Όταν ο Τζούλιαν Μπαρνς διαγνώσθηκε με μια σπάνια μορφή καρκίνου ένιωσε μια παράξενη ηρεμία

Πριν από έξι χρόνια, o Βρετανός συγγραφέα Τζούλιαν Μπαρνς διαγνώστηκε μια σπάνια μορφή καρκίνου του αίματος. Αλλά αντί να νιώσει θυμό ή φόβο, ο Μπαρνς ένιωσε μια παράξενη ηρεμία. Αντιμετώπισε την ασθένεια με αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «το ενδιαφέρον του μυθιστοριογράφου».

«Μου αρέσει να μιλάω με γιατρούς, συμβούλους και νοσοκόμες. Σου βάζουν τις βελόνες στο χέρι και σου παίρνουν λίτρα αίματος», λέει. «Είναι πολύ ενδιαφέρον. Αν και, όπως συμβαίνει με πολλά πράγματα, γίνεται λίγο κουραστικό όταν σου παίρνουν ένα κιλό αίμα για 34η φορά».

Tο γηράσκον και ασθενές σώμα του

Η ασθένεια σημαίνει ότι ο Μπαρνς, ο οποίος θα γίνει 80 ετών στις 19 Ιανουαρίου, θα περάσει το υπόλοιπο της ζωής του λαμβάνοντας χημειοθεραπευτικά φάρμακα. Ωστόσο, όπως λέει ο ίδιος, δεν θρηνεί για το γηράσκον και ασθενές σώμα του.

«Είμαστε πλάσματα που ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο χωρίς να μας ζητηθεί, χωρίς να μας ρωτήσουν, και ζούμε για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα — πολύ περισσότερο από τους προγόνους μας», λέει. «Αλλά επειδή ζούμε περισσότερο, το σώμα μας αρχίζει να φθείρεται και τα ιατρικά έξοδα αυξάνονται».

Το νέο βιβλίο του Μπαρνς, Departure(s), θα εκδοθεί την επομένη των γενεθλίων του. Μερικώς αυτοβιογραφικό, μερικώς μυθοπλαστικό, το βιβλίο καταγράφει τη διάγνωση του καρκίνου του συγγραφέα και τις σκέψεις του για το θάνατο.

Κατά κάποιον τρόπο, το Departure(s) είναι το συμπλήρωμα του βιβλίου του 2013, Levels of Life, στο οποίο περιγράφει λεπτομερώς τον θάνατο της συζύγου του Πατ Κάβανα, η οποία ήταν και η λογοτεχνική του ατζέντισσα. Η Κάβανα πέθανε το 2008, λίγες εβδομάδες μετά τη διάγνωση ενός σπάνιου, εξαιρετικά επιθετικού όγκου στον εγκέφαλο.

Παρά τις συχνές του σκέψεις για τον θάνατο, ο Μπαρνς λέει ότι είναι «ζωντανός και απολαμβάνει τη ζωή». Ξαναπαντρεύτηκε τον Αύγουστο και ανυπομονεί για τα γενέθλιά του και την έκδοση του βιβλίου του, το οποίο, όπως λέει, θα είναι το τελευταίο του.

«Ήταν πέντε πολύ περίεργοι μήνες μέχρι τώρα», λέει. «Δεν θυμάμαι περίοδο μερικών μηνών κατά την οποία να έχουν συμβεί τόσα πολλά».

«Είμαστε πλάσματα που ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο χωρίς να μας ζητηθεί, χωρίς να μας ρωτήσουν, και ζούμε για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα — πολύ περισσότερο από τους προγόνους μας»

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Natalia ⚛ (@readsbythebayou)

«Ένας όρος που δεν αρέσει στους εκδότες»

«Συχνά γράφω υβριδικά βιβλία, και το Departure(s) είναι ένα υβριδικό βιβλίο. Δεν είναι ένας όρος που αρέσει στους εκδότες. Προτιμούν να έχουν κάτι που να λέει “μυθοπλασία” ή “μη μυθοπλασία”. Αρκετά από τα βιβλία μου είναι στην πραγματικότητα υβριδικά, καθώς συνδυάζουν αυτοβιογραφία, μυθοπλασία, μη μυθοπλασία, κριτική τέχνης, ό,τι είναι σχετικό με τον τρόπο που σκέφτομαι για το βιβλίο» λέει ο Μπαρνς.

Σκεπτόμενος καθημερινά τον θάνατο

«Μιλούσα με έναν φίλο μου που μου είπε: “Ω, δεν σκέφτομαι τον θάνατο. Είμαι μόνο 60 ετών, θα το σκεφτώ όταν πλησιάσει η ώρα”. Και σκέφτεσαι, λοιπόν, ότι ο θάνατος δεν λειτουργεί απαραίτητα με αυτόν τον τρόπο. Ο θάνατος μπορεί να είναι μια εκτός ελέγχου μοτοσικλέτα που βγαίνει από μια στροφή και σε σκοτώνει. Δεν θα έχεις πολύ χρόνο να σκεφτείς σε αυτά τα τρία δευτερόλεπτα πριν σε χτυπήσει» λέει ο Μπαρνς και συνεχίζει:

«Ένας από τους Γάλλους γκουρού μου είναι ο φιλόσοφος του 17ου αιώνα Μοντέν, ο οποίος έλεγε ότι πρέπει να σκεφτόμαστε τον θάνατο καθημερινά. Πρέπει να τον κάνουμε οικείο. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να τον αντιμετωπίσουμε. Όχι σαν ένα φρικτό σκελετό με δρεπάνι στο χέρι που έρχεται να μας κόψει.

»Λέει ότι πρέπει να τον “εξημερώσουμε”, να τον δαμάσουμε με αυτόν τον τρόπο, και μετά να ελπίζουμε να πεθάνουμε ενώ φυτεύουμε τα λάχανα μας. Αυτή είναι μια θαυμάσια και σοφή προσέγγιση του θέματος. Δεν έχω πια λαχανόκηπο. Παλιά είχα, και όταν φύτευα λάχανα δεν τα πήγαιναν και πολύ καλά. Αυτό είναι το μόνο μειονέκτημα που μπορώ να βρω στην άποψη του Μοντέν για τον θάνατο».

Ο Τζούλιαν Μπαρνς διαβάζει ένα απόσπασμα από το νέο βιβλίο του «Departure(s)»

Πώς πιστεύει ότι ο θάνατος της συζύγου του θα επηρεάσει τον δικό του;

«Η διάγνωση ήταν καταστροφική και πέθανε σε 37 ημέρες. Ήταν σαν να με παρέσυρε μια χιονοστιβάδα και κάθε μέρα τα πράγματα γίνονταν χειρότερα. Ήταν, μακράν, το πιο φρικτό πράγμα που μου έχει συμβεί στη ζωή μου, και το πιο μαύρο. Το πράγμα που σου στέρησε πραγματικά κάθε ελπίδα και ισορροπία. Μου πήρε χρόνια να το ξεπεράσω, αλλά δεν νομίζω ότι θα θρηνήσω το δικό μου θάνατο με τον ίδιο τρόπο» λέει ο Μπαρνς αυτοσαρκαστικά συνεχίζοντας:

«Θα μπορούσες να πεις ότι μου έδειξε πώς να πεθάνω με αξιοπρέπεια και με σεβασμό για τους άλλους που έρχονταν να την δουν. Ποτέ δεν θύμωσε. Ποτέ δεν έγινε τραγική ή αναστατωμένη. Έτσι, κατά κάποιον τρόπο, ταιριάζαμε υπέροχα, γιατί κι εγώ έχω αυτό το ταμπεραμέντο».

Σχετικά με τις αυτοκτονικές σκέψεις

«Θυμάμαι πολύ καθαρά τη στιγμή που σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να αυτοκτονήσω. Ήταν λίγες εβδομάδες μετά το θάνατο της γυναίκας μου και περπατούσα προς το σπίτι μου, όταν κοίταξα απέναντι, στην άλλη πλευρά του δρόμου… και σκέφτηκα: “Φυσικά και μπορείς να αυτοκτονήσεις, είναι επιτρεπτό, δεν είναι ασυγχώρητο σύμφωνα με την ηθική μου”. Είμαι εξαιρετικά δυστυχισμένος. Είμαι αποστερημένος. Είμαι χαμένος, αν και έχω πολλούς φίλους. Νομίζω ότι είπα, ή ένας φίλος μου είπε — δεν θυμάμαι ποιος από τους δύο — “Δώσε του δύο χρόνια”. Απάντησα “Εντάξει, θα του δώσω δύο χρόνια”» αφηγείται ο Τζούλιαν Μπαρνς και συνεχίζει:

«Αλλά πριν περάσουν αυτά τα δύο χρόνια, ανακάλυψα τον λόγο για τον οποίο δεν μπορούσα να αυτοκτονήσω: δεν μου επιτρεπόταν να αυτοκτονήσω, και αυτό επειδή ήμουν αυτός που θυμόταν καλύτερα τη γυναίκα μου. Την ήξερα και την είχα γιορτάσει, σε όλες τις μορφές της και σε όλη της τη φύση. Και την είχα αγαπήσει βαθιά. Και συνειδητοποίησα ότι αν αυτοκτονούσα, τότε κατά κάποιον τρόπο θα σκότωνα και εκείνη. Θα σκότωνα τις καλύτερες αναμνήσεις της. Θα εξαφανίζονταν από τον κόσμο. Και απλά δεν θα επέτρεπα στον εαυτό μου να το κάνει αυτό. Και σε εκείνο το σημείο, όλα άλλαξαν και κατάλαβα ότι θα έπρεπε να ζήσω».

«Μιλούσα με έναν φίλο μου που μου είπε: “Ω, δεν σκέφτομαι τον θάνατο. Είμαι μόνο 60 ετών, θα το σκεφτώ όταν πλησιάσει η ώρα”. Και σκέφτεσαι, λοιπόν, ότι ο θάνατος δεν λειτουργεί απαραίτητα με αυτόν τον τρόπο»

Σχετικά με την υποστήριξή του στην ευθανασία

«Πιστεύω ότι αν υποφέρω από έντονο πόνο, χωρίς καμία πιθανότητα θεραπείας για την ασθένεια που έχω, και αν δεν απολαμβάνω τη ζωή, και όπως το βλέπω, οι άνθρωποι δεν απολαμβάνουν εμένα και την ύπαρξή μου, τότε έχω το απόλυτο ανθρώπινο δικαίωμα να τερματίσω τη ζωή μου. Δεν θέλω να πάω σε κάποιο βιομηχανικό πάρκο στην Ελβετία για να το κάνω, αυτό ακούγεται αρκετά ζοφερό. Γι’ αυτό είμαι μεγάλος υποστηρικτής της ευθανασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο» τονίζει ο Μπαρνς.

Σχετικά με την ατέλεια της μνήμης

«Συνήθιζα να πιστεύω — όπως νομίζω ότι κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι όταν είναι νέοι — ότι η μνήμη ήταν κατά κάποιον τρόπο κάτι μάλλον σταθερό, ότι ήταν σαν να σου συνέβαινε κάτι και ήθελες να το θυμάσαι, και έτσι το πήγαινες σε μια από αυτές τις αποθήκες που βρίσκονται κατά μήκος πολλών κεντρικών δρόμων και έξω από τα κέντρα των πόλεων, και το αποθήκευες εκεί» εξηγεί ο Μπαρνς και συνεχίζει:

«Και όταν χρειαζόσουν αυτή τη μνήμη, πήγαινες εκεί, άνοιγες το κουτί, την έβγαζες και εκεί ήταν, τόσο καθαρή και αληθινή όσο όταν την έβαλες μέσα. Συμφώνησα με αυτή την άποψη για τη μνήμη για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, μέχρι που συνειδητοποίησα ότι στην πραγματικότητα η μνήμη φθείρεται όπως όλα τα άλλα.

»Και ότι, στην πραγματικότητα, όσο περισσότερες φορές λες μια ιστορία, τόσο περισσότερες φορές την αλλάζεις ελαφρώς, τόσο περισσότερο βγαίνεις λίγο καλύτερος από αυτήν, ή προσθέτεις ένα αστείο, και ούτω καθεξής. Έτσι, θα μπορούσες να πεις ότι οι καλύτερες αναμνήσεις σου, αυτές που αγαπάς περισσότερο, είναι οι λιγότερο αξιόπιστες αναμνήσεις σου».

*Με στοιχεία από npr.org