Πρόωρη αυλαία για το «Σπίτι Μου 2» – Βροχή διαμαρτυριών

Η είδηση ότι  το πρόγραμμα «Σπίτι Μου 2» τερματίζεται πρόωρα στις 2 Ιουνίου, αντί για τέλη Αυγούστου, όπως αναμενόταν, έπεσε σαν… κεραμίδα στο κεφάλι χιλιάδων δικαιούχων, που τρέχουν και δεν φτάνουν. Οικογένειες και ζευγάρια που έχουν λάβει προέγκριση από τις τράπεζες, έχουν βρει ακίνητο, έχουν πληρώσει προκαταβολές και είναι στο «παρά πέντε» πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την εκταμίευση, βρίσκονται στον αέρα. Πολλοί βλέπουν το όνειρο προσιτής κατοικίας να απομακρύνεται, καθώς αδυνατούν να ανταποκριθούν στις νέες ασφυκτικές προθεσμίες.

Το μήνυμα που στέλνουν οι τράπεζες στους υποψήφιους δανειολήπτες του «Σπίτι μου 2»

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε ομάδες αφιερωμένες στο «Σπίτι Μου 2», οι διαμαρτυρίες και οι καταγγελίες των υποψήφιων δανειοληπτών πέφτουν βροχή. Τα συναισθήματα που επικρατούν είναι ο αιφνιδιασμός, το άγχος, για όσους αγωνίζονται να προλάβουν, η οργή και η αίσθηση εξαπάτησης για όσους φοβούνται ότι δεν θα τα καταφέρουν.

Ήδη έχουν ξεκινήσει αυθόρμητες πρωτοβουλίες να «βομβαρδίσουν» με σχόλια τις αρμόδιες αρχές, ζητώντας να δοθεί μια λύση.

«Η αιφνίδια λήξη του «Σπίτι μου 2» αφήνει χιλιάδες πολίτες και οικογένειες σε αβεβαιότητα, αφού πολλοί είχαν βασίσει τον προγραμματισμό τους σε αυτό το πρόγραμμα. Η έλλειψη έγκαιρης ενημέρωσης και διαφάνειας δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα και κοινωνική αγανάκτηση. Η στέγαση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με πρόχειρες αποφάσεις που ανατρέπουν ζωές. Απαιτούμε σαφείς απαντήσεις, δίκαιη μεταχείριση για όσους είχαν ήδη ενταχθεί στη διαδικασία και ουσιαστική λύση στο στεγαστικό πρόβλημα», γράφει σε επώνυμη ανάρτηση καθηγήτρια φιλολογίας, απευθυνόμενη στην υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.

Καταγγελίες πολιτών

«Αυτό που συμβαίνει με το «Σπίτι μου 2» είναι εξοργιστικό. Οι πολίτες λειτούργησαν με καλή πίστη. Εμπιστευτήκαμε τις επίσημες ανακοινώσεις, τα δελτία τύπου και το ίδιο το κράτος. Προχωρήσαμε σε προκαταβολές ,πληρώσαμε μηχανικούς, δικηγόρους και συμβολαιογράφους. Και ξαφνικά μέσα σε δύο μέρες, με το έτσι θέλω, αλλάζουν οι προθεσμίες (3 μήνες νωρίτερα) και μας λένε «δεν προλαβαίνετε» οι τράπεζες μπορείτε να πάρετε δικό μας στεγαστικό δάνειο με προνομιακό επιτόκιο…. Με ποιο δικαίωμα αλλάζουν οι όροι ενώ οι διαδικασίες είναι σε εξέλιξη; Ποιος θα καλύψει τη ζημιά των πολιτών; Μιλάμε για χιλιάδες ανθρώπους και οικογένειες. Για ζωές που προγραμματίστηκαν με βάση επίσημες δεσμεύσεις και εμπιστοσύνη στο πρόγραμμα και στους θεσμούς! Απαιτούμε άμεση παρέμβαση από τον αρμόδιο Υπουργό. Απαιτούμε ξεκάθαρες απαντήσεις, δικαιοσύνη και προστασία των πολιτών. Να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα που έχει ανακοινωθεί μέχρι 31/8!! Δεν είμαστε αριθμοί. Δεν είμαστε αναλώσιμοι», σχολιάζει αγανακτισμένος υποψήφιος δανειολήπτης στη σελίδα της εκπομπής «Κοινωνία Ωρα Μega».

Προς το παρόν δεν αναμένεται να ανακοινωθεί παράταση, ενώ επικρατεί σύγχυση για το αν θα υπάρξει μεταβατικό πρόγραμμα για όσους δεν πρόλαβαν.

Γιατί διακόπηκε νωρίτερα το «Σπίτι Μου 2»

Σε κοινή ανακοίνωση των δύο συναρμόδιων υπουργείων Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αναφέρονται οι λόγοι που μετατέθηκε νωρίτερα η λήξη του προγράμματος.

«Η συγκεκριμένη ημερομηνία τέθηκε προκειμένου να οριστικοποιηθεί ποσοτικά το τελικό ορόσημο του προγράμματος, ώστε να καταστεί δυνατή η έγκριση της αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, κατόπιν συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και η εμπρόθεσμη και ακριβής υποβολή του τελικού αιτήματος πληρωμής των δανείων», δηλώνει η ανακοίνωση.

Διεύρυνση κριτηρίων

Συνολικά το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» είχε στόχο να καλύψει 20.000 πολίτες, με φθηνά επιχορηγούμενα στεγαστικά δάνεια, και προϋπολογισμό 2 δισεκ. ευρώ.  Ως και τις 18 Νοεμβρίου του 2025, ενώ το πρόγραμμα έτρεχε ήδη 11 μήνες, είχε απορροφήσει  το 65% των κονδυλίων, έχοντας «κλειδώσει» 1,3 δισεκ. ευρώ. Περίπου 11.000 πολίτες είχαν αγοράσει κατοικία, αριθμός σημαντικά μικρότερος από τον στόχο.

Για να ανέβει η απορρόφηση των κονδυλίων, η  κυβέρνηση ανακοίνωσε παράταση των αιτήσεων, ως τις 31 Μαϊου του 2026 και μετάθεση της προθεσμίας εκταμίευσης ως τις 31 Αυγούστου του 2026. Παράλληλα, διεύρυνε τα εισοδηματικά όρια για τους δικαιούχους, στα 25.000 ευρώ ετησίως για τους άγαμους και στα 35.000 για τα ζευγάρια (από 20.000 και 28.000 ευρώ αντίστοιχα). Η προσαύξηση για κάθε παιδία αυξήθηκε στα 5.000 από 4.000 ευρώ.

Σήμερα, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έοχυν εγκριθεί 13.461 στεγαστικά δάνεια, συνολικής αξίας 1,617 δισεκ. ευρώ, με μέσο ύψος δανείου τα 120.000 ευρώ. Παράλληλα, η απορρόφηση του συνολικού προϋπολογισμού έχει φτάσει στο 84,1%, γεγονός που δείχνει ότι τα διαθέσιμα κεφάλαια εξαντλούνται σταδιακά. Πάντως, η μετάθεση της λήξεης του προγράμματος σχεδόν τρεις μήνες νωρίτερα, έχει προκαλέσει αναστάτωση σε όσους έχουν εκκρεμότητες. Σύμφωνα με τις αναρτήσεις των υποψήφιων αγοραστών, οι τράπεζες τους αποστέλλουν επείγουσες ενημερώσεις, να προσκομίσουν δικαιολογητικά ως και στις 8 Μαϊου, διαφορετικά πετιούνται εκτός προγράμματος.

Παραδείγματα όσων «μένουν απ’εξω»

Ο πρόεδρος του πανελλαδικού δικτύου E-Real Estates Θεμιστοκλής Μπάκας, μας αναφέρει δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα οικογενειών, που ενώ είχαν βρει ακίνητο και είχαν λάβει προέγκριση από την τράπεζα, τελικά αποκλείονται, χωρίς δική τους υπαιτιότητα.

Περίπτωση Α: Διαμέρισμα στη Νέα Φιλαδέλφεια

Ζευγάρι 40-45 ετών, μισθοσυντήρητοι με δύο παιδιά. Ο άνδρας εργάζεται σε συνεργείο αυτοκινήτων. Έχουν βρει ακίνητο, στην περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας. Έχουν πληρώσει προκαταβολή 5.000 ευρώ και έχουν λάβει προέγκριση δανείου για 190.000 ευρώ. Ωστόσο η καθυστέρηση στην έκδοση ηλεκτρονικής ταυτότητας ακινήτου, σε συνδυασμό με την ανακοίνωση ότι το πρόγραμμα κλείνει στις 2 Ιουνίου, τους αφήνει ξεκρέμαστους. Η τράπεζα τους  ενημερώνει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει εγκαίρως στην εκτίμηση του ακινήτου, άρα ακυρώνεται η τελική έγκριση του δανείου. Τους προσφέρεται ως εναλλακτική ένα πρόγραμμα της τράπεζας με υψηλότερο επιτόκιο.

Περίπτωση Β: Ακίνητο στο Γαλάτσι

Η δεύτερη περίπτωση αφορά επίσης οικογένεια με δύο παιδιά. Έχει λάβει επίσης προέγκριση δανείου και έχει πληρώσει 10.000 προκαταβολή, για ακίνητο στο Γαλάτσι, συνολικού κόστους 220.000 ευρώ.  Παράλληλα έχει προβεί σε έξοδα για τη διαδικασία απόκτησης ακινήτου – πληρώνοντας μηχανικό, δικηγόρο κ.λπ.

Η τράπεζα τους έστειλε επίσης ενημέρωση ότι λόγω επίσπευσης της καταληκτικής ημερομηνίας του προγράμματος, δεν προλαβαίνουν τις προθεσμίες. Τους προτείνει επίσης χορήγηση δανείου εκτός του «Σπίτι Μου 2», με λιγότερο ευνοϊκούς όρους.

«Ευτυχώς ο ιδιοκτήτης του ακινήτου ήταν ένας λογικός άνθρωπος και δέχθηκε μετά την εξέλιξη αυτή να επιστρέψει την προκαταβολή. Όμως έχει μετανιώσει που δέχθηκε να βάλει το ακίνητό του στο πρόγραμμα. Ήταν δεσμευμένο εκτός αγοράς για τέσσερις μήνες και τώρα πρέπει να αρχίσει ξανά από την αρχή», δηλώνει ο κ. Μπάκας.

Τα προβλήματα με το Σπίτι μου 2

Τα προβλήματα με το «Σπίτι Μου 2», δεν ξεκινάνε ούτε τελειώνουν με τις αλλαγές στις ημερομηνίες. Ένα βασικό πρόβλημα είναι η μειωμένη διαθεσιμότητα ποιοτικών οικιστικών ακινήτων που να πληρούν τις προδιαγραφές του προγράμματος. Στην πλειονότητά τους πρόκειται για παλαιά ακίνητα, 40-50 ετών, που απαιτούν εκτεταμένες και κοστοβόρες ανακαινίσεις, άρα πρόσθετη χρηματοδότηση. Χαρακτηριστικό είναι ότι αμέσως μετά την ανακοίνωσή του Σπίτι Μου 2, ανέβηκαν οι ζητούμενες τιμές σε ακίνητα που μέχρι πρότινος ήταν πιο οικονομικά.  Ως αποτέλεσμα, εκείνοι που κατάφεραν να επωφεληθούν ήταν κυρίως όσοι είχαν ήδη δικά τους χρήματα να βάλουν από την τσέπη τους και όχι οι οικογένειες με χαμηλό εισόδημα.  Όταν ενισχύεται η ζήτηση κατοικίας, χωρίς ανάλογη αύξηση της προσφοράς, πιέζονται περεταίρω ανοδικά οι τιμές, και το στεγαστικό πρόβλημα μεγεθύνεται αντί να επιλύεται.

Η πρόωρη λήξη του προγράμματος ολοκληρώνει έναν κύκλο που ξεκίνησε με αισιοδοξία και καταλήγει με ανοιχτές υποχρεώσεις, εγκλωβισμένες οικογένειες και ένα χάσμα εμπιστοσύνης ανάμεσα σε πολίτες και δημόσιους θεσμούς.