Ναυτιλία: Νέα ευκαιρία για ρεαλιστική μετάβαση

Η απόφαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού να μεταθέσει για έναν χρόνο τις κρίσιμες συζητήσεις γύρω από το νέο κανονιστικό πλαίσιο της πράσινης μετάβασης ανοίγει, σύμφωνα με αναλυτές, ένα παράθυρο επαναδιαπραγμάτευσης για τη ναυτιλία.

Η παράταση δίνει στον κλάδο τον απαραίτητο χρόνο ώστε να διαμορφωθεί ένα πιο ισορροπημένο και εφαρμόσιμο διεθνές πλαίσιο, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις τεχνολογικές δυνατότητες όσο και τις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Το θρίλερ

Την εβδομάδα 14-17 Οκτωβρίου η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα παρακολούθησε ένα θρίλερ διαπραγματεύσεων, εντός και εκτός της συνεδρίασης της Επιτροπής Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος (MEPC) του IMO, στο Λονδίνο, η οποία θα οριστικοποιούσε το πλαίσιο της μετάβασης της ναυτιλίας στις καθαρές μηδενικές εκπομπές ρύπων έως το 2050 (Net-Zero Framework), δηλαδή τις ρυθμίσεις που προβλέπουν δεσμευτικά μέτρα για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) από τα πλοία και την επιβολή μηχανισμού τιμολόγησης άνθρακα για τη ναυτιλία.

Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αφορούσαν αλλαγές στο πρωτόκολλο MARPOL Annex VI και την προσθήκη νέου «Κεφαλαίου 5» που θα περιλάμβανε το Net-Zero Framework. Αντί για οριστική έγκριση του Net-Zero Framework, η MEPC αποφάσισε να αναβάλει την ψήφιση – δηλαδή να στείλει τη διαδικασία πίσω για ένα έτος.

Αναβολή

Οι εκπρόσωποι των χωρών-μελών του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού ψήφισαν τελικά υπέρ της αναβολής της διαδικασίας για έναν χρόνο, με ψήφους 57-49, έπειτα από ψηφοφορία που ζήτησε η Σαουδική Αραβία.

Στην ψηφοφορία υπέρ της αναβολής και κατά του σχεδίου αντιτάχθηκε ομάδα χωρών με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, και άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι υπέρ της αναβολής ψήφισε τελικά και η Κίνα, η οποία αρχικά είχε ταχθεί με την ΕΕ υπέρ του σχεδίου. Η πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ ψήφισε κατά της αναβολής – δηλαδή ήθελε να προχωρήσει άμεσα η υιοθέτηση του Net-Zero Framework.

Κάποιες χώρες – όπως Ελλάδα και Κύπρος – διαφοροποιήθηκαν από το ευρωπαϊκό μπλοκ και ψήφισαν «λευκό». Η επόμενη προσπάθεια θα γίνει το 2026, όταν η συνεδρίαση θα συγκληθεί ξανά για να επεξεργαστεί εκ νέου τις τροποποιήσεις – υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συμφωνία. Η αναβολή δεν σημαίνει ότι το ζήτημα «ξεχάστηκε» – σύμφωνα με την ανακοίνωση του IMO, τα κράτη-μέλη καλούνται να συνεχίσουν τη διαβούλευση και να αναζητήσουν συναίνεση κατά την επόμενη συνεδρίαση.

Η ελληνική θέση για τη ναυτιλία και τη μετάβαση

«Η ναυτιλία χρειάζεται διεθνείς κανόνες αποδεκτούς από όλους και όχι τιμωρητικούς μηχανισμούς. Η Ελλάδα, ως η μεγαλύτερη δύναμη στην παγκόσμια ναυτιλία, στήριξε διαχρονικά τον ΙΜΟ ως αποκλειστικό ρυθμιστή των κανόνων για τη ναυτιλία. Εθεσε νωρίς τον προβληματισμό της για το λεγόμενο «πλαίσιο μηδενικών εκπομπών», προτείνοντας σημαντικές βελτιώσεις, έτσι ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες όλων των τομέων της ναυτιλίας και στην πραγματικότητα της παγκόσμιας αγοράς καυσίμων» δήλωσε ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας μετά την ψηφοφορία. «Οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν», πρόσθεσε, «υπήρξαν επίπονες και ανέδειξαν σοβαρές αδυναμίες ως προς τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης, την άδικη μεταχείριση του LNG καυσίμου, τις αδικαιολόγητα υψηλές κυρώσεις προς τη ναυτιλία που, εάν υιοθετούνταν, θα προκαλούσαν πιθανώς σοβαρές δυσλειτουργίες στο παγκόσμιο εμπόριο και αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων. Η ψήφιση της τελικής συμφωνίας αναβλήθηκε για έναν χρόνο, μέσα στον οποίο απαιτείται να γίνουν σημαντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των μελών του IMO, ενσωματώνοντας τις απόψεις της αγοράς με ρεαλισμό και δικαιοσύνη. Αυτό επιτάσσει η ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια τόσο για τη διεθνή ναυτιλία αλλά και για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη».

«Η Ελλάδα με τη μεγάλη ναυτική παράδοση, την ιδιαίτερη τεχνογνωσία και τον ισχυρότερο στόλο θα διεκδικήσει έναν σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις αυτές για το υπό διαμόρφωση πλαίσιο» κατέληξε στη δήλωσή του ο υπουργός. Κοινός στόχος Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, κυρία Μελίνα Τραυλού, χαρακτήρισε την απόφαση για αναβολή ως μια «νέα ευκαιρία».

Η δήλωση της κυρίας Τραυλού που αποτυπώνει τη συλλογική στάση του ελληνικού εφοπλισμού είναι η εξής: «Η απόφαση αναβολής στον ΙΜΟ αποτελεί νέα ευκαιρία για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου και αποτελεσματικού διεθνούς πλαισίου, που θα οδηγήσει τη ναυτιλία με ασφάλεια και ρεαλισμό στην πράσινη μετάβαση. Η μη επίτευξη συμφωνίας ανέδειξε τον διχασμό που προκάλεσε ο υπό ψήφιση κανονισμός του Net-Zero Framework, στον οποίο οι θέσεις και οι προτάσεις της ναυτιλίας δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη. Η ναυτιλία των Ελλήνων παραμένει σταθερά προσηλωμένη στον κοινό στόχο της απανθρακοποίησης και θα πρωτοστατήσει τεκμηριωμένα και ενωτικά στον παγκόσμιο διάλογο, για τη διαμόρφωση ενός δίκαιου, ρεαλιστικού και εφαρμόσιμου πλαισίου, όπου όλοι οι εμπλεκόμενοι θα αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν στον κοινό δρόμο προς την πράσινη μετάβαση».

Η στάση των ΗΠΑ

Καταλυτική για την εξέλιξη αυτή ήταν η αρνητική από την αρχή στάση των ΗΠΑ στο προτεινόμενο σχέδιο. Μάλιστα, την προηγούμενη Πέμπτη το βράδυ, μία ημέρα πριν από την ψηφοφορία, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στο Truth Social, χαρακτήρισε το μέτρο απειλή για τους αμερικανούς καταναλωτές και κάλεσε τα κράτη-μέλη να «ψηφίσουν ΟΧΙ στο Λονδίνο».

Ο γενικός γραμματέας του IMO, Αρσένιο Ντομίνγκες, σε δηλώσεις του μετά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας σημείωσε ότι δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι.

Οπως αναφέρουν παράγοντες που παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις στον IMO, η εξέλιξη αυτή μπορεί να θεωρηθεί θετική για τη ναυτιλία, καθώς διατηρείται ο IMO ως ο φορέας που θα κληθεί – έστω και με καθυστέρηση ενός έτους – να λάβει αποφάσεις για τον κλάδο, ενώ παράλληλα δίνεται χρόνος για τη διόρθωση αστοχιών του νέου σχεδίου, τις οποίες είχαν επισημάνει φορείς της ναυτιλίας και μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες.

Το κρίσιμο ζήτημα για τη ναυτιλία είναι να αποφευχθεί ο κατακερματισμός του θεσμικού πλαισίου και να υιοθετηθεί ένα σχέδιο πράσινης μετάβασης δίκαιο, αποτελεσματικό και απλό στην εφαρμογή του.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ