Μία διαφορετική συζήτηση με επίκεντρο την ελληνική γλώσσα, τις έννοιες τη Δημοκρατία και το Διάλογο είχαν την Δευτέρα στο Ίδρυμα Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης και ο καθηγητής Γλωσσολογίας, Γεώργιος Μπαμπινιώτης. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης που πραγματοποήθηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και διοργανώθηκε από το ΥΠΕΞ, ο Γεραπετρίτης εξέφρασε την πεποίθηση ότι «η ημέρα αυτή σταδιακά σε όλο τον κόσμο θα καταστεί η ημέρα που θα αναδεικνύει το μεγαλείο του οικουμενικού Ελληνισμού. Γιατί η γλώσσα δεν είναι μόνο μέσο έκφρασης, αλλά είναι καθεαυτός ο πολιτισμός και στο τέλος η ελευθερία».

Γεραπετρίτης: Σήμερα όλος ο κόσμος μιλάει ελληνικά

«Σήμερα ο κόσμος ολόκληρος μιλάει ελληνικά» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γεραπετρίτης με τον Μπαμπινιώτη να τονίζει ότι «οι λέξεις υπάρχουν για τις έννοιες. Δεν θα είχαν κανέναν λόγο ύπαρξης, εάν δεν υπήρχαν οι έννοιες που θέλουμε να εκφράσουμε. Και όταν συνάψουμε τις έννοιες και δημιουργήσουμε τα νοήματα, τότε θα συνάψουμε τις λέξεις και θα δημιουργήσουμε τις προτάσεις. Με τη σύνταξη πάλι η γλώσσα θα υπηρετήσει τη σκέψη».

Αναφερόμενος στην ελληνική γλώσσα ο Μπαμπινιώτης σημείωσε ότι «οι Έλληνες, έχοντας καλλιεργήσει φιλοσοφία, επιστήμη, θέατρο, ό,τι είναι έκφανση του πολιτισμού, αναγκάστηκαν μαζί με τις έννοιες να βρουν και τον τρόπο να δηλώσουν αυτές τις έννοιες. Και έτσι αναπτύχθηκε ένα τεράστιο λεξιλόγιο σε όλους τους χώρους, για το οποίο οι Άγγλοι λένε: “The Greeks have a word for it”, “Οι Έλληνες κάποια λέξη έχουν γι’ αυτό” – και δεν το λένε τυχαία. Είναι γι’ αυτό το λόγο. Αλλά παράλληλα ένας Πλάτωνας, ένας Αριστοτέλης – για να μείνουμε στον χώρο της φιλοσοφίας – δεν θα μπορούσαν να εκφραστούν με τόσο βαθιά, σύνθετα νοήματα και ιδέες, χωρίς να καλλιεργήσουν εις βάθος τη σύνταξη και τη γραμματική».

Ο δημοκρατικός διάλογος

Για τη βαθύτερη προβληματική που αφορά την σχέση της γλώσσας με το ήθος και με τη δημοκρατία μίλησε ο Γεραπετρίτης.

Επισημαίνοντας ότι «πολλές φορές αναρωτιόμαστε ποια είναι η πραγματική αξία ενός δημοκρατικού λόγου. Και σκέπτομαι ότι δεν είναι η γλώσσα, απλώς, τα όρια της σκέψης μας, αλλά είναι στην πραγματικότητα και μια προϋπόθεση της ελευθερίας μας. Εάν οι πολίτες δεν έχουν καλή κατανόηση της γλώσσας, ελεύθεροι δεν θα γίνουν ποτέ, διότι δεν θα ανακαλύψουν το θεμέλιο της δημοκρατίας, δεν θα είναι πληροφορημένοι, δεν θα μπορούν να επιλέξουν τους άρχοντες εκείνους, οι οποίοι θα υπηρετήσουν τα κοινά. Και δυστυχώς, στην εποχή της γρήγορης πληροφορίας, των φαινομένων εκείνων κατά τα οποία υπάρχουν οι ορθογράφοι, οι οποίοι θα διορθώσουν απ’ ευθείας τα κείμενα ή ακόμη-ακόμη η υπαγόρευση γίνεται μηχανικά μέσω τεχνητής νοημοσύνης, η λέξη καθεαυτή απαξιώνεται, φεύγει από το οντολογικό της περιεχόμενο».

Πρώτη μεγάλη λέξη η δημοκρατία και δεύτερη ο διάλογος

Με τον Μπαμπινιώτη να παρατηρεί ότ «η πρώτη μεγάλη λέξη που είναι διεθνής μέσα από την ελληνική είναι η λέξη δημοκρατία και η δεύτερη μεγάλη λέξη είναι η λέξη διάλογος. Όποια γλώσσα κι αν πάρετε, έχει τον διάλογο, που είναι και προϋπόθεση της δημοκρατίας».

Όπως είπε ο Μπαμπινιώτης «η δημοκρατία είναι συνυφασμένη με την ελευθερία του λόγου και την καλλιέργεια του λόγου. Μην ξεχνάμε ότι η δημοκρατία ήταν συνυφασμένη και με τη ρητορική, τη ρητορική όχι για να λέμε ωραία λόγια, αλλά τη ρητορική, η οποία πείθει με επιχειρήματα. Γι’αυτό και ασκείτο ως διαδικασία παιδείας η ρητορική».

Διαχρονική προσπάθεια

Ο Γεραπετρίτης αναφέρθηκε και στη συναίνεση επί του συγκεκριμένου ζητήματος της γλώσσας τονίζοντας ότι «είναι μία διαχρονική προσπάθεια της Ελληνικής Πολιτείας, η αναγνώριση της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας. Είναι μία σπουδαία προσπάθεια. Βεβαίως, για να μην βαυκαλιζόμαστε πάντοτε, δεν ήταν έτσι διαχρονικά. Μόνο στην Ελλάδα νομίζω θα μπορούσε για το γλωσσικό ζήτημα να υπάρξει επανάσταση, να υπάρξουν τα Ευαγγελικά, να υπάρξουν τα Ορεστειακά, για το αν θα έπρεπε να μεταφράζεται το Ευαγγέλιο ή να μεταφράζονται οι τραγωδίες. Αυτό, όμως, υποδηλώνει και την ένταση του Έλληνα για το μεγάλο πολύτιμο αγαθό του, που είναι η γλώσσα, και αν μη τι άλλο, η συναίνεση στη γλώσσα. Η αναγνώριση της Παγκόσμιας Ημέρας της Ελληνικής Γλώσσας, νομίζω θα μπορούσε να είναι και μία μεγάλη παρακαταθήκη, μιας και τη συναίνεση δεν την έχουμε πάντα. Και έρχεται και αναθεώρηση, ως γνωστόν».

Έκλεισε δε τη συζήτηση λέγοντας ότι «η ελληνική γλώσσα οφείλει να αποτελεί ένα μεγάλο διπλωματικό όχημα, ένα όχημα ήπιας διπλωματίας».

Ειδήσεις Σήμερα: