The Expla-in Project: Ποιος ήταν ο Τζέφρι Έπσταϊν και γιατί μας αφορά;

Γιατί μας αφορά το σκάνδαλο Έπσταϊν στην Ελλάδα και γιατί διεθνώς τα πληκτρολόγια πήραν «φωτιά» μετά την πρώτη – και ιδιαίτερα τη δεύτερη – παρτίδα εγγράφων που έφερε στη δημοσιότητα το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DoJ);

Το τελευταίο διάστημα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διακινούνται πολλές θεωρίες σχετικά με το σκάνδαλο που έχει συγκλονίσει όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και τη διεθνή κοινότητα. Οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη και όλα δείχνουν ότι το δίκτυο του καταδικασμένου παιδοβιαστή και μαστροπού εκτεινόταν πέρα από σύνορα, με εμπλοκή προσώπων από τον πολιτικό χώρο και την παγκόσμια ελίτ. Επιπλέον, ο τρόπος διαχείρισης του σκανδάλου έχει σοκάρει τους πολίτες ανά τον κόσμο. Αυξάνει το αίσθημα ότι η ατιμωρησία, τελικά, κυριαρχεί.

Μελετήσαμε τα διαθέσιμα έγγραφα για να κατανοήσουμε τι ακριβώς συνέβη και σε μία σειρά από βίντεο η ομάδα του Expla-in Project θα ξεδιπλώσει τις πτυχές του σκανδάλου Έπσταϊν. Θα παρουσιάσει τα γεγονότα, καταλήγοντας — με τρόμο — σε ωμές περιγραφές κακοποίησης γυναικών και ανηλίκων. Σε αυτό το πρώτο μέρος αναλύουμε το προφίλ του Έπσταϊν πώς απέκτησε πρόσβαση στους ισχυρότερους ανθρώπους του κόσμου.

Η πιο πρόσφατη δημοσιοποίηση, στις 30 Ιανουαρίου, αφορά περισσότερες από 3,5 εκατομμύρια σελίδες εγγράφων — μέρος ενός συνολικού όγκου που το ίδιο το Υπουργείο Δικαιοσύνης εκτιμά ότι φτάνει τα 6 εκατομμύρια σελίδες.

Πως ξεκίνησαν οι αποκαλύψεις

Με τη δημοσίευση σε δύο δόσεις των λεγόμενων αρχείων Έπσταϊν από το DoJ, ολόκληρος ο κόσμος ήρθε σε επαφή με μια σειρά από φρικιαστικές περιγραφές, email και οπτικό υλικό που φανέρωσαν την έκταση του ζητήματος.

Το υλικό περιλαμβάνει αλυσίδες email, εσωτερικές εκθέσεις του FBI, τραπεζικά στοιχεία, αρχεία εμβασμάτων, λίστες πτήσεων προς τα ιδιωτικά νησιά του Έπσταϊν, οικονομικά κατάστιχα, καθώς και περίπου 180.000 εικόνες και 2.000 βίντεο που κατασχέθηκαν από τις ιδιοκτησίες του.

Σε αρκετές περιπτώσεις δεν είχαν διαγραφεί σωστά στοιχεία που μπορούσαν να οδηγήσουν στην ταυτοποίηση θυμάτων (τα οποία, σύμφωνα με το FBI, ξεπερνούν τα 1.000), παρά τη ρητή νομική υποχρέωση προστασίας τους. Την ίδια ώρα, είχαν καλυφθεί ονόματα ισχυρών προσώπων που φέρονται να διατηρούσαν επαφές μαζί του — παρότι ο νόμος δεν επιτρέπει απόκρυψη για λόγους «φήμης» ή «αμηχανίας».

Παράλληλα, μια ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που έχουν οριστεί από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ προχώρησε σε μια εξαιρετικά βαριά εκτίμηση: με βάση το περιεχόμενο των εγγράφων, η υπόθεση δεν μοιάζει απλώς με ένα σκάνδαλο ισχυρών προσώπων, αλλά θυμίζει «παγκόσμια εγκληματική επιχείρηση» με συστηματικό και διακρατικό χαρακτήρα, που ενδέχεται να αγγίζει το νομικό κατώφλι των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Οι ειδικοί κάνουν λόγο για πράξεις που τελέστηκαν μέσα σε ένα περιβάλλον ακραίου μισογυνισμού, διαφθοράς και κατάχρησης ισχύος, όπου γυναίκες και ανήλικα κορίτσια αντιμετωπίζονταν ως εμπορεύσιμα σώματα.

Ποιος ήταν τελικά ο Τζέφρι Έπσταϊν — και πώς απέκτησε πρόσβαση στους ισχυρότερους ανθρώπους του κόσμου;

Ο Τζέφρι Έπσταϊν γεννήθηκε το 1953 σε μεσοαστική οικογένεια στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Φοίτησε στο Cooper Union και στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης χωρίς να αποκτήσει πτυχίο. Στα 21 του προσλήφθηκε ως καθηγητής φυσικής και μαθηματικών στο Dalton School του Μανχάταν, σχολείο της οικονομικής ελίτ. Μέσω γνωριμιών από το σχολικό περιβάλλον βρέθηκε στη Wall Street και στην επενδυτική τράπεζα Bear Stearns, από όπου αποχώρησε έπειτα από κανονιστική παράβαση.

Στη συνέχεια ίδρυσε εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίων και χρηματοοικονομικών συμβουλών, με πελατολόγιο εξαιρετικά εύπορων προσώπων. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα οικοδόμησε δίκτυο επαφών που εκτεινόταν στην πολιτική, τις επιχειρήσεις, βασιλικούς κύκλους και την ακαδημαϊκή κοινότητα.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία Λέσλι Γουέξνερ, ιδρυτή της L Brands και ανθρώπου πίσω από κολοσσούς όπως η Victoria’s Secret. Οι δυο τους γνωρίστηκαν τη δεκαετία του 1980 μέσω κοινών γνωριμιών και ο Γουέξνερ σύντομα προσέλαβε τον Έπσταϊν ως οικονομικό του σύμβουλο. Το 1991 του παραχώρησε ακόμη και πληρεξουσιότητα, δίνοντάς του ουσιαστικό έλεγχο των προσωπικών του οικονομικών, ενώ φέρεται να τον τοποθέτησε διαχειριστή σε οικογενειακά trust. Μέσα από αυτή τη σχέση, ο Έπσταϊν απέκτησε όχι μόνο τεράστια οικονομική ισχύ αλλά και κοινωνική νομιμοποίηση: πρόσβαση σε κύκλους δισεκατομμυριούχων, επιχειρηματιών και πολιτικών, χρήση ακινήτων υψηλού κύρους — συμπεριλαμβανομένου του αρχοντικού στο Μανχάταν — και την εικόνα ενός ανθρώπου που κινούνταν στο ανώτατο επίπεδο της αμερικανικής ελίτ.

Αργότερα, οι δικηγόροι του Γουέξνερ υποστήριξαν ότι ο Έπσταϊν υπεξαίρεσε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, όμως το γεγονός παραμένει: η άνοδός του στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας πέρασε σε μεγάλο βαθμό μέσα από αυτή τη σχέση.

Το 1991 γνώρισε τη Γκισλέιν Μάξγουελ, κόρη του Βρετανού μεγιστάνα Ρόμπερτ Μάξγουελ (ο θάνατος του οποίου έλαβε χώρα την ίδια χρονιά και αποδόθηκε σε καρδιακή προσβολή σε συνδυασμό με τυχαίο πνιγμό). Η σχέση τους εξελίχθηκε και εκείνη αργότερα καταδικάστηκε ως βασική συνεργός του.

Οι πρώτες σοβαρές ποινικές έρευνες ξεκίνησαν το 2005 στη Φλόριντα. Το 2007 υπογράφηκε συμφωνία μη δίωξης από τον τότε ομοσπονδιακό εισαγγελέα Αλεξάντερ Ακόστα, που παρείχε εκτεταμένη ασυλία στον Έπσταϊν και συνεργάτες του. Το 2008 δήλωσε ένοχος σε δύο πολιτειακές κατηγορίες για πορνεία (η μία αφορούσε ανήλικη) και εξέτισε 13 μήνες φυλάκισης με προνομιακούς όρους κράτησης. Το 2019 συνελήφθη εκ νέου στη Νέα Υόρκη για ομοσπονδιακές κατηγορίες σεξουαλικής διακίνησης ανηλίκων και βρέθηκε νεκρός στο κελί του στις 10 Αυγούστου 2019· ο θάνατός του αποδόθηκε σε αυτοκτονία. Το 2022 η Μάξγουελ καταδικάστηκε σε 20 χρόνια φυλάκισης.

Ποιοι βρίσκονταν στον στενό του κύκλο;

Στον στενό του κύκλο περιλαμβάνονταν η Γκισλέιν Μάξγουελ, ο Γάλλος ατζέντης μόδας Ζαν-Λικ Μπρουνέλ (που πέθανε το 2022 στη φυλακή πριν δικαστεί και ο οποίος σε ημερολόγια θυμάτων του παιδοβιαστή περιγράφεται ως ο φόβος και ο τρόμος των κοριτσιών), ο προσωπικός του δικηγόρος Ντάρεν Ίνταϊκ, ο λογιστής Ρίτσαρντ Καν, ο οικονομικός σύμβουλος Χάρι Μπέλερ και η βοηθός Λέσλι Γκροφ.

Ο Έπσταϊν διέθετε εκτεταμένη ακίνητη περιουσία: αρχοντικό στο Μανχάταν, έπαυλη στο Παλμ Μπιτς, το ράντσο Zorro στο Νέο Μεξικό, διαμέρισμα στο Παρίσι, καθώς και τα ιδιωτικά νησιά Little Saint James και Great Saint James στις Αμερικανικές Παρθένες Νήσους, τα οποία αποτέλεσαν κεντρικούς χώρους των εγκληματικών του δραστηριοτήτων σύμφωνα με τις εισαγγελικές αρχές. Κατά τον θάνατό του, το χαρτοφυλάκιο ακινήτων του αποτιμάτο σε περίπου 180 εκατομμύρια δολάρια.

Ποια ονόματα εμφανίζονται στα αρχεία;

Στα δημοσιοποιημένα αρχεία εμφανίζονται ονόματα από την πολιτική, τα βασιλικά περιβάλλοντα, την τεχνολογία και τις επιχειρήσεις. Τα ονόματα εμφανίζονται σε καταγεγραμμένες επαφές, μηνύματα ή συναντήσεις. Η αναφορά τους στα αρχεία δεν συνιστά απόδειξη εμπλοκής σε παράνομες πράξεις ούτε προδικάζει ευθύνη.

Μεταξύ αυτών που αναφέρονται είναι ο πρώην πρίγκιπας Άντριου, ο πολιτικός Πίτερ Μάντελσον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η πριγκίπισσα Μέτε-Μάριτ της Νορβηγίας, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Εχούντ Μπαράκ, ο Μπιλ Γκέιτς, ο Μπιλ Κλίντον, ο Έλον Μασκ, ο Ρίτσαρντ Μπράνσον, η Σάρα Φέργκιουσον, ο Στιβ Μπάνον, ο Χάουαρντ Λάτνικ, ο Νόαμ Τσόμσκι, ο Ντιπάκ Τσόπρα, η Αριάν ντε Ρότσιλντ, ο Γούντι Άλεν, ο Μίροσλαβ Λάιτσακ, ο Σεργκέι Μπριν, ο Θόρμπγιορν Γιάγκλαντ, ο Λέον Μπλακ καθώς και οι Πίτερ Θιλ, Λάρι Σάμερς, Στιβ Τις, Τζακ Λανγκ, Κάρολαϊν Λανγκ, Μπόργκε Μπρέντε, Μόνα Γιουλ, Τέρχε Ροντ-Λάρσεν, Μπραντ Καρπ, Κέισι Γουάσερμαν και ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ της Μελάνια Τραμπ, ο Μπρετ Ράτνερ.

Τι μένει αναπάντητο;

Ο Έπσταϊν δεν απέκτησε ισχύ μέσω πολιτικού αξιώματος ή θεσμικής θέσης. Την απέκτησε μέσω χρήματος, πρόσβασης και κοινωνικής διασύνδεσης. Και ακριβώς αυτό το διαχρονικό πλέγμα σχέσεων, σε συνδυασμό με τις φρικαλέες πράξεις του, είναι που κρατά την υπόθεση ζωντανή και πολιτικά εκρηκτική μέχρι σήμερα.

Ποιος γνώριζε και τι γνώριζε για τον ατιμασμένο μεγιστάνα;

Και αν υπήρχαν γνώση ή ενδείξεις, γιατί δεν λειτούργησαν έγκαιρα οι μηχανισμοί ελέγχου;

Και, τελικά, όταν οι μηχανισμοί ελέγχου αποτυγχάνουν, γιατί οι πιο ευάλωτοι είναι εκείνοι που πληρώνουν το τίμημα — ξανά και ξανά;