Στη Ρώμη τον λένε «Μαέστρο», στη Νέα Υόρκη «Βασιλιά» – Η ξέφρενη, κινηματογραφική πορεία του Άμπελ Φεράρα

Ένα χειμωνιάτικο απόγευμα στη Ρώμη, ο σκηνοθέτης Άμπελ Φεράρα μπήκε σε μια παλιά τρατορία κοντά στο διαμέρισμά του. Φορούσε ένα μαύρο φούτερ με κουκούλα κάτω από ένα τζιν μπουφάν. Κάτω από την τοξωτή οροφή, κάθισε αραχτός σε μια ψάθινη καρέκλα.

Το εστιατόριο δεν είχε ανοίξει ακόμα, αλλά ένας σερβιτόρος πήρε με σεβασμό την παραγγελία του — μελιτζάνα παρμεζάνα και ένα μπουκάλι μεταλλικό νερό. Μόλις έφτασε το φαγητό, ο λευκομάλλης ιδιοκτήτης πλησίασε το τραπέζι για να βεβαιωθεί ότι όλα ήταν εντάξει. Ήταν.

Ξέρουν ότι είμαι σκηνοθέτης

«Εδώ, με αποκαλούν Μαέστρο» είπε ο 74χρονος Φεράρα στον Άλεξ Βαντούκουλ των New York Times. «Ξέρουν ότι είμαι σκηνοθέτης. Αυτό είναι κάτι ξεχωριστό για αυτούς. Στη Νέα Υόρκη, ποιος νοιάζεται; Το μόνο που κάνεις εκεί είναι να σκοτώνεις τον εαυτό σου για να έχεις ένα στέγη πάνω από το κεφάλι σου».

«Ποια είναι η φήμη μου;», αναρωτήθηκε. «Ποιος ξέρει. Είμαι αρκετά διάσημος, καταλαβαίνεις τι εννοώ; Είμαι ο Μάρτιν Σκορσέζε; Όχι».

Παρά το κύρος του ως λαϊκός ήρωας του ανεξάρτητου κινηματογράφου της Νέας Υόρκης, που έχει καταξιωθεί στον κινηματογραφικό κανόνα της πόλης με σκληρές κλασικές ταινίες όπως «King of New York», «Bad Lieutenant» και «Ms .45», ο σκηνοθέτης που γεννήθηκε στο Μπρονξ ζει στη Ρώμη για πάνω από μια δεκαετία.

Scene – Τα απομνημονεύματα του Άμπελ Φεράρα

Πάντα με τον υπόκοσμο

Οι φανατικοί θαυμαστές του απολαμβάνουν τον τρόπο με τον οποίο οι ταινίες του αποτυπώνουν μια περασμένη, σάπια Νέα Υόρκη, μια πόλη όπου ήταν πιο εύκολο να βρεις ηρωίνη παρά ένα matcha latte.

Στο «Bad Lieutenant», που σόκαρε το κοινό στις Κάννες το 1992 και κρίθηκε ακατάληλο, ο Χάρβεϊ Καϊτέλ υποδύθηκε έναν ναρκομανή αστυνομικό που βρίσκει τη λύτρωση ενώ ερευνά τον βιασμό μιας καλόγριας.

Το «King of New York», μια γκανγκστερική επική ταινία με πρωταγωνιστή τον Κρίστοφερ Γουόκεν στο ρόλο ενός βαρόνου των ναρκωτικών, «έκανε το Scarface να μοιάζει με το Mary Poppins», όπως το περιέγραψε κάποτε ο Φεράρα.

Σε μια από τις πρώτες του ταινίες, το «The Driller Killer», ο Φεράρα δεν ήταν μόνο σκηνοθέτης, αλλά και πρωταγωνιστής: ένας καλλιτέχνης του κέντρου της πόλης που ξεκινά μια σειρά δολοφονιών με ένα ηλεκτρικό τρυπάνι.

Στο πρόσφατα εκδοθέν αυτοβιογραφικό του βιβλίο, το ημερολόγιο «Scene», περιγράφει λεπτομερώς την καριέρα του με τα σκαμπανεβάσματα και δίνει μια συγκλονιστική περιγραφή της εξάρτησης από την ηρωίνη που παραλίγο να τον καταστρέψει

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη 🔎 (@directorfits)

Εξάρτηση από την ηρωίνη

Από τότε που αντάλλαξε το βρώμικο χάος του Μανχάταν με το πιο προσιτό χάος της Ρώμης, ο Φεράρα γυρίζει ταινίες στην Ιταλία με την ίδια ενέργεια που είχε ως σκηνοθέτης grindhouse, ο οποίος παρήγαγε τα έργα του με τη βοήθεια μαφιόζων και γυρνούσε σε εξωτερικούς χώρους χωρίς άδειες.

Στο πρόσφατα εκδοθέν αυτοβιογραφικό του βιβλίο, το ημερολόγιο «Scene», περιγράφει λεπτομερώς την καριέρα του με τα σκαμπανεβάσματα και δίνει μια συγκλονιστική περιγραφή της εξάρτησης από την ηρωίνη που παραλίγο να τον καταστρέψει.

«Η κόρη μου είναι 10 ετών και προσπαθεί να διαβάσει κρυφά το βιβλίο μου» λέει ο Φεράρα

72ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών – Φωτογραφική συνάντηση για την ταινία «Tommaso», που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο ειδικών προβολών – Κάννες, Γαλλία, 20 Μαΐου 2019. Ο σκηνοθέτης Άμπελ Φεράρα με τις ηθοποιούς Κριστίνα Κιριάκ και Άννα Φεράρα (η πρώην γυναίκα του και η κόρη του) ποζάρουν. REUTERS/Regis Duvignau

Καταφύγιο στην Ιταλία

Αν δεν έχετε ακούσει για τις πρόσφατες ταινίες του — όπως το «Turn in the Wound», ένα πολεμικό ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε στην Ουκρανία, ή το «Zeros and Ones», ένα αινιγματικό θρίλερ που διαδραματίζεται στη Ρώμη με πρωταγωνιστή τον Ίθαν Χοκ — αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλές από τις τελευταίες του προσπάθειες αντιμετώπισαν προβλήματα διανομής.

Αλλά για τον Φεράρα, που για πολύ καιρό ήταν ένας outsider του Χόλιγουντ, το έργο είναι αυτό που έχει σημασία, και έχει βρει δημιουργικό καταφύγιο από τα αδιάκριτα στελέχη του κινηματογράφου στην Ιταλία, όπου η οπτική του σκηνοθέτη είναι ιερή.

Η έλλειψη σεβασμού του Χόλιγουντ

«Δεν γυρίζω ταινία αν δεν έχω το τελικό λόγο, καταλαβαίνεις;» λέει. «Εδώ δεν χρειάζεται να παλέψω για αυτό. Υπάρχει χώρος για την τέχνη και τον πολιτισμό. Αν είσαι σκηνοθέτης, σε σέβονται. Αν είσαι ηθοποιός, σε σέβονται. Δεν έχει σημασία αν δεν έχεις δουλέψει για πέντε χρόνια».

Δείχνει τον σερβιτόρο. «Αυτός είναι σεβαστός ως σερβιτόρος. Και αυτός ο τύπος είναι εξαιρετικός σερβιτόρος. Στη Νέα Υόρκη, ποιοι είναι οι σερβιτόροι; Εξοργισμένοι ηθοποιοί. Και έτσι επηρεάζεται το μυστήριο του φαγητού, του να τρως. Επειδή είναι εξοργισμένοι που πρέπει να σε σερβίρουν».

Ο Φεράρα πίνει μια γουλιά νερό.

«Πίνω πολύ νερό», είπε. «Αντικαθιστά το αλκοόλ».

Γράφει για το πώς γλίτωσε από μια σύλληψη για κατοχή ναρκωτικών επειδή ο αστυνομικός που τον συνέλαβε γνώριζε το «King of New York». Αφηγείται τις σχέσεις του με ηθοποιούς, συμπεριλαμβανομένης μιας χαοτικής περιπέτειας με την Άσια Αρτζέντο όταν γυρνούσε την ταινία «New Rose Hotel» το 1998

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Alessandro Penso (@alessandro_penso)

Κολλημένος με τα ναρκωτικά

Σταμάτησε να πίνει το 2012 σε ένα κέντρο αποτοξίνωσης κοντά στη Νάπολη, όχι μακριά από το χωριό όπου γεννήθηκε ο παππούς του. Στο βιβλίο των αναμνήσεών του, περιγράφει πώς σνιφάρισε ηρωίνη για τελευταία φορά στο μπάνιο ενός καφέ πριν αποφασίσει να μπει στο κέντρο αποτοξίνωσης.

«Όλα τελειώνουν με τον ίδιο τρόπο για κάθε εξαρτημένο, με απομόνωση», γράφει ο Φεράρα. «Λένε ότι η νηφαλιότητα είναι η αναζήτηση του παλιού εαυτού σου».

Περιγράφει πώς αγόραζε κρακ και μαστούρωνε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες πριν εμφανιστεί άυπνος στο πλατό του «Bad Lieutenant». Και όταν η γυναίκα του και οι δύο κόρες του εκδιώχθηκαν από το διαμέρισμά τους στο West Village, είπε ότι η πρώτη του αντίδραση ήταν να αγοράσει περισσότερα ναρκωτικά πριν ζητήσει δάνειο από τον Κρίστοφερ Γουόκεν.

Γιος ενός εθισμένου κι ο ίδιος

Γράφει για το πώς γλίτωσε από μια σύλληψη για κατοχή ναρκωτικών επειδή ο αστυνομικός που τον συνέλαβε γνώριζε το «King of New York». Αφηγείται τις σχέσεις του με ηθοποιούς, συμπεριλαμβανομένης μιας χαοτικής περιπέτειας με την Άσια Αρτζέντο όταν γυρνούσε την ταινία «New Rose Hotel» το 1998.

Επίσης, καταπιάστηκε με το θέμα του να μεγαλώνει ως γιος ενός εθισμένου. Ο πατέρας του, ένας τζογαδόρος και bookmaker που είχε στην ιδιοκτησία του αρκετά μπαρ στο Μπρονξ, προσπάθησε να αυτοκτονήσει όταν ο Φεράρα ήταν μικρός, καταπίνοντας ένα μπουκάλι ουίσκι με μια χούφτα χάπια.

Ο πατέρας του αυτοκτόνησε τελικά το 1980, γράφει.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Stephane FEUGERE | Celebrity Photographer (@stephanefeugerephotography)

Ξανά στο φως

Οι αναμνήσεις του Φεράρα έρχονται σε μια στιγμή που βιώνει μια αναβίωση. Παίζει έναν εκδικητικό γκάνγκστερ στην ταινία «Marty Supreme», σε σκηνοθεσία του Τζος Σαφντί, του συν-σκηνοθέτη (μαζί με τον αδελφό του Μπένι) της ταινίας «Uncut Gems», ενώ οι υπερβολικά βίαιες και σάπιες κλασικές ταινίες του Φεράρα έχουν πρόσφατα μπει στο πρόγραμμα των καλλιτεχνικών κινηματογράφων Metrograph και Roxy στο κέντρο του Μανχάταν — αν και ο ίδιος επιθυμεί απεγνωσμένα οι νεότεροι θαυμαστές του να δουν τις νεότερες ταινίες του, όπως το «Turn in the Wound».

«Όταν μιλάνε για αυτές τις ταινίες σαν να είναι οι μόνες που έχω κάνει, με κουράζει» σχολιάζει ο Φεράρα αναφερόμενος στις ταινίες «Bad Lieutenant» και «King of New York».

Το τρέιλερ του King of New York

Η πρώην του και η κόρη του

Στη μέση του γεύματος, στην τρατορία, εμφανίστηκε η 37χρονη ηθοποιός Κριστίνα Κιριάκ, η οποία παρήγγειλε ένα πιάτο cacio e pepe. Η σχέση τους ξεκίνησε όταν εκείνη εμφανίστηκε στην ταινία του 2014 «Pasolini», που αφορά τις τελευταίες ημέρες του Ιταλού σκηνοθέτη Πιερ Πάολο Παζολίνι, και στη συνέχεια έγιναν σύντροφοι.

Τώρα έχουν χωρίσει, αλλά παραμένουν φίλοι και συνεργάζονται για να μεγαλώσουν την κόρη τους, την Άννα.

«Η κόρη μου είναι 10 ετών και προσπαθεί να διαβάσει κρυφά το βιβλίο μου» λέει ο Φεράρα.

«Δεν το έχω διαβάσει ακόμα» προσθέτει η Κιριάκ. «Θα το διαβάσω όταν νιώσω ότι είναι η κατάλληλη στιγμή. Αλλά δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι εκεί μέσα που θα με εκπλήξει. Έχουμε περάσει πολλά μαζί. Γνωρίζω ήδη τη ζωή του».

Τρία χρόνια πριν ο Φεράρα αρχίσει να γράφει τις αναμνήσεις του, σκηνοθέτησε το «Tommaso», μια βαθιά προσωπική ταινία που διαδραματίζεται στη Ρώμη

«Τότε ήμουν ναρκομανής»

Η συζήτηση στράφηκε στον ρόλο του Φεράρα στην πιο πολυσυζητημένη ταινία της σεζόν.

«Δεν έχω δει το Marty Supreme και αν είμαι μέσα για δύο λεπτά, θα είναι θαύμα» σχολιάζει ο Φεράρα. «Αλλά ο Τζος είναι αδελφός».

«Τον γνώρισα όταν ζούσα στην οδό Mulberry και δούλευε σε ένα μικρό κατάστημα ενοικίασης DVD», συνέχισε. «Μου έδωσε το σενάριο του Uncut Gems για να το δείξω στον Χάρβεϊ Καϊτέλ χρόνια πριν το γυρίσουν αυτός και ο αδελφός του. Πάντα ήθελα να τους υποστηρίξω. Αλλά τότε ήμουν ναρκομανής».

Αποκαλώντας τον Φεράρα «ποιητή του δρόμου», ο Τζος Σαφντί θυμήθηκε ότι είχε δει την πιο σκληρή πλευρά ενός από τους κινηματογραφικούς του ήρωες.

Βλέπαμε τον Τζέκιλ και τον Χάιντ»

«Υπάρχουν δύο Άμπελ» λέει ο Σαφντί. «Υπάρχει ο Άμπελ που ζούσε στην εξάρτηση και ο Άμπελ που ζει σε νηφαλιότητα, και τους γνώριζα και τους δύο. Όταν δούλευα στο βιντεοκλάμπ, που βρισκόταν στο τέλος του τετραγώνου όπου ζούσε, ήταν ένας διάβολος της Ταζμανίας. Ερχόταν, προκαλούσε προβλήματα, ήταν σε κακή κατάσταση. Αλλά μετά εμφανιζόταν την Κυριακή με ένα πρόχειρο DVD του «Go Go Tales» και μας το έδειχνε. Βλέπαμε τον Τζέκιλ και τον Χάιντ».

Ο Σαφντί είπε ότι πάντα είχε στο μυαλό του τον Φεράρα για τον ρόλο του γκάνγκστερ, ονόματι Ezra Mishkin, στο «Marty Supreme».

«Ο Ezra Mishkin είναι κακός τύπος, αλλά είναι επίσης ευαίσθητος και αγαπάει τον σκύλο του» είπε. «Τη στιγμή που βλέπεις τον Άμπελ να μπαίνει στην ταινία με τον σκύλο του… ο σκύλος τον μαλακώνει κατά κάποιον τρόπο. Αλλά υπάρχει μια σκληρότητα σε αυτόν. Μπορείς να νιώσεις ολόκληρη την αυτοβιογραφία του στο πρόσωπό του».

«Ο Άμπελ είναι ο ίδιος άνθρωπος που ήταν και πριν, ειδικά από δημιουργική άποψη», είπε ο Γουίλεμ Νταφόε σε μια συνέντευξη. «Απλά αφοσιώθηκε σε κάτι που ήταν καταστροφικό για τη ζωή του»

Ο Γουίλεμ Νταφόε και ο Άμπελ Φεράρα ποζάρουν κατά τη διάρκεια φωτογράφησης για την ταινία «Pasolini» στο 71ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, στις 4 Σεπτεμβρίου 2014. – EPA/CLAUDIO ONORATI

Ο ίδιος άνθρωπος πάντα

Τρία χρόνια πριν ο Φεράρα αρχίσει να γράφει τις αναμνήσεις του, σκηνοθέτησε το «Tommaso», μια βαθιά προσωπική ταινία που διαδραματίζεται στη Ρώμη.

Σε αυτήν, ο Γουίλεμ Νταφόε υποδύεται έναν σκηνοθέτη που έχει μετακομίσει στην Ιταλία και έχει αγκαλιάσει τη νηφαλιότητα. Η ταινία τον απεικονίζει σε συναντήσεις των Ανώνυμων Αλκοολικών να διηγείται το παρελθόν του στη Νέα Υόρκη, ενώ προσπαθεί να μεγαλώσει μια κόρη με μια νεαρή σύζυγο. Αυτούς τους ρόλους υποδύθηκαν η Κιριάκ και η Άννα.

«Ο Άμπελ είναι ο ίδιος άνθρωπος που ήταν και πριν, ειδικά από δημιουργική άποψη», είπε ο Γουίλεμ Νταφόε σε μια συνέντευξη. «Απλά αφοσιώθηκε σε κάτι που ήταν καταστροφικό για τη ζωή του».

«Τώρα, αυτή η αφοσίωση στον εθισμό του έχει αντικατασταθεί από κάτι διαφορετικό, και δεν είναι τόσο καθαρό όσο κάποια μορφή λύτρωσης ή μεταμέλειας», πρόσθεσε. «Αλλά έχει να κάνει με το να ζει μια ζωή που συμβάλλει σε κάτι που πιστεύει ότι θα τον οδηγήσει σε κάποια μορφή αλήθειας. Τον αγαπώ» παραδέχτηκε ο Νταφόε. «Αλλά έχει και τα ελαττώματά του».

Ο Φεράρα έφυγε μέσα στη νύχτα με τη φίλη του, Τζοάνα Άντε-Νταλ, μια νεαρή Σουηδή ηθοποιό που είχε τραγουδήσει στο μπαρ αμέσως μετά την εμφάνισή του

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Alessandro Treves (@alessandrotreves)

Η φαμίλια του

Σε ένα μικρό μπαρ, το Brick Space, στην Piazza Vittorio, μια κρύα νύχτα, ο Φεράρα στεκόταν με κλειστά μάτια, παίζοντας μια ακουστική κιθάρα και τραγουδώντας το «Blind Willie McTell» του Μπομπ Ντίλαν. Η φωνή του ήταν τραχιά, με μια πίκρα.

Το δωμάτιο ήταν γεμάτο με παλιούς φίλους και μέλη της ιταλικής κινηματογραφικής οικογένειάς του. Η Άσια Αρτζέντο, που κατάγεται από τη Ρώμη και παραμένει στενή φίλη του Φεράρα από την παλιά τους σχέση, χτυπούσε τα μαύρα μποτάκια της στο ρυθμό του τραγουδιού.

Μετά την παράσταση, ο Φεράρα ήπιε νερό από ένα μπουκάλι που κρατούσε. Το βλέμμα του στράφηκε με αγάπη στην Άννα, που καθόταν δίπλα στην μαμά της, την Κιριάκ.

«Δεν πρέπει να πάει σχολείο αύριο;» ρώτησε ο Φεράρα. «Δεν θέλει ποτέ να πάει σπίτι».

Η αυταπάτη

Η συγκέντρωση συνεχίστηκε έξω, στις στοές της πλατείας, όπου οι άνθρωποι κάπνιζαν τσιγάρα ενώ συζητούσαν για την επόμενη παραγωγή του Φεράρα, «American Nails», μια σύγχρονη γκανγκστερική επανέκδοση της ελληνικής τραγωδίας της Φαίδρας, η οποία πρόκειται να ξεκινήσει σύντομα τα γυρίσματα στο Μπάρι.

Ο Φεράρα φαινόταν να είναι στο στοιχείο του. «Έτσι κάνω ταινίες, πάντα μαζί με τους φίλους μου — εκτός από το ότι τότε, οι μισοί από αυτούς ήταν έμποροι ναρκωτικών και καθόμασταν όλοι εδώ και κάναμε κοκαΐνη», είπε. «Δεν θα ανησυχούσα για το πού είναι το παιδί μου».

«Δεν μου λείπει τίποτα από όλα αυτά», πρόσθεσε. «Μπορώ να κάνω ταινίες χωρίς να είμαι μαστουρωμένος — αυτή είναι η αποκάλυψη. Νομίζεις ότι χρειάζεσαι κάτι, αλλά η δύναμή του είναι η αυταπάτη».

Ο Φεράρα έφυγε μέσα στη νύχτα με τη φίλη του, Τζοάνα Άντε-Νταλ, μια νεαρή Σουηδή ηθοποιό που είχε τραγουδήσει στο μπαρ αμέσως μετά την εμφάνισή του.

*Με στοιχεία από nytimes.com | Αρχική Φωτό: Ο Άμπελ Φεράρα μιλάει στους δημοσιογράφους κατά την άφιξή του στην προβολή της ταινίας «Welcome to New York» στο 67ο ετήσιο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών, στις 17 Μαΐου 2014. – EPA/GUILLAUME HORCAJUELO