Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Μεταφραστικές συναντήσεις κατά την αρχαιότητα (Μέρος Δ’)
Ο Κικέρων, ως έγκριτος μεταφραστής, τονίζει πως σημασία έχουν όχι οι λέξεις αυτές καθαυτές, αλλά το νόημα των κειμένων
Εξ όσων γνωρίζουμε, κατά τους Ελληνιστικούς Χρόνους υπήρχε σε πρακτικό επίπεδο μια σαφής διαφοροποίηση ανάμεσα στη λογοτεχνική και τη μη λογοτεχνική μετάφραση: στην πρώτη συναντούμε ελεύθερες κατά το μάλλον ή ήττον αποδόσεις, στη δεύτερη πιστές –με διάφορες παραλλαγές ασφαλώς– αποδόσεις. Την εν λόγω διάκριση προέβαλε εμφατικά στα χρόνια της Ύστερης Ρωμαϊκής Δημοκρατίας (1ος αιώνας π.Χ.) ο Κικέρων, ο οποίος ως έγκριτος μεταφραστής τονίζει πως σημασία έχουν όχι οι λέξεις αυτές καθαυτές, αλλά το νόημα των κειμένων.
Η δική του μεταφραστική μέθοδος, όπως την περιγράφει επακριβώς ο ίδιος, θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στο ακόλουθο χωρίο: «Και δε μετέφρασα ως απλός μεταφραστής, αλλά ως ρήτωρ, διατηρώντας το γενικό νόημα και τη μορφολογία του πρωτοτύπου, […] αλλά σε γλώσσα σύμφωνη με τις ημέτερες γλωσσικές συνήθειες. Δε θεώρησα απαραίτητο να αποδώσω το κείμενο λέξη προς λέξη, αλλά να διαφυλάξω το γενικό ύφος και την ουσία (κύρια σημασία) του». Την περιφρόνηση του Κικέρωνος για τους αδέξιους μεταφραστές, τους μεροκαματιάρηδες υπερασπιστές της πιστής μετάφρασης, συμμερίζεται και ο Οράτιος, ο μεγάλος λυρικός ποιητής της Ρώμης και της οικουμένης.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα πολύ ελεύθερων αποδόσεων –αναδημιουργιών στην ουσία– αποτελούν η μετάφραση της Οδύσσειας από τον ποιητή Λίβιο Ανδρόνικο (3ος αιώνας π.Χ.) και οι διάφορες μεταφράσεις των Φαινομένων του ποιητή Αράτου του Σολέως, από την εποχή του Κικέρωνος έως και τον 4ο αιώνα μ.Χ. Στον αντίποδα της προσέγγισης αυτής βρίσκονται επίσημα κείμενα όπως η ελληνική εκδοχή των Res Gestae (Πεπραγμένων) του ρωμαίου αυτοκράτορα Οκταβιανού (του επονομαζόμενου Αυγούστου), καθώς και τα δίγλωσσα κείμενα λατίνων συγγραφέων (του Βιργιλίου, του Κικέρωνος κ.ά.) που προορίζονταν για παιδαγωγική χρήση.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Οράτιος, ο μεγάλος λυρικός ποιητής της Ρώμης και της οικουμένης.
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Μεταφραστικές συναντήσεις κατά την αρχαιότητα (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Μεταφραστικές συναντήσεις κατά την αρχαιότητα (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Μεταφραστικές συναντήσεις κατά την αρχαιότητα (Μέρος Γ’)
- Σερβία και Ουγγαρία ανακοίνωσαν ότι βρέθηκαν αμερικανικά εκρηκτικά σε ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου
- Economist: Μετρά αντίστροφα ο χρόνος του private credit – Ορατή μια νέα κρίση στην παγκόσμια οικονομία;
- Γουέστ Χαμ – Λιντς Γιουνάιτεντ 2-4 πεν. (2-2 κ.α.): Πρόκριση «θρίλερ» στην 4άδα του FA Cup για τα «Παγώνια»
- Υποκλοπές: Πασχίζει η Σοφία Βούλτεψη να βγάλει καθαρό τον Γρ. Δημητριάδη και εκτίθεται
- Γλυφάδα: Χειροπέδες σε 3 άνδρες που απείλησαν αστυνομικούς με αεροβόλο όπλο, μαχαίρι και σφυρί
- Τα επαγγέλματα που η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να αγγίξει και οι νέοι που τα επιλέγουν
- Μιχαηλίδης: «Δεν ήμασταν αυτοί που έπρεπε»
- Σαραγόσα – Μπαρτσελόνα 86-92: Δύσκολο «διπλό» για τους Μπλαουγκράνα πριν τον Παναθηναϊκό
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 05.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/filip-kvasnak-LUrr8X4RDw4-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442