Η Αριάδνη στη Νάξο

Η όπερα, σε ποιητικό κείμενο του στενού συνεργάτη του Στράους, Χούγκο φον Χόφμανσταλ, προτείνει μία αντι-ιδεαλιστική, πραγματιστική θεώρηση του έρωτα: Ένας έρωτας μπορεί να τελειώνει, δεν τελειώνει όμως η ζωή.

Η πρώτη εκδοχή της Αριάδνης στη Νάξο πρωτοπαρουσιάστηκε στις 25 Οκτωβρίου 1912 στο Θέατρο της Αυλής της Στουτγάρδης ενώ η αναθεωρημένη εκδοχή της, στις 4 Οκτωβρίου 1916 στην Όπερα της Αυλής της Βιέννης υπό τη διεύθυνση του Φραντς Σαλκ. Από την Εθνική Λυρική Σκηνή η όπερα παρουσιάστηκε πρώτη φορά στις 22 Φεβρουαρίου 1974, σε μουσική διεύθυνση Τσου Χούι και σκηνοθεσία Ντίνου Γιαννόπουλου. Αριάδνη της πρώτης εκείνης παράστασης ήταν η Αντιγόνη Σγούρδα και Τσερμπινέττα η Μαρία Κορομάντζου.

Στη φιλόδοξη αυτή συμπαραγωγή που θα ανεβάσει η Εθνική Λυρική Σκηνή το Σάββατο 21 Νοεμβρίου και για 5 παραστάσεις τη σκηνοθεσία, σκηνικά και φωτισμούς υπογράφει ο Φιλίπ Αρλό (Philippe Arlaud) που θα ερμηνεύσει και το ρόλο του Τελετάρχη. Τα κοστούμια η Άντρεα Ούμαν (Andrea Uhmann).

Την ορχήστρα διευθύνει ο Τζοβάννι Πάκορ (Giovanni Pacor).

Πρωταγωνιστούν διαπρεπείς Έλληνες και ξένοι καλλιτέχνες:
Στο ρόλο της Αριάδνης η Χούι Χε (Hui He) και η Τζούλια Σουγλάκου.
Η νεαρή Κινέζα σοπράνο (Χούι Χε) έχει ήδη ερμηνεύσει μερικούς από τους πιο σημαντικούς ρόλους του λυρικού ρεπερτορίου (Aida, Liù, Tosca, Amelia, Santuzza) με πολλές διακρίσεις στο όνομα της. Έχει επίσης δώσει επιτυχημένα κοντσέρτα δίπλα στον Placido Domingo.

Βάκχος οι: Ο Γερμανός τενόρος Γκέρχαρντ Ζήγκελ (Gerhard Siegel) και ο Βαγγέλης Χατζησίμος
Τσερμπινέττα: Βασιλική Καραγιάννη και Σιρανούς Τσαλικιάν.
Συνθέτης: Τζέννιφερ Μπόργκι
Μουσικοδιδάσκαλος: Γιάννης Γιαννίσης και Δημήτρης Κασιούμης.
Αρχιθαλαμηπόλος Φιλίπ Αρλώ

Αρλεκίνος: Χάρης Ανδριανός
Ναϊάδα: η Αυστριακή σοπράνο Ίνγκριντ Κάιζερφελντ (Ingrid Kaiserfeld) και η Μίνα Πολυχρόνου.
Δρυάδα: Ελένη Βουδουράκη και η Βασιλική Πετρόγιαννη.
Ηχώ: Μαρία Κωστράκη και Γεωργία Ηλιοπούλου.

H υπόθεση στηρίζεται στον αρχαίο ελληνικό μύθο της Αριάδνης (κόρης του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα) και του θεού Διόνυσου.

Η όπερα εκτυλίσσεται στο μέγαρο του πλουσιότερου Βιεννέζου όπου έχουν καταφθάσει δύο ομάδες μουσικών για το ανέβασμα δύο οπερών : της σοβαρής όπερας «Αριάδνη στη Νάξο» και μιας ανάλαφρης κωμικής όπερας από θίασο ηθοποιών της κομέντια ντελ’ άρτε. Η πρώτη πραγματεύεται την πίστη στον απόλυτο έρωτα, ενώ σύμφωνα με τη δεύτερη το τέλος μιας σχέσης δεν είναι το τέλος του κόσμου. Τις δύο όπερες θα ακολουθήσει θέαμα με πυροτεχνήματα.
Καθώς οι συντελεστές των δύο έργων ετοιμάζονται για την παράσταση, μαθαίνουν ότι ο οικοδεσπότης αποφάσισε να παρουσιαστούν και τα δύο έργα ταυτόχρονα. Δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να δεχτούν, κι έτσι η σοβαρή όπερα ανεβαίνει με εμβόλιμα επεισόδια από τον κωμικό θίασο.
Όλο το πρώτο μέρος (πρόλογος) εκτυλίσσεται στα παρασκήνια όπου επικρατεί χάος από τις πρόβες και το άγχος για το ανέβασμα των δύο ταυτόχρονων παραστάσεων όπερας…!

Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στην ίδια την Αριάδνη την οποία έχει εγκαταλείψει ο Θησέας στη Νάξο. Η Τσερμπινέττα (κωμική ηρωίδα της κομέντια ντελ’ άρτε) ο Αρλεκίνος και οι τρεις νύμφες (Ναιάδα, Δρυάδα και Ηχώ) πηγαίνουν στην Αριάδνη προσπαθώντας μάταια να της φτιάξουν το κέφι και να την κάνουν να ξεχάσει τον Θησέα που την εγκατέλειψε στο νησί. Η Αριάδνη, απαρηγόρητη, δεν μπορεί να αναλογισθεί τίποτε άλλο εκτός από την προδοσία του Θησέα: αποζητά τη λύτρωση στο θάνατο. Η Τσερμπινέττα αποφασίζει να αναλάβει η ίδια δράση και να μιλήσει στην Αριάδνη ως γυναίκα προς γυναίκα. Αρχίζει να της εξηγεί πως εκτός από τον Θησέα υπάρχουν και άλλοι άνδρες σε αυτό τον κόσμο. Αδιάφορη, η Αριάδνη αποσύρεται στο σπήλαιο και αφήνει την Τσερμπινέττα να ολοκληρώσει τις θεωρίες μαζί με τους συντρόφους της.

Γεμάτες ενθουσιασμό οι τρεις νύμφες ανακοινώνουν την άφιξη του θεού Διόνυσου στο νησί. Ο Διόνυσος ερωτεύεται κεραυνοβόλα την Αριάδνη και έτσι μια νέα αγάπη και ζωή γεννιέται για την ηρωίδα…. Κυνικά, η Τσερμπινέττα σχολιάζει πως είχε δίκιο: τον παλαιό έρωτα διαδέχτηκε ήδη ο νέος.