Επίμονα, διαχρονικά και δομικά προβλήματα στο κράτος δικαίου στην Ελλάδα διαπιστώνει το Παρατηρητήριο Δικαιοσύνης – Justice Watch, σε νέα έκθεση. Το Justice Watch,  ανεξάρτητος φορέας παρακολούθησης και αξιολόγησης της συνολικής λειτουργίας της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα, παρουσιάζει συγκεντρωτική αποτύπωση και αποτίμηση της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που αφορά στη χώρα μας για το έτος 2025.

Παρά τις επανειλημμένες καταδίκες των προηγούμενων ετών, η χώρα εξακολουθεί να προσκρούει στα ίδια ακριβώς ζητήματα: καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης, παραβιάσεις του τεκμηρίου αθωότητας και σοβαρές καταγγελίες για την αντιμετώπιση των μεταναστών.

Η συνοπτική παρουσίαση του Justice Watch, φωτίζει «τα ζητήματα τριβής ως προς την τήρηση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου -ΕΣΔΑ και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ελλάδα, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των υποθέσεων που οδηγούνται στο ΕΔΔΑ και τα επαναλαμβανόμενα δομικά ζητήματα που προκύπτουν».

Από τα σημεία αυτά, «για όσους δεν μπορούν να αισθάνονται ικανοποιημένοι με τη σημερινή πραγματικότητα και ενδιαφέρονται για την επικράτηση του κράτους δικαίου, η ανάγκη άμεσης ανάληψης δράσης καθίσταται προφανής», σημείωνει η Έκθεση.

Καταδίκες από το ΕΔΔΑ

Το 2025 η Ελλάδα καταδικάστηκε 19 φορές από το ΕΔΔΑ, με το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη να παραμένει το πιο συχνό σημείο παραβίασης. Παράλληλα, συνεχίζεται η παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας, ενώ διαίτερο βάρος και σταθερό πλέον χαρακτήρα λαμβάνουν ζητήματα που αφορούν σε παραβιάσεις στα μεταναστευτικά/προσφυγικά δικαιώματα.

2.500 εκκρεμείς αιτήσεις

Στα διαχρονικά προβλήματα του κράτους δικαίου εντάσσονται οι επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις όπου η υπερβολική διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών ή η μη εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων οδηγούν πολίτες στο Στρασβούργο για δικαίωση.

Παράλληλα, η Ελλάδα συνεχίζει να διατηρεί υψηλή παρουσία στο «ραντάρ» του ευρωπαϊκού δικαστηρίου. Στο τέλος του 2025 εκκρεμούσαν 2.500 προσφυγές κατά της χώρας, αριθμός που αντιστοιχεί στο 4,7% του  συνολικού αριθμού 53.450 εκκρεμών υποθέσεων του ΕΔΔΑ. Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην έκτη θέση μεταξύ των κρατών με τις περισσότερες εκκρεμείς υποθέσεις, πίσω από Τουρκία, Ρωσία,
Ουκρανία, Πολωνία και Ιταλία. Η θέση αυτή παραμένει σταθερή την τελευταία πενταετία, δείχνοντας μεσαίο αλλά επίμονο διαρθρωτικό φορτίο.

Τα στοιχεία αποκαλύπτουν επίσης ότι η συντριπτική πλειονότητα των προσφυγών δεν φτάνει ποτέ σε πλήρη δικαστική κρίση. Από τις 682 υποθέσεις που εξετάστηκαν το 2025, πάνω από 93% κρίθηκαν απαράδεκτες ή διαγράφηκαν, ενώ μόλις ένα μικρό ποσοστό οδήγησε σε αποφάσεις επί της ουσίας.

Το προφίλ των παραβιάσεων

Το «προφίλ» των παραβιάσεων παραμένει σχεδόν αμετάβλητο εδώ και χρόνια. Περίπου 35–40% των υποθέσεων αφορούν τη δίκαιη δίκη (άρθρο 6 της ΕΔΔΑ).

Σχεδόν η μία στις τέσσερις υποθέσεις παραβιάσεων δικαιωμάτων (20%-25% την τελευταία πενταετία) αφορά τις συνθήκες κράτησης στις ελληνικές φυλακές – κρατητήρια – προαναχωρησιακά κέντρα κ.λπ., με βάση το άρθρο 3 της ΕΔΔΑ.

Ένα 10-15% αφορά παραβιάσεις σε ζητήματα περιουσίας (ΠΠ1)και  8-10% παραβιάσεις σε ιδιωτική ζωή/οικογένεια (άρθρο 8).

Τέλος, ένα 5-7% των υποθέσεων αφορούν παραβιάσεις προσωπικής ελευθερίας και 3-5% ένδικο μέσο (άρθρα 5 και 13 της ΕΔΔΑ αντίστοιχα).

Παράνομες επαναπροωθήσεις –  pushbacks

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι εξελίξεις γύρω από το μεταναστευτικό. Το ΕΔΔΑ, σε πρόσφατη νομολογία του, αναγνώρισε για πρώτη φορά ρητά, ότι υφίσταταιο συστηματική πρακτική παράνομων επαναπροωθήσεων (pushbacks) από ελληνικό έδαφος. Παράλληλα, καταγράφονται υποθέσεις παραβιάσεων και καταδίκες που αφορούν πυροβολισμούς από λιμενικούς, ακατάλληλες συνθήκες κράτησης και ελλείψεις στη διερεύνηση περιστατικών στα σύνορα. Εκκρεμούν ακόμη 47 προσφυγές σχετιζόμενες με pushbacks (κατατέθηκαν το 2021), γεγονός που προοιωνίζει κύμα καταδικών και τα επόμενα χρόνια

Την ίδια στιγμή, άλλες αποφάσεις του Δικαστηρίου φέρνουν  στο προσκήνιο θεσμικά ζητήματα στο εσωτερικό της Δικαιοσύνης. Υποθέσεις που σχετίζονται με τη σχέση ποινικών και διοικητικών διαδικασιών καταδεικνύουν ότι ελληνικά διοικητικά δικαστήρια αγνοούν σε ορισμένες περιπτώσεις αμετάκλητες αθωωτικές αποφάσεις ποινικών δικαστηρίων, δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα για την προστασία του τεκμηρίου αθωότητας.

Δεν μαθαίνει από τις καταδίκες της η Ελλαδα

Η συνολική εικόνα, όπως αποτυπώνεται στις αποφάσεις του 2025, δείχνει ότι τα προβλήματα δεν είναι περιστασιακά αλλά δομικά. Η επαναλαμβανόμενη φύση των υποθέσεων υποδηλώνει ότι το ελληνικό σύστημα δικαιοσύνης εξακολουθεί να παράγει τις ίδιες παραβιάσεις που έχουν επισημανθεί εδώ και δεκαετίες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις –από την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης μέχρι την αποτελεσματική διερεύνηση περιστατικών στα σύνορα– εμφανίζεται πλέον όχι απλώς ως πολιτική επιλογή, αλλά ως προϋπόθεση για την αξιοπιστία του κράτους δικαίου

Δείτε τη συνοπτική παρουσίαση της έκθεσης EΔΩ

Ειδήσεις Σήμερα: