No Country for Old Men – Κριτική

Στο Τέξας του 1980 ένας σωματώδης άγνωστος με άδειο βλέμμα δολοφονεί τον αστυνομικό που τον είχε συλλάβει και βγαίνει ελεύθερος στους δρόμους, σκοτώνοντας περαστικούς. Την ίδια μέρα, ο Λιουέλιν Μος, ένας ντόπιος που ζει με τη γυναίκα του σε τροχόσπιτο, έχει βγει για κυνήγι. Ακολουθώντας τα ίχνη ενός τραυματισμένου ζώου φτάνει σε μια τοποθεσία, όπου κάποια συναλλαγή ανάμεσα σε εμπόρους ναρκωτικών έχει καταλήξει σε μακελειό. Βρίσκει μια τσάντα γεμάτη δολάρια και την οικειοποιείται. Έτσι αρχίζει ένα ταξίδι προς την κόλαση. Οι δρόμοι των δύο αντρών θα συναντηθούν και ο Μος θα παρασυρθεί στη δίνη ενός κόσμου που αλλάζει· μιας χώρας στην οποία οι κώδικες τιμής δίνουν τη θέση τους στην ανεξέλεγκτη και καμιά φορά αναίτια βία.
Δέκα χρόνια μετά τον «Μεγάλο Λεμπόφσκι», που οι φανατικοί οπαδοί των Κοέν θεωρούν την τελευταία τους καλή δουλειά, οι αδερφοί Τζόελ και Ίθαν βγαίνουν δυναμικά στο προσκήνιο. Με πρώτη ύλη ένα ταιριαστό στην ιδιοσυγκρασία τους βιβλίο του Κόρμακ ΜακΚάρθι, δημιουργούν την πιο ώριμη μέχρι στιγμής ταινία τους: μια μελαγχολική μπαλάντα για έναν κόσμο που χάνεται· μια κινηματογραφική ελεγεία, στην οποία έχουν δώσει ραντεβού πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους είδη του σινεμά.
Το «No Country for Old Men» εστιάζει σε τρεις κεντρικούς χαρακτήρες, καθένας από τους οποίους ακολουθεί διαφορετικούς κανόνες. Ο δολοφόνος έχει την ηθική ενός παρανοϊκού: Τη μια στιγμή σκοτώνει χωρίς ενδοιασμούς και την άλλη αποφασίζει, σαν άλλος θεός, ποιος θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει, στρίβοντας ένα νόμισμα. Ο Μος είναι το κλασικό θύμα του αμερικανικού ονείρου: Θα βρει δύο εκατομμύρια δολάρια και θα κάνει το παν για να τα κρατήσει. Τέλος, ο σερίφης Μπελ αδυνατεί να κατανοήσει τα όσα συμβαίνουν γύρω του: Για την ακρίβεια, αρνείται να προσαρμοστεί στη νέα τάξη πραγμάτων, που έρχεται να αντικαταστήσει όσες αξίες υπηρέτησε επί σειρά ετών. Οι ήρωες αυτοί αποτελούν τις ψηφίδες ενός ευρύτερου μωσαϊκού· μιας χώρας που γέννησε ελπίδες για πλούτη και ευημερία, διέψευσε τους πολίτες της και τώρα θερίζει βία και αίμα.
Κατά μία άποψη οι Κοέν λένε το αυτονόητο· και με αυτή την ευκαιρία επιτρέψτε μου να θεωρώ πιο ενδιαφέρουσα ταινία το ανάλογου προβληματισμού φιλμ «Θα Χυθεί Αίμα». Εκεί που κερδίζουν το στοίχημα είναι στον καμβά που απλώνουν μπροστά στα μάτια του θεατή. Πάνω του κεντούν δεκάδες χαρακτήρες, ενδιαφέροντες, αδιάφορους, κωμικούς, τραγικούς, ρεαλιστές, ονειροπόλους. Κινηματογραφούν την ιστορία με μοναδική μαεστρία και σαρώνουν τα βραβεία και τις υποψηφιότητες ένθεν και ένθεν του Ατλαντικού: τέσσερα Όσκαρ (Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Διασκευασμένου Σεναρίου, Β΄ Ανδρικού Ρόλου), τρία Βρετανικά Βραβεία (Σκηνοθεσίας, Φωτογραφίας, Β΄ Ανδρικού Ρόλου), δύο Χρυσές Σφαίρες (Σεναρίου, Β΄ Ανδρικού Ρόλου) και σχεδόν όλα τα βραβεία των ενώσεων κριτικών της Αμερικής.
Παρά τις περιορισμένες δυνατότητες του DVD, σε σχέση με τους δίσκους υψηλής ευκρίνειας, η ευρωπαϊκή έκδοση δεν προδίδει το πρωτότυπο. Η αναμορφική εικόνα δείχνει λαμπρή στα ημερήσια πλάνα και συμπαγής στα νυχτερινά, όπου η λεπτομέρεια διατηρείται σε υψηλά επίπεδα. Τα τοπία του Τέξας, ξερότοποι που τους κατακαίει ο ήλιος, απλώνονται με μεγαλοπρέπεια στο χορταστικό λόγο πλευρών 2,35:1. Το φως της μέρας δεν έχει καμιά ζεστασιά. Πέφτει εκτυφλωτικό σε τόπους και ανθρώπους, προσδίδοντας στις λήψεις κάτι από την παγωνιά της ψυχής ή του θανάτου. Σε συγκεκριμένες σκηνές συναντάμε μια παλέτα από πιο ζωηρά χρώματα (συνοικίες πόλεων, η συνοριακή πόλη του Μεξικού), αλλά στο μεγαλύτερο μέρος του φιλμ κυριαρχεί ένας λευκός καυτός ήλιος.
Η μπάντα δεν είναι σπουδαία, με την έννοια ότι υπηρετεί τη δράση και δεν καταφεύγει σε εντυπωσιακά ηχητικά τρικ. Τα πυροβόλα ακούγονται ρεαλιστικά, το όπλο με τον πεπιεσμένο αέρα που κουβαλά ο δολοφόνος βγάζει έναν πνιχτό ήχο, ενώ στα περιφερειακά ηχεία περνούν οι απολύτως απαραίτητες λεπτομέρειες, όπως τζάμια που θρυμματίζονται, ένας απόηχος πυροβολισμού ή σφαίρες που εξοστρακίζονται.
Τα έξτρα (με ελληνικούς υπότιτλους) διαρκούν σαράντα λεπτά περίπου. Στο Making of παρακολουθούμε στιγμιότυπα από διάφορες φάσεις της παραγωγής, καθώς και συνεντεύξεις με συντελεστές. Τα διάσημα αδέρφια αναφέρονται στην προσέγγιση που επιχείρησαν στο βιβλίο του Κόρμακ ΜακΚάρθι. Ο Χαβιέ Μπαρδέμ εμφανίζεται πρώτος στο ντοκιμαντέρ «Δουλεύοντας με τους Κοέν». Λέει ότι κάποτε ρωτήθηκε με ποιον Αμερικανό σκηνοθέτη θα ήθελε να συνεργαστεί και είχε αναφέρει τους Κοέν. Η τύχη θέλησε την πρώτη του ταινία στις ΗΠΑ να σκηνοθετούν οι αγαπημένοι του δημιουργοί. Στο ίδιο φιλμάκι μιλούν άνθρωποι που είτε γνώριζαν τους Κοέν από άλλες τους ταινίες είτε συνεργάστηκαν μαζί τους πρώτη φορά. Τονίζουν ότι τα γυρίσματα χαρακτήριζαν η άψογη οργάνωση και ένα ζεστό, φιλικό κλίμα. Τέλος, το «Ημερολόγιο ενός σερίφη της επαρχίας» είναι αφιερωμένο στο χαρακτήρα που υποδύεται ο Τόμι Λι Τζόουνς.