Και όμως αυτή η κυβέρνηση δεν εγγυάται τη σταθερότητα

Από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη κινείται στη βάση ενός πολύ συγκεκριμένου αφηγήματος, σύμφωνα με το οποίο αυτά που κάνει εγγυώνται την ασφάλεια της χώρας σε ταραγμένους καιρούς: χωρίς να έχει ασκήσει κάποια δημόσια κριτική, αποφεύγοντας όμως και να ταυτιστεί με ΗΠΑ και Ισραήλ – με την εξαίρεση, βεβαίως, της «ιδιωτικής εξωτερικής πολιτικής» υπουργών όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης –, έχει συντονιστεί με τους ευρωπαίους συμμάχους και έχει επενδύσει στην ασφάλεια της Κύπρου, αλλά και του ελλαδικού χώρου απέναντι σε ενδεχόμενες επιθέσεις σε νατοϊκές βάσεις που εμπλέκονται στις πολεμικές επιχειρήσεις.

Όμως, όλα αυτά δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι από μόνα τους εξασφαλίζουν πραγματικά τη χώρα και τη σταθερότητα. Και αυτό γιατί, όπως επεσήμανε και ο Αντώνης Σαμαράς στη Βουλή, σε μια παρέμβαση που διάφοροι έσπευσαν να απαξιώσουν χωρίς να κάνουν τον κόπο να δουν τι ακριβώς είπε – ίσως γιατί δεν μπορούσαν να απαντήσουν πειστικά σε όσα ανέφερε – η χώρα μας εάν από κάπου εξακολουθεί να απειλείται σταθερά – και άρα πρέπει να εξετάζει τρόπους αποτροπής – δεν είναι από το Ιράν, αλλά από την Τουρκία.

Με αυτό δεν θέλω να αναπαράγω κάποια πατριδοκάπηλη ρητορική. Το ίδιο επικίνδυνη όμως είναι η άγνοια ή η υποτίμηση της πραγματικότητας ότι η Τουρκία παραμένει μια χώρα που έχει αξιώσεις που συγκρούονται με τα ελληνικά συμφέροντα. Αυτό δεν σημαίνει, προφανώς, ότι η λύση θα ήταν μια σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες, αλλά την επίγνωση ότι ο όποιος διάλογος και η όποια διαπραγμάτευση δεν θα είναι καθόλου εύκολες υποθέσεις, ενώ υπάρχει διαρκώς το ενδεχόμενο ακόμη και για κάποιο «θερμό επεισόδιο».

Οφείλει, λοιπόν, κανείς να εξετάσει πώς μέσα στη συγκυρία του πολέμου δεν θα επιδεινωθεί ο πραγματικός συσχετισμός ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία. Και δεν αναφέρομαι μόνο στο γενικότερο πρόβλημα που δημιουργεί η περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου από ΗΠΑ και Ισραήλ σε σχέση με τις μονομερείς αποφάσεις για πολεμικές ενέργειες, που ούτως ή άλλως δημιουργούν επικίνδυνο προηγούμενο. Κυρίως αναφέρομαι σε επιλογές που μπορεί να αποδειχτεί ότι θα έχουν μεγάλο κόστος.

Τα σχέδια, για παράδειγμα, για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, που επιμένουν κάποιοι να προωθούν, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα αποτελέσει εγγύηση ασφάλειας, μπορεί να αποβούν μοιραία, εάν αναλογιστούμε ότι η Τουρκία, ως κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ είναι βέβαιο ότι θα εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που της δίνει το γεγονός ότι απαιτείται και η δική της συναίνεση για να εκβιάσει για «λύση» στο Κυπριακό σύμφωνη με τη δική της γραμμή, δηλαδή τη διχοτόμηση του νησιού.

Την ίδια στιγμή, η όλη προσπάθεια «κατευνασμού» της τουρκικής πλευράς το τελευταίο διάστημα, φαίνεται ότι δεν αποτελεί απλώς μια προσπάθεια να αποφευχθούν περιττές εντάσεις, καθώς παίρνει τη μορφή μιας σιωπηρής αποδοχής τουρκικών τετελεσμένων, όπως δείχνει τουλάχιστον η αντιμετώπιση της τουρκικής NAVTEX, ένα ιδιότυπο τουρκικό βέτο σε στρατηγικά έργα ενεργειακής διασύνδεσης.

Αντίστοιχα, ακόμη και σε αυτό που η κυβέρνηση παρουσιάζει ως τη νέα «Μεγάλη Ιδέα» δηλαδή τις εξορύξεις για υδρογονάνθρακες, ήδη στη Βουλή όλη η αντιπολίτευση υπογράμμισε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει παραδοχές που συνιστούν υπαναχώρηση από υποτίθεται πάγιες «κόκκινες γραμμές» σε σχέση με τη χάραξη ΑΟΖ, καθώς περιλαμβάνει ρήτρα αποζημίωσης των εταιρειών εάν μελλοντικές διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με άλλη χώρα οδηγήσει σε επαναχάραξη των ορίων των ΑΟΖ, δηλαδή ενσωματώνεται στη σύμβαση το ενδεχόμενο τελικά να αποδεχτούμε μικρότερα όρια.

Και βέβαια, μιλώντας για σταθερότητα ήδη είδαμε ότι η κυβέρνηση αρνείται να πάρει μέτρα που θα εξασφαλίσουν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν θα μεταφραστεί σε σημαντικό οικονομικό κόστος, καθώς ανακοίνωσε μέτρα μόνο για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης αισχροκέρδειας, αλλά όχι μέτρα που θα εξασφαλίζουν ότι δεν θα πληρώσουν τα νοικοκυριά το κόστος των γεωπολιτικών εντάσεων.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι η ρητορική της κυβέρνησης περί εγγύησης της ασφάλειας και της σταθερότητας, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Και αυτό, γιατί η συγκεκριμένη κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με το γεγονός ότι ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται και δρα δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε ένα δύσκολο και από πολλές απόψεις αχαρτογράφητο πεδίο.

Η μονομερής αντίληψη των συμμαχιών και πρωτίστως η λογική ότι η χώρα εξασφαλίζεται από την ένταξη της σε ένα στρατόπεδο με συμμάχους αρκετά ισχυρούς, ώστε να την προστατεύσουν, προσκρούει πάνω στο ίδιο το γεγονός ότι αυτή  τη στιγμή η «δυτική συμμαχία» αποδιαρθρώνεται και άρα αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία η πραγματική ισχύς της χώρας μας και η ικανότητά της να κατοχυρώσει συμμαχίες με βάση όρους ισοτιμίας και όχι απλώς «προσκόλλησης».

Αντίστοιχα, η δογματική επιμονή σε ένα οικονομικό μοντέλο όπου κατά βάση θα είναι οι «δυνάμεις της αγοράς» που θα υποδείξουν τη βέλτιστη λύση, σημαίνει και δυστοκία -αν όχι άρνηση- λήψης μέτρων με κριτήριο το συμφέρον της κοινωνίας σε μια περίοδο, κατά την οποία αυτό που απαιτείται είναι ισχυρές κρατικές παρεμβάσεις που θα εξασφαλίσουν ότι οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις δεν θα μετατραπούν και σε οικονομική κρίση.

Η προσπάθεια λοιπόν της κυβέρνησης να εμφανίσει όσους της ασκούν κριτική ως «επαγγελματίες ανησυχούντες» μάλλον αποσκοπεί στο να συγκαλύψει την αποτυχία της πως ό,τι προσπάθησε για χρόνια να παρουσιάσει ως επιτυχημένη «εθνική στρατηγική», αποδεικνύεται ανεπαρκής επί του πεδίου, κατώτερη των προκλήσεων που θέτει επιτακτικά η ίδια η πραγματικότητα.