Ο Κάρολος Α’ δεν ήταν ο τελευταίος πριν τον Άντριου – 59 συλλήψεις μελών της βασιλικής οικογένειας στη βρετανική ιστορία

Η σύλληψη του Άντριου Μάουντμπάτεν-Ουίνδσορ, αδελφού του βασιλιά Καρόλου Γ΄, με την υποψία κατάχρησης δημόσιου αξιώματος αιφνιδίασε την κοινή γνώμη. Σε πολλά διεθνή μέσα η εξέλιξη χαρακτηρίστηκε «άνευ προηγουμένου», με το επιχείρημα ότι δεν έχει υπάρξει ξανά σύλληψη μέλους της βρετανικής βασιλικής οικογένειας στη σύγχρονη εποχή.

Ωστόσο, η ιστορική διαδρομή της μοναρχίας δείχνει ότι οι συλλήψεις βασιλικών προσώπων μόνο σπάνιο φαινόμενο δεν ήταν — τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα.

Από τον Κάρολο Α΄ έως τις αρχές του 18ου αιώνα

Συχνά προβάλλεται ως τελευταίο παράδειγμα η σύλληψη του βασιλιά Καρόλου Α΄ (1625–1649) από τις κοινοβουλευτικές δυνάμεις το 1646, ένα γεγονός που οδήγησε τελικά στην εκτέλεσή του το 1649. Παρότι εκείνη η υπόθεση έμεινε στην ιστορία ως μοναδική λόγω της κατάληξής της, δεν αποτέλεσε την τελευταία φορά που βασιλικό πρόσωπο οδηγήθηκε υπό κράτηση.

Από τη Νορμανδική κατάκτηση του 1066 έως τις αρχές του 18ου αιώνα καταγράφονται 58 συλλήψεις μελών της αγγλικής — και αργότερα βρετανικής — βασιλικής οικογένειας: 34 άνδρες και 24 γυναίκες. Οι τύχες τους ήταν δραματικά διαφορετικές: 19 αφέθηκαν ελεύθεροι, ένας κατάφερε να αποδράσει, 12 πέθαναν στη φυλακή, 21 εκτελέστηκαν, τρεις εξαφανίστηκαν χωρίς ίχνος και δύο δολοφονήθηκαν.

Αδέλφια μονάρχη στη φυλακή

Ο Άντριου Μάουντμπάτεν-Ουίνδσορ δεν είναι ο πρώτος αδελφός βασιλιά που συλλαμβάνεται. Η πιο γνωστή περίπτωση είναι εκείνη του Γεωργίου, Δούκα του Κλάρενς, αδελφού του Εδουάρδου Δ΄ (1461–1483). Κατηγορήθηκε για προδοσία, φυλακίστηκε με εντολή του ίδιου του βασιλιά, στερήθηκε τίτλων και δικαιωμάτων διαδοχής και εκτελέστηκε στον Πύργο του Λονδίνου το 1478. Η παράδοση θέλει τον θάνατό του να έρχεται μέσα σε βαρέλι κρασιού malmsey.

Η τελευταία φορά που αδελφός ή αδελφή εν ενεργεία μονάρχη συνελήφθη ήταν το 1554. Η μελλοντική Ελισάβετ Α΄ φυλακίστηκε από την ετεροθαλή αδελφή της, Μαρία Α΄ (1553–1558), με την κατηγορία της συνωμοσίας. Έμεινε για μήνες στον Πύργο του Λονδίνου και στη συνέχεια τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό στις 19 Μαΐου — ημερομηνία που συνέπιπτε με την επέτειο εκτέλεσης της μητέρας της, Άννας Μπολέυν. Το 1555 έλαβε χάρη, ύστερα από παρέμβαση του βασιλιά Φιλίππου, συζύγου της Μαρίας.

Τα παιδιά-όμηροι της διαδοχής

Δεν οδηγούνταν υπό κράτηση μόνο ενήλικοι που κατηγορούνταν για προδοσία. Ακόμη και ανήλικα βασιλικά πρόσωπα φυλακίζονταν, τυπικά για «προστασία», ουσιαστικά όμως για τον έλεγχο της διαδοχής.

Οι περίφημοι «Πρίγκιπες στον Πύργο» κρατήθηκαν εκεί από τον θείο τους Ριχάρδο Γ΄ (1483–1485), ο οποίος κατέλαβε τον θρόνο το 1483. Λίγο αργότερα εξαφανίστηκαν. Ο Ριχάρδος θεωρείται ευρέως υπεύθυνος για τη δολοφονία τους, αν και έχουν διατυπωθεί και εναλλακτικές θεωρίες.

Ανάλογη υπήρξε η τύχη της Ελεονώρας και του Αρθούρου της Βρετάνης. Ο θείος τους, βασιλιάς Ιωάννης (1199–1216), ως νεότερος γιος, έβλεπε στα παιδιά του αποθανόντος μεγαλύτερου αδελφού του απειλή για τη θέση του. Και οι δύο φυλακίστηκαν στις αρχές του 13ου αιώνα. Ο Αρθούρος εξαφανίστηκε μετά το 1203 και θεωρείται ότι δολοφονήθηκε, ενώ η Ελεονώρα έμεινε έγκλειστη μέχρι τον θάνατό της στο κάστρο του Μπρίστολ το 1241.

Κατηγορίες για προδοσία, αίρεση και μαγεία

Οι περισσότερες συλλήψεις βασιλικών προσώπων βασίζονταν σε κατηγορίες προδοσίας ή συνωμοσίας. Συχνά, όμως, συνοδεύονταν από κατηγορίες αίρεσης ή μαγείας.

Ο Ερρίκος Ε΄ (1413–1422) διέταξε τη σύλληψη της μητριάς του, Ιωάννας της Ναβάρρας, με την υποψία μαγείας. Ο γιος και διάδοχός του, Ερρίκος ΣΤ΄ (1422–1471), έθεσε υπό περιορισμό τη θεία εξ αγχιστείας του, Ελεονώρα Κόμπχαμ, το 1441, κατηγορώντας την για νεκρομαντεία. Παρότι οι διώξεις έγιναν με βάση το τότε ισχύον νομικό πλαίσιο, εκτιμάται ότι στην πρώτη περίπτωση υπήρχαν οικονομικά κίνητρα και στη δεύτερη πολιτικά.

Η βασιλεία με τις περισσότερες συλλήψεις συγγενών ήταν εκείνη του Ερρίκου Η΄ (1509–1547), ο οποίος έστειλε στη φυλακή 12 στενούς συγγενείς του, ανάμεσά τους τρεις συζύγους, μία ανιψιά και έναν πρώτο εξάδελφο.

Η τελευταία βασιλική φυλάκιση

Η τελευταία καταγεγραμμένη φυλάκιση μέλους της βασιλικής οικογένειας σημειώθηκε το 1694. Η Σοφία Δωροθέα του Τσέλε, σύζυγος του Γεωργίου του Ανόβερου — ο οποίος ανήλθε στον θρόνο ως Γεώργιος Α΄ το 1714 — κατηγορήθηκε για μοιχεία. Παρά το γεγονός ότι ήταν μητέρα του Πρίγκιπα της Ουαλίας, παρέμεινε φυλακισμένη ακόμη και μετά τη στέψη του πρώην συζύγου της και πέθανε υπό κράτηση το 1726.

Η υπόθεση του Άντριου Μάουντμπάτεν-Ουίνδσορ, λοιπόν, δεν αποτελεί ιστορική εξαίρεση, αλλά την πιο πρόσφατη προσθήκη σε μια μακρά αλυσίδα συλλήψεων βασιλικών προσώπων — μια πρακτική που υπήρξε επαναλαμβανόμενη και συχνά βίαιη μέχρι το τέλος του 17ου αιώνα.

*Με πληροφορίες από: Τhe Conversation