκείας αυτής με τη βία και τον Ιερό Πόλεμο (τζιχάντ). Δήλωσε επίσης πως η βούληση του Θεού των μουσουλμάνων «δεν συνδέεται με καμία από τις δικές μας κατηγορίες ούτε καν με αυτή της λογικής», αντίθετα από το χριστιανισμό, ο οποίος έχει τραφεί από την ελληνική φιλοσοφία.

Μετά από έντονες αντιδράσεις αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη, λέγοντας ότι οι δηλώσεις του παρερμηνεύθηκαν.

Σε μία συμφιλιωτική κίνηση πραγματοποίησε επίσκεψη στην Τουρκία το 2006 και προσευχήθηκε στο Μπλε Τζαμί με τον μεγάλο μουφτή της Κωνσταντινούπολης.

Χείρα φιλίας έτεινε και προς τους καθολικούς της Κίνας. Το Πεκίνο είχε διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με το Βατικανό, όταν την εξουσία ανέλαβε η κομμουνιστική κυβέρνηση.

Συντηρητικές θέσεις και ανατροπές

Μέσα στον πρώτο χρόνο από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Πάπας υπέγραψε έγγραφο που απαγόρευε στους ομοφυλόφιλους να αναλάβουν ιερατικά καθήκοντα.

Το 2009 εξόργισε τα Ηνωμένα Έθνη και αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όταν σε ταξίδι του προς την Αφρική, είπε σε δημοσιογράφους ότι το πρόβλημα με τον ιό HIV δεν μπορεί να λυθεί με τη διανομή προφυλακτικών. «Αντιθέτως, αυτό αυξάνει το πρόβλημα» δήλωσε, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων.

Αργότερα, επιχείρησε να ανασκευάσει τα λεγόμενά τους, λέγοντας ότι εάν ένας άνδρας που πουλά το κορμί του χρησιμοποιήσει προφυλακτικό για να μην μεταδώσει τον ιό στον σεξουαλικό του σύντροφο, τότε μπορεί να κάνει ένα βήμα προς μια πιο υπεύθυνη σεξουαλικότητα. Ήταν η πρώτη φορά που ένας Πάπας παραδέχθηκε ότι το προφυλακτικό παίζει ρόλο στην προστασία από τον ιό.

Σε μία κίνηση που χαιρέτισαν οι φιλελεύθεροι καθολικοί απέρριψε το «limbo» λέγοντας ότι υπάρχει ελπίδα να πάνε στον παράδεισο τα παιδιά που πεθαίνουν χωρίς πρώτα να έχουν βαπτιστεί.

Μία άλλη ιδιαίτερα δημοφιλής απόφαση ήταν και η οσιοποίηση σε χρόνο ρεκόρ του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’.

Ο μπάτλερ

«Πονοκέφαλο» στον ποντίφικα προκάλεσε η σύλληψη του οικονόμου του, Πάολο Γκαμπριέλε τον Μάιο του 2012. Ο Γκαμπριέλε κατηγορήθηκε ότι παρέδωσε απόρρητη αλληλογραφία του Πάπα στον δημοσιογράφο Τζανλουίτζι Νούτσι, ο οποίος εξέδωσε τον περασμένο μήνα το βιβλίο του με τίτλο Τα Μυστικά Έγγραφα του Πάπα Βενέδικτου ΙΣτ’.

Ο ίδιος ο Γκαμπριέλε έχει παραδεχτεί ότι διέρρευσε στον δημοσιογράφο έγγραφα, που φέρεται να αποκαλύπτουν κρούσματα διαφθοράς στους κόλπους της Αγίας Έδρας.

Αν και στο βιβλίο του «Charity in Truth» του 2009 ζητούσε μία νέα οικονομική τάξη που να καθοδηγείται από την ηθική, το Βατικανό βρέθηκε στο στόχαστρο έρευνας για ξέπλυμα χρήματος.

Αγγελική Στελλάκη

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ