Ενα ανεκτέλεστο παιχνίδι πολέμου η σχεδιαζόμενη χερσαία επιχείρηση του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο

29

Η νύχτα της 2ης Ιουνίου 1999 ήταν η μακρύτερη της ζωής μου δηλώνει στην εφημερίδα Los Angeles Times ο Σάμιουελ Μπέργκερ, σύμβουλος του προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Κρατούσε στα χέρια του ένα εσωτερικό έγγραφο που συνιστούσε την άμεση διαταγή χερσαίας επέμβασης στη Γιουγκοσλαβία και κατευθυνόταν προς το γραφείο του προέδρου, για να πάρει την υπογραφή του, ώστε να διατάξει την είσοδο 175.000 στρατιωτών του ΝΑΤΟ στο έδαφος της Σερβίας.

Είχε μόλις συμπληρωθεί η 71η ημέρα της ΝΑΤΟϊκής επέμβασης στη Γιουγκοσλαβία και τα δεδομένα είχαν ως εξής: οι πολυδιαφημισμένες αεροπορικές επιδρομές, που όλοι, εκτός από τον Μπέργκερ, θεωρούσαν επαρκείς για να κάμψουν τη σερβική αντίσταση, συνεχίζονταν σε κλίμα αμηχανίας, εξαιτίας της περιορισμένης αποτελεσματικότητάς τους. Στο έδαφος βρίσκονταν χιλιάδες πρόσφυγες, που δεν είχαν προλάβει να εγκαταλείψουν τις εμπόλεμες περιοχές, όπως είχαν ήδη κάνει ένα εκατομμύριο κάτοικοι στη διάρκεια των προηγούμενων ημερών.

Φυσιολογικά, το γωνιακό παράθυρο της δυτικής πτέρυγας του Λευκού Οίκου, όπου βρισκόταν το γραφείο του Σάντι, ήταν ακόμη φωτισμένο, παρ ότι η ώρα ήταν δύο τα ξημερώματα. Είχε το βλέμμα του στο κίτρινο σημειωματάριό του, όπου έγραφε ένα απολύτως εμπιστευτικό υπόμνημα με αποδέκτη τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Συμπλήρωσε την τελευταία φράση, τα συμπεράσματα ανέλυε στις προηγούμενες σελίδες: Για να είμαστε σίγουροι πως θα νικήσουμε στο Κόσοβο, απομένει στις ΗΠΑ μόνο μια επιλογή: η μαζική εισβολή από εδάφους, χρησιμοποιώντας 175.000 στρατιώτες του ΝΑΤΟ, περίπου 100.000 από τους οποίους θα είναι Αμερικανοί.

Σενάρια πολέμου στο τραπέζι

Στην πραγματικότητα, αυτή ήταν η τρίτη επιλογή που έθετε ο Μπέργκερ στον Κλίντον, καθώς του πρότεινε δύο ακόμη επιλογές: τον εξοπλισμό των Κοσοβάρων ή την αναμονή έως την άνοιξη του 2000. Η πρώτη περίπτωση έθετε τον κίνδυνο ενός πολέμου που θα μπορούσε να κλιμακωθεί και να διατηρηθεί επί χρόνια, ενώ η δεύτερη απαιτούσε από το ΝΑΤΟ να αναλάβει την προστασία και την ασφάλεια των προσφύγων στο έδαφος του Κοσόβου καθ όλη τη διάρκεια του χειμώνα. Ηταν, λοιπόν, αναμενόμενο να βαδίσει η Συμμαχία στον τρίτο δρόμο.

Δεν ήταν, ωστόσο, κάτι που θα γινόταν χωρίς συνέπειες. Σχεδόν άμεσα θα ξεσπούσε εμφύλιος στις τάξεις του ΝΑΤΟ, επισημαίνουν οι Los Angeles Times, καθώς την αναμενόμενη συμφωνία της Βρετανίας και της Γαλλίας, μεταξύ άλλων, θα ισοσκέλιζε η διαφωνία της Ελλάδας και το ερωτηματικό για τη στάση της Ιταλίας. Πάντως, οι ΗΠΑ ήταν αποφασισμένες να προχωρήσουν, ανεξάρτητα από τις αντίθετες φωνές.

Η πιο δυνατή από αυτές, ωστόσο, ήλθε από τον Βίκτορ Τσερνομίρντιν, πρώην πρωθυπουργό της Ρωσίας και ειδικό απεσταλμένο της χώρας στο ΝΑΤΟ. Προέβλεψε πως θα ακολουθούσε μια θάλασσα από αίμα, προειδοποιούσε ότι οι Σέρβοι είναι σκληροί μαχητές και βεβαίωνε πως μια τέτοια κίνηση θα έφερνε τη δυναμική αντίδραση της Ρωσίας.

Τα γεράκια του πολέμου ακόνιζαν τα νύχια τους

Ο Μπέργκερ, ωστόσο, δεν είχε πάψει να υπολογίζει τις ανάγκες των χερσαίων επιχειρήσεων. Ανέσυρε το πλάνο του στρατηγού Ουέσλι Κλαρκ -ανώτατου διοικητή του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη εκείνη την εποχή- από το συρτάρι του Κλίντον, όπου είχε καταλήξει μετά την αρχική απόρριψη της εφαρμογής του, και ζήτησε να προσαρμοστεί στα δεδομένα των ημερών.

Το σενάριο της εισβολής στη Γιουγκοσλαβία προέβλεπε την ανάπτυξη 50.000 στρατιωτών στα σύνορα του Κοσόβου, τους οποίους θα ονόμαζε ειρηνευτική δύναμη. Θα έδιναν την εντύπωση στον Μιλόσεβιτς πως πλησίαζε μια επιχείρηση, διεξάγοντας ψυχολογικό πόλεμο, ενώ ο αληθινός θα ακολουθούσε από τους 175.000 στρατιώτες που θα εισέβαλλαν στο Κοσσυφοπέδιο από την Αλβανία. Τον Οκτώβριο θα ήταν τα πάντα έτοιμα, εάν ο Μπέρκγερ έπαιρνε άμεσα το πράσινο φως από την προεδρία των ΗΠΑ.

Η ιστορία αποφάσισε διαφορετικά

Το πρωί της 3ης Ιουνίου, ο Μπιλ Κλίντον βρήκε το δακτυλογραφημένο αντίγραφο της πρότασης Μπέργκερ στο οβάλ γραφείο. Τις ακόλουθες ημέρες οι συσκέψεις για την έγκρισή του ήταν πυρετώδεις, όταν τα νέα έφτασαν από το Βελιγράδι: ο πρόεδρος της Σερβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς συμφωνεί με τους όρους του ΝΑΤΟ και τα βομβαρδιστικά της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας προσγειώνονται οριστικά, σηματοδοτώντας τη λήξη του πολέμου έπειτα από 78 ημέρες.

Πόσες πιθανότητες πραγματοποίησης είχε η σχεδιαζόμενη χερσαία εισβολή; Σύμφωνα με τον Σάντι Μπέργκερ, πολλές: ο πρόεδρος ήταν έτοιμος να εγκρίνει το σχέδιο, δηλώνει στην εφημερίδα. Οσο για τις διαφωνίες των συμμάχων, ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου δηλώνει πως προτιμούσε τη δράση από μια συζήτηση που θα τραβούσε σε μάκρος και, ενδεχομένως, θα διασπούσε τη συμμαχία. Ισως, επειδή οι ΝΑΤΟϊκές σφαίρες δεν θα άφηναν να ακουστούν οι φωνές όσων μιλούσαν για θάλασσες από αίμα…

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ