Trisector – Κριτική

Οι Van Der Graaf Generator είναι χαρακτηριστική περίπτωση γκρουπ που, παρά τα αδιαμφισβήτητα καλλιτεχνικά του διαπιστευτήρια, δεν κατάφερε ποτέ να εξασφαλίσει εμπορική επιτυχία.
Πήραν το όνομά τους από την ηλεκτροστατική γεννήτρια που εφηύρε ο Robert J. Van de Graaff. Από τη σύστασή τους, το 1967 στο πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, μέχρι την διάλυσή τους το 1978, έπειτα μια μακρά περίοδο εντάσεων, πιέσεων και διαφωνιών μεταξύ των μελών, οι VDGG πέρασαν από πολλά κύματα.
Οι συχνές αλλαγές μελών δεν εμπόδισαν -ίσως και να βοήθησαν- το γκρουπ να πειραματιστεί σε ένα μεγάλο στιλιστικό εύρος, από την jazz και την έντεχνη μουσική του 20ού αιώνα μέχρι το punk. Με τον τρόπο αυτό οι VdGG χαίρουν εκτίμησης τόσο ως ένα από τα πιο σημαντικά σύνολα του βρετανικού progressive rock των 1970s όσο και ως πρωτεργάτες του punk, δεδομένου ότι μουσικοί όπως οι John Lydon, Nick Cave, Julian Cope, Graham Coxon και Mark E. Smith έχουν αναγνωρίσει την ουσιαστική επιρροή που άσκησε στη διαμόρφωση του ήχου τους το άλμπουμ «Nadir’s Big Chance» (1975).
Η σύνθετη και πολύπλοκη φύση των συνθέσεων, οι μεγάλες σε διάρκεια αναπτύξεις, η μανιακή αλλά διαυγής και υποβλητική φωνητική ερμηνεία του επικεφαλής τους Peter Hammill, καθώς και η σύνθετη στιχουργική θεματολογία, που αντλούσε υλικό από πηγές διαφορετικές όσο οι πανεπιστημιακές του σπουδές και ο υπαρξισμός, εξασφάλισαν στους VdGG φανατικό αλλά περιορισμένο κοινό (πολλούς οπαδούς είχαν και έχουν τόσο οι VdDGG όσο και ο Hammill και στη χώρα μας), καθώς και κάποιες καλλιτεχνικές επιτυχίες, όπως ήταν η επίτευξη δισκογραφικής συνεργασίας με την εκλεκτική δισκογραφική Charisma και η από κοινού εμφάνιση με τον Jimmy Hendrix στο Royal Albert Hall του Λονδίνου το 1969. Ωστόσο ποτέ δεν πέτυχαν έστω και μια είσοδο στους πίνακες επιτυχιών.
Το Φεβρουάριο του 2003, έπειτα από πρόσκληση του Hammill, τα μέλη της πιο «κλασικής» σύνθεσης των VdGG (Hammill σε φωνητικά, κιθάρα και πιάνο, Hugh Banton στο όργανο, Guy Evans στα ντραμς και David Jackson στο σαξόφωνο) συναντήθηκαν ξανά στη σκηνή του Λονδρέζικου Queen Elizabeth Hall. Η επιτυχία της εμφάνισής τους εκείνης οδήγησε στην απόφαση μιας ουσιαστικής επανένωσης με ηχογράφηση νέου υλικού και περιοδείες. Παρά την καρδιακή προσβολή που υπέστη ο Hammill το Δεκέμβριο του 2003 η αναγέννηση των VdGG απέδωσε σύντομα αξιόλογους καρπούς, όπως το νέο στούντιο άλμπουμ «Present» και μια σειρά από συναυλίες, μια από τις οποίες (στο «Royal Festival Hall» του Λονδίνου το Μάιο του 2005), ηχογραφήθηκε και κυκλοφόρησε ως λάιβ CD με τίτλο «Real Time».
Το φετινό «Trisector» είναι το δεύτερο άλμπουμ της νέας αυτής φάσης των Βρετανών βετεράνων του πειραματικού rock. Από αισθητική άποψη το προφίλ του ήχου που προτείνουν οι εννέα νέες συνθέσεις (μια ινστρουμένταλ και οκτώ με στίχους) παραπέμπει λιγότερο στους VdGG των 1970s και περισσότερο σε πτυχές της σόλο καριέρας του Hammill, ο οποίος υπήρξε, μακράν των υπολοίπων, ο πιο συστηματικός και παραγωγικός ως ερμηνευτής και τραγουδοποιός, με πάνω από είκοσι σόλο άλμπουμ στο ενεργητικό του. Σημαντική είναι η απώλεια του Jackson, ο οποίος αποχώρησε αιφνιδιαστικά τις τάξεις του γκρουπ την περασμένη χρονιά, με αποτέλεσμα οι VdGG να συνεχίζουν ως τρίο.
Παρά το ότι οι εντυπωσιακές αναμετρήσεις του σαξόφωνου με το όργανο, στις οποίες είχαμε καλομάθει στο παρελθόν, απουσιάζουν από το «Trisector», οι υπόλοιποι τρεις μουσικοί διαμορφώνουν, και μάλιστα με ζωηρή φαντασία, μια νέα ηχητική ταυτότητα με χαρακτηριστικά τη χρήση του οργάνου ως ραχοκοκαλιά, τις πιο σύντομες -σε σχέση με το παρελθόν- αναπτύξεις των συνθέσεων (πέντε από τις εννέα έχουν διάρκεια μικρότερη από πέντε λεπτά), καθώς και μια έντονα εξωστρεφή ερμηνευτική διάθεση, η οποία μάλιστα αποδίδει ένα από τα πιο άμεσα rock τραγούδια που έχουν γράψει ποτέ («Drop Dead»). Ωστόσο η ροπή στην επική έκφραση δεν έχει οριστικά εγκαταλειφθεί, όπως φανερώνει το «Over The Hill», ένα κομμάτι διάρκειας δωδεκάμισι λεπτών με φιλόδοξη συνθετική δομή, αυξομειώσεις ηχητικών και εσωτερικών εντάσεων, βαρείς και εκτενείς στίχους.
Ο επίλογος δεν μπορεί παρά να είναι απολογιστικός. Στα x χρόνια (εδώ ο καθένας συμπληρώνει το δικό του x) που ζούμε με και για τη μουσική, πόσους σαν τους VdGG μπορείς να σκεφτείς οι οποίοι να στέκονται ακόμα με συνέπεια στο ύψος των προσδοκιών που είχαν εμπνεύσει στην ακμή τους;
(μικρή παύση για πολύ σκέψη)
Μη βασανίζεσαι άδικα. Είναι πράγματι τόσο λίγοι.