Πανηγυρισμοί στην Πρίστινα, «μούδιασμα» στη Σερβία για την επέτειο της ανεξαρτησίας

51

Ένας χρόνος συμπληρώνεται την Τρίτη, 17 Φεβρουαρίου, από τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου με «οδηγό» τις Ηνωμένες Πολιτείες και την άμεση αναγνώριση μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων. Πανηγυρικό το κλίμα στην Πρίστινα. «Το Κόσοβο δεν είναι κράτος» επαναλαμβάνει το Βελιγράδι…

Η διεθνής ανησυχία για τη σταθερότητα στο Κοσσυφοπέδιο αντικατοπτρίζεται στη συνεχιζόμενη παρουσία της διοικητικής αποστολής των Ηνωμένων Εθνών (UNMIK), στους 15.000 κυανόκρανους του ΝΑΤΟ και στην ανάπτυξη της αστυνομικής και δικαστικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EULEX).

Η ένταση είναι ορατή στο Κοσσυφοπέδιο και δεν έχει υποχωρήσει ο κίνδυνος για έξαρση βίας, σημειώνει ο Πίτερ Πάλμερ, επικεφαλής σε θέματα Βαλκανίων στην εδρεύουσα στις Βρυξέλλες δεξαμενή σκέψης International Crisis Group (ICG), παρόλο που δεν επιβεβαιώθηκαν οι προβλέψεις και οι φόβοι για υψηλά επίπεδα βίας και μαζική έξοδο των Σέρβων μετά την απόσχιση.

Ένα χρόνο μετά την ανακήρυξη ανεξαρτησίας το Κόσοβο έχει τη δική του σημαία, το δικό του εθνικό ύμνο, το δικό του στρατό, ακόμη και τις δικές του μυστικές υπηρεσίες, στη βάση του σχεδίου Αχτισάαρι. Σήμερα λειτουργούν στο Κόσοβο 18 ξένες προσβείες -πρώτη άνοιξε η γερμανική- και εννέα προξενεία, κυρίως δυτικών χωρών.

Όμως για να τηλεφωνήσει κάποιος στην αποσχισθείσα σερβική επαρχία πρέπει ακόμη να καλέσει μέσω Σερβίας. Και το γεγονός ότι το ευρώ είναι το εθνικό νόμισμα είναι μάλλον παράδοξο δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή προοπτική είναι μακρινό όνειρο.

Την ίδια ώρα, οι Σέρβοι που ζουν στο Κόσοβο ορκίζονται να μην «παραδοθούν» ποτέ στις Αρχές της Πρίστινα και για την Τρίτη σχεδιάζουν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας.

Η Πρίστινα ευελπιστεί να ενταχθεί εντός του έτους στην Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), παρόλο που η Σερβία με την παραδοσιακή στήριξη της Ρωσίας προσπαθεί να μπλοκάρει την είσοδο του Κοσόβου σε όλους τους διεθνείς θεσμούς και τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών έχει εγκρίνει το σερβικό αίτημα για γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης επί της νομιμότητας της μονομερούς αναξαρτησίας του Κοσόβου και η απόφαση αναμένεται εντός ενός έως δύο ετών.

Περισσότερο εξαρτημένο από ποτέ το Κόσοβο

Κοινή διαπίστωση τοπικών παρατηρητών και ξένων διπλωματών είναι ότι το Κοσσυφοπέδιο είναι τώρα περισσότερο εξαρτημένο από ποτέ στην ιστορία του. Η ψευδαίσθηση που καλλιεργούσαν οι πολιτικοί ότι η ανεξαρτησία θα δώσει ταχύτατα τέλος στην οικονομική και κοινωνική δυστυχία «εξατμίστηκε» και η πλειοψηφία των Αλβανών κατοίκων της περιοχής «ξύπνησε άσχημα».

Μέχρι στιγμής την ανεξαρτησία έχουν αναγνωρίσει 54 χώρες -συμπεριλαμβανομένων δυτικών δυνάμεων, αλλά και μικροσκοπικών συμπλεγμάτων νήσων χωρίς πολιτικό «βάρος» όπως τα Νησιά Μάρσαλ και η Μικρονησία- ενώ πριν από ένα χρόνο αναμένονταν περισσότερες.

Την ανεξαρτησία του Κοσόβου προώθησαν και αναγνώρισαν άμεσα οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι ευρωπαϊκές μεγάλες δυνάμεις -Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Βρετανία. Σήμερα το Κόσοβο αναγνωρίζεται από 22 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία κλυδωνίστηκε ανάμεσα σε τοποθετήσεις για «ευρωπαϊκή επιτυχία» και «παραβίαση του διεθνούς δικαίου».

Η αποστολή του ΟΗΕ στο Κόσοβο, η UΝMIK που διοικεί την περιοχή από το 1999, εξακολουθεί να έχει ενεργή συμμετοχή στη διοίκηση, μαζί πλέον με την ευρωπαϊκή EULEX, ενώ η Δύση ευελπιστούσε ότι η δεύτερη θα αναλάμβανε το ρόλο του οδηγού.

Η οικονομία εξακολουθεί να περιμένει ουσιαστική ξένη βοήθεια, και η ανεργία έχει ξεπεράσει κατά πολύ το 40% με τους κατοίκους να εξαρτώνται από τη βοήθεια των συγγενών τους που δουλεύουν στο εξωτερικό.

Αν και δισεκατομμύρια έχουν διοχετευθεί στο Κοσσυφοπέδιο μετά από τον πόλεμο, το μόνο λαμπερό έργο είναι τα λίγα χιλιόμετρα του αυτοκινητόδρομου προς την Αλβανία και η ασφαλτόστρωση ορισμένων δρόμων από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ.

Εάν η δέσμευση που είχε αναλάβει ο πρωθυπουργός Χασίμ Θάτσι επιβιώσει της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, το Κόσοβο θα υπογράψει φέτος ένα συμβόλαιο για την κατασκευή μίας μονάδας κόστους 3.5 δισεκατομμυρίων ευρώ για να ανακουφίσει τη δραματική ενεργειακή κατάσταση.

Νομοθετικά υπάρχει δικαιοδοτική εμπλοκή ανάμεσα στην UNMIK και στην EULEX, η οποία βοηθά την σερβική μειονότητα που είναι κυρίαρχη στο βόρειο τμήμα του Κοσόβου να αντιστέκεται στην εξουσία της Πρίστινα, γεγονός που αφήνει την περιοχή σε πλήρη ανομία την οποία εκμεταλλεύονται οι τοπικοί λαθρέμποροι που διακινούν τα πάντα, από πετρέλαιο μέχρι ανθρώπους.

Το βόρειο τμήμα του Κοσόβου, που αποτελεί το 15% του εδάφους, δεν έχει ενταχθεί στον ενιαίο κρατικό μηχανισμό, ενώ υπό καθεστώς «γκέτο» βρίσκονται οι Σέρβοι που ζουν στους θυλάκους στο κεντρικό Κόσοβο.

Πέρυσι τον Ιούλιο στη διάσκεψη των δωρητών στις Βρυξέλλες, οι 65 συμμετέχοντες υποσχέθηκαν 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ, από τα οποία τα 500 εκατομμύρια ακόμη δεν έχουν διατεθεί από τον προϋπολογισμό της Ένωσης και άλλα 300 εκατομμύρια δεν έχουν βγει από τα ταμεία των κρατών-μελών.

Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη της EULEX, που έγινε μόλις το Δεκέμβριο, οφείλεται σε πολιτικούς λόγους, καθώς τα 205 εκατομμύρια ευρώ που ήταν απαραίτητα για την αποστολή των 1.900 δικαστών, εισαγγελέων, αστυνομικών και τελωνειακών ήταν ήδη εξασφαλισμένα, αλλά η η ΕΕ χρειάστηκε μήνες για να βρει τη φόρμουλα που θα επέτρεπε τη συνύπαρξη της UNMIK με την EULEX καθώς η Ρωσία απειλούσε με βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας εάν υπήρχε πλήρης αντικατάσταση της UNMIK.

Πανηγυρικό κλίμα στην Πρίστινα

Πανηγυρικό κλίμα επκρατεί στην Πρίστινα όπου χιλιάδες κάτοικοι βγήκαν στους δρόμους για την πρώτη επέτειο της ανεξαρτησίας. Οι πόλεις έχουν κατακλυστεί με σημαίες του Κοσόβου, της Αλβανίας, των ΗΠΑ και χωρών της ΕΕ, ενώ οι πλατείες όπου γιορτάζουν οι πολίτες την ανεξαρτησία είναι φωταγωγημένες για τις κεντρικές εκδηλώσεις που θα λάβουν χώρα το βράδυ της Τρίτης.

Οι εορτασμοί άρχισαν την Τρίτη με την πανηγυρική συνεδρίαση της Βουλής του Κοσόβου, όπου μίλησαν ο πρόεδρος Φατμίρ Σεϊντίου, ο πρωθυπουργός Χασίμ Θάτσι και οι πολιτικοί αρχηγοί όλων των κομμάτων. Οι δέκα βουλευτές που εκπροσωπούν τη σερβική μειονότητα απείχαν.

«Η Σερβία συνεχίζει να αναμειγνύεται και έχει την τάση να μας αποσταθεροποιεί σε ορισμένες περιοχές του Κοσόβου, όπως ο βορράς» δήλωσε από το βήμα της Βουλής του Κοσόβου ο Φατμίρ Σεΐντίου, καταδικάζοντας «την πολιτική της αντιπαράθεσης και του μίσους» που ακολουθεί κατά τον ίδιο το Βελιγράδι.

Ο πρωθυπουργός του Κοσόβου Χασίμ Θάτσι χαρακτηρίζει επιτυχημένο τον πρώτο χρόνο της ανεξαρτησίας και δηλώνει βέβαιος ότι τελικά πολλές περισσότερες χώρες θα προσφέρουν πλήρη διπλωματική αναγνώριση. «Το Κόσοβο θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και του ΟΗΕ και θα αναγνωριστεί από ολόκληρο τον κόσμο» λέει ο Χασίμ Θάτσι μιλώντας στο Associated Press.

Ο Θάτσι προέβλεπε άμεση αναγνώριση της ανεξαρτησίας τουλάχιστον από 100 χώρες, όμως επιμένει ότι η περιορισμένη αναγνώριση δεν αποδυνάμωσε και δεν απογοήτευσε το Κόσοβο. «Δεν είναι οι αριθμοί, αλλά οι αξία που συμβολίζουν» είπε ο πρώην διοικητής του UCK που βρίσκεται στην πρωθυπουργία του Κοσόβου.

Κατηγόρησε τη Σερβία για υπονόμευση της κυριαρχίας του Κοσόβου και «προσκόλληση στη νοοτροπία του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς» και σε παράλληλη συνέντευξή του στο Reuters δήλωσε ότι την «προσκαλεί σε αυτή την επέτειο να αναγνωρίσει το Κόσοβο γιατί είναι προς το συμφέρον μας να έχουμε πρεσβεία στο Βελιγράδι, αλλά και προς το συμφέρον της Σερβίας να έχει πρεσβεία στο Κόσοβο»…

*Ο Χασίμ Θάτσι έλαβε συγχαρητήρια τηλεγραφήματα από τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα και άλλους Δυτικούς ηγέτες για την πρώτη επέτειο της ανεξαρτησίας.

Το απόγευμα της Τρίτης θα πραγματοποιηθούν στις μεγάλες πόλεις του Κοσόβου ειρηνικές πορείες που οργανώνουν οι φοιτητές με την ονομασία, «η πορεία προς την ανεξαρτησία».

Βελιγράδι: «Το Κόσοβο δεν είναι κράτος»

Για τους Σέρβους η επέτειος της ανεξαρτησίας αποτελεί ευκαιρία για να εκδηλωθεί η αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση τα κυριαρχικών δικαιωμάτων της Σερβίας στην περιοχή.

Στην πόλη Ζβέτσανε του Κοσόβου έχει προγραμματιστεί συνεδρίαση εκπροσώπων από όλους τους σερβικούς δήμους στην αποσχισθείσα επαρχία και θα παραστούν δεκάδες βουλευτές από τη Σερβία. Στο βόρειο τμήμα της πόλης Μιτρόβιτσα προγραμματίζονται ταυτόχρονα το απόγευμα διαδηλώσεις κατά της ανεξαρτησίας.

Το Κόσοβο είναι το πιο σημαντικό και ευαίσθητο ζήτημα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη η Σερβία, δήλωσε τη Δευτέρα ο Σέρβος πρόεδρος Μπόρις Τάντιτς την παραμονή της πρώτης επετείου, ενώ από την πλευρά του ο επικεφαλής της σερβικής διπλωματίας Βουκ Γέρεμιτς, μιλώντας πρόσφατα στο BBC επαναλάμβανε ότι «η Σερβία δεν πρόκειται να αναγνωρίσει ποτέ το Κόσοβο».

«Η Σερβία θα παραμείνει προσηλωμένη στην υπεράσπιση των νόμιμων δικαιωμάτων της στο έδαφός της, χρησιμοποιώντας νομικά και διπλωματικά μέσα αντί βίας» τόνισε ο Σέρβος πρόεδρος.

Επανέλαβε δε, όπως και ο Βουκ Γέρεμιτς ότι «η Σερβία δεν πρόκειται ποτέ να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσόβου και σεβόμενη το διεθνές δίκαιο θα υπερασπιστεί τα νόμιμα δικαιώματα και την εδαφική της ακεραιότητα στη νομική αρένα ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης».

Αναφερόμενος στην πρώτη επέτειο της μονομερούς ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του Κοσόβου ο Μπόρις Τάντιτς είπε ότι η 17η Φεβρουαρίου «είναι μόνο μία ημερομηνία, σε ό,τι αφορά τη Σερβία, κατά την οποία σημειώθηκε μία παράνομη πράξη»

«Έναν χρόνο μετά, είναι σαφές ότι το Κόσοβο δεν είναι κράτος. Στους συμπολίτες μας στο Κόσοβο, στέλνουμε το μήνυμα ότι το κράτος τους προστατεύεται [από τη Σερβία] καθώς και τα συμφέροντά τους» υπογράμμισε ο Σέρβος πρόεδρος.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ