To ΣτΕ έχει δικαίωμα γνωμοδότησης επί του άρθρου 24

34

Δημοσιεύτηκε την Τρίτη το πρακτικό της Διοικητικής Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, που συγκλήθηκε από τον πρόεδρό της Χ.Γεραρή, προκειμένου να γνωμοδοτήσει επί των υπό αναθεώρηση άρθρων του Συντάγματος που αφορούν στην προστασία του δάσους και του περιβάλλοντος (άρθρο 24), την κρίση επί της συνταγματικότητας των νόμων μόνο από τις ολομέλειες των ανώτατων δικαστηρίων (άρθρο 100) και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από το ΣτΕ στα Διοικητικά Δικαστήρια (άρθρο 95).

Στο πρακτικό (υπ αριθμ. 4/2001) αναφέρει ο πρόεδρος του ΣτΕ ότι το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, σύμφωνα με τον Κώδικα Οργανισμού των Δικαστηρίων, έχει τη δυνατότητα να γνωμοδοτήσει επί του άρθρου 24 του Συντάγματος, καθώς είναι πλέον θέμα «γενικότερου ενδιαφέροντος».

Ως προς την αναθεώρηση του άρθρου 24, η πλειοψηφία (13 δικαστών) της Διοικητικής Ολομέλειας έκρινε: «Η ισχύουσα διάταξη του άρθρου 24 του Συντάγματος προστατεύει επαρκώς το φυσικό, πολιτιστικό και οικιστικό περιβάλλον της χώρας, χωρίς να αποκλείει, κατά το γράμμα της αλλά και κατά την μακρά νομολογιακή της επεξεργασία, τη στάθμιση και συνεκτίμηση και άλλων προστατευόμενων από το Σύνταγμα έννομων αγαθών. Βεβαίως, κάθε ρύθμιση που θα κατένειμε στην μείζονα προστασία των κατοχυρουμένων στην διάταξη αγαθών θα ήταν θετική. Επισημαίνεται όμως ότι ενέχει και τον κίνδυνο, εφ όσον οι χρησιμοποιούμενες έννοιες ή όροι είναι αμφίσημοι, να δημιουργήσει μεγαλύτερα ερμηνευτικά προβλήματα. Συνεπώς, δεν ενδείκνυται η ουσιαστική μεταβολή του περιεχομένου της ισχύουσας διατάξεως του άρθρου 24 του Συντάγματος.»

Δώδεκα δικαστές ως προς το άρθρο 24 παρατηρούν ότι «το αναθεωρητικό εγχείρημα έχει διττό σκοπό, την προσαρμογή του θεμελιώδους νόμου στις μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες και τη διόρθωση δυσλειτουργιών του συστήματος». Συγκεκριμένα, αναφέρουν: «Η αναθεώρηση των συνταγματικών διατάξεων που ρυθμίζουν τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα πρέπει να επιχειρείται προς την κατεύθυνση της παροχής μεγαλύτερης προστασίας στα υποκείμενα των δικαιωμάτων. Οι προτάσεις αναθεωρήσεως του άρθρου 24 περιέχουν θετικές ρυθμίσεις, όπως είναι η αναγνώριση δικαιώματος των πολιτών στην προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, η ρητή αναφορά στην αρχή της αειφόρου ανάπτυξης (άρθρο 2 Συνθήκης Ε.Κ.) που στη δικαστική πρακτική έχει καθιερωθεί ως αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης και η υποχρέωση συντάξεως δασολογίου, που πρέπει όμως να αποσυνδεθεί από το κτηματολόγιο.

»Ωστόσο, οι προσθήκες για τους παράλληλους σκοπούς του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού μπορούν να δημιουργήσουν ερμηνευτικά προβλήματα, διότι η χωροταξία είναι έννοια πολύ ευρύτερη του πολεοδομικού σχεδιασμού. Περαιτέρω η αναγωγή των κανόνων της επιστήμης σε δεσμευτικούς κανόνες συνταγματικού επιπέδου ενδέχεται είτε να περιορίσει είτε να διευρύνει το δικαστικό έλεγχο και πάντως θα προκαλέσει αμφισβήτηση ως προς την αναζήτηση των κρατούντων πορισμάτων της επιστήμης.

»Τέλος, δεν είναι νομοτεχνικά δόκιμο να προσδιορίζει ο συνταγματικός νομοθέτης ποιες επιλογές είναι τεχνικές ούτε να δίδεται ο ορισμός του δάσους και της δασικής έκτασης με αναφορά σε συγκεκριμένη δικαστική απόφαση.»

Δύο δικαστές ως προς το άρθρο 24 εξέφρασαν την άποψη ότι η ολομέλεια δεν μπορεί να ασχοληθεί με το εν λόγω άρθρο, καθώς δεν έχει αρμοδιότητα, αφού το περιεχόμενό του δεν αφορά στην οργάνωση και τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων.

Για την προτεινόμενη ρύθμιση στο άρθρο 100 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία ανατίθεται στις ολομέλειες των τριών ανώτατων δικαστηρίων η αποκλειστική αρμοδιότητα να αποφαίνονται ως προς την αντισυνταγματικότητα των νόμων, η πλειοψηφία έκρινε ομόφωνα (εκτός από τον αντιπρόεδρο Γ.Δεληγιάννη) ότι δεν πρέπει να περιληφθεί τέτοια διάταξη στο Σύνταγμα, καθώς μάλιστα η προτεινόμενη ρύθμιση είναι ατελής. Κατά τη γνώμη της ολομέλειας, η προτεινόμενη ρύθμιση μπορεί να προκαλέσει υπέρμετρη αύξηση των εκδικαζομένων στην ολομέλεια υποθέσεων.

Επιπλέον, η ολομέλεια αναφέρει ως προς το άρθρο 100: «Το γεγονός ότι τόσο τα τμήματα όσο και η ολομέλεια αποτελούν δικαστικούς σχηματισμούς του ίδιου δικαστηρίου στερεί από οποιοδήποτε έρεισμα την εκδοχή, που διαβλέπει παράβαση της αρχής του διάχυτου ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων».

Ως προς το υπό αναθεώρηση άρθρο 95 του Συντάγματος, το οποίο αναφέρεται στην οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και ειδικότερα στη μεταφορά αρμοδιοτήτων από το ΣτΕ στα Διοικητικά Δικαστήρια, η ολομέλεια έκρινε (με μικρές παρεκκλίσεις ως προς τις διάφορες παραγράφους του εν λόγω άρθρου) ότι δεν πρέπει να γίνει καμία μεταβολή.

ΑΠΕ