Τα ερείπια ενός μοναδικού σε μέγεθος, καλοδιατηρημένου και οχυρωμένου οικισμού της νεότερης Νεολιθικής εποχής (5η π.Χ. χιλιετία) έφερε στο φως η σωστική ανασκαφή της ΚΑ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, στον αρχαιολογικό χώρο του Στρόφιλα στην Ανδρο.
Τα ερείπια ενός μοναδικού σε μέγεθος, καλοδιατηρημένου και οχυρωμένου οικισμού της νεότερης Νεολιθικής εποχής (5η π.Χ. χιλιετία) έφερε στο φως η σωστική ανασκαφή της ΚΑ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, στον αρχαιολογικό χώρο του Στρόφιλα στην Ανδρο.
Το πυκνοδομημένο τμήμα υπολογίζεται ότι εκτείνεται σε 30 περίπου στρέμματα, στο ομώνυμο οροπέδιο που βρίσκεται στη δυτική ακτή του νησιού. Από τα έως τώρα στοιχεία προκύπτει ότι πρόκειται για το μεγαλύτερο και καλύτερα σωζόμενο οργανωμένο και εξαιρετικά πυκνοδομημένο οικισμό της Νεολιθικής εποχής του νησιωτικού Αιγαίου που έχει εντοπιστεί και ανασκάπτεται μέχρι σήμερα.
Έως τώρα έχουν αποκαλυφθεί λείψανα από μεγάλα αψιδωτά και τετράπλευρα οικοδομήματα, που έχουν ύψος μέχρι και ένα μέτρο. Επίσης, έχουν έλθει στο φως πολλά κινητά ευρήματα, όπως πήλινα αγγεία, χρηστικά αντικείμενα (π.χ., χύτρες, πίθοι), λίθινα εργαλεία, αιχμές από βέλη και δόρατα από οψιανό, κοσμήματα, ειδώλια, χάλκινα αντικείμενα και πολλά άλλα. Τα χάλκινα αντικείμενα ξεχωρίζουν τόσο για τον αριθμό τους όσο και για την ποικιλία τους (αιχμές δοράτων, πόρπες, τριχολαβίδες, οπείς) και μαρτυρούν ότι η μεταλλουργία στις Κυκλάδες ήταν σε πιο εξελιγμένο στάδιο, σύμφωνα με τα λιγοστά ευρήματα από τα άλλα νησιά.
Η σημαντική γεωγραφική θέση της Ανδρου, που λειτουργούσε ως φυσική γέφυρα των υπόλοιπων νησιών του Αιγαίου με την ηπειρωτική Ελλάδα, σε συνδυασμό με τα άφθονα νερά, την πλούσια βλάστηση και τις αξιόλογες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, προφανώς ευνόησε τη συγκέντρωση πληθυσμού και την ανάπτυξη αυτού του μεγάλου οικισμού.
Η εντυπωσιακή οχύρωση του οικισμού, που είναι έργο συλλογικού χαρακτήρα και άρα φανερώνει ανάλογη κοινωνική οργάνωση, αποτελεί το αρχαιότερο έως σήμερα τεκμηριωμένο δείγμα αμυντικής αρχιτεκτονικής με πύλη, πλάτους 1,50 μέτρου.
Ο οικισμός του Στρόφιλα στην Ανδρο αποδεικνύει ότι ήδη από την 5η π.Χ. χιλιετία υπήρχαν στο νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων πολυπληθείς οργανωμένες κοινωνίες, με υψηλό πολιτιστικό επίπεδο και ανεπτυγμένη τεχνολογία. Σε αυτή λοιπόν την ισχυρή πολιτιστική παράδοση βασίστηκε ο κυκλαδικός πολιτισμός της Πρώιμης εποχής του Χαλκού.