Οι όμορφες «ταράτσες» της Σάμου

Μυθολογία, ιστορία και η χαρακτηριστική ονομασία Άμπελος για τον έναν από τους δύο ορεινούς όγκους της Σάμου: όλα αναφέρονται σε έναν από τους ομορφότερους αμπελώνες του κόσμου, αυτόν της Σάμου.

Το κρασί που παράγεται σε αυτόν τον τόπο, το φημισμένο σαμιώτικο κρασί,
είναι σήμερα γνωστό στα πέρατα της υφηλίου, έχοντας ταυτίσει απόλυτα την ονομασία του με τη γεωγραφική του προέλευση, όπως
ακριβώς συμβαίνει και με τους πλέον εκλεκτούς διεθνείς αμπελώνες.

Το σαμιώτικο κρασί κάνει την εμφάνισή του ήδη στην πρώιμη αρχαιότητα, όπου η
ιστορική μνήμη, η παράδοση και η μυθολογία συνθέτουν ένα αδιάσπαστο σύνολο. Ο
μύθος αναφέρει ότι ο πρώτος που δίδαξε την καλλιέργεια της αμπέλου στους
κατοίκους της Σάμου ήταν ο ήρωας της Αργοναυτικής Εκστρατείας Αγκαίος. Πληροφορίες για τα κρασιά
της Σάμου συναντάμε στον Ιπποκράτη, το Γαληνό και το Θεόφραστο, ενώ το
πλοίο της Κυρήνειας μετέφερε κρασιά από τη
Σάμο σε διάφορα λιμάνια.

Η έκταση των καλλιεργούμενων αμπελώνων της Σάμου είναι περίπου
16.000 στρέμματα. Το 98% και πλέον των αμπελώνων αυτών αφορούν την
καλλιέργεια του λευκού, μικρόρωγου, μοσχάτου σταφυλιού της Σάμου, το οποίο θεωρείται ο πιο ευγενής κλώνος της μεγάλης οικογένειας των μοσχάτων. Από αυτό παράγονται τα φημισμένα κρασιά «ΣΑΜΟΣ»
και μικρή ποσότητα επιτραπέζιου οίνου, εξαιρετικής ποιότητας. Σε πολύ
μικρό ποσοστό απαντά η καλλιέργεια δύο ερυθρών ποικιλιών (του Φωκιανού
και του Ρητινού), από τις οποίες παράγεται ελάχιστη ποσότητα ροζέ οίνου.

Οι αμπελώνες είναι εγκατεστημένοι κυρίως στις πλαγιές των βουνών
στο κεντρικό και το βόρειο τμήμα του νησιού, σε ύψος που φθάνει τα
800 μέτρα, σε πανάρχαιες χτιστές πεζούλες, που συγκρατούν
και αποστραγγίζουν το πολύτιμο χώμα, δημιουργώντας απανωτές «ταράτσες»,
στενές λουρίδες γης, όπου συχνά δε χωρά πάρα μόνο μία σειρά από
κλήματα.

Το εξαιρετικό υπέδαφος (χαλικώδες, σχιστολιθικό και με μεγάλη ικανότητα
αποστράγγισης), σε συνδυασμό με το ευνοϊκό για την αμπελοκαλλιέργεια
μικροκλίμα (αξιοσημείωτη ηλιοφάνεια που συνδυάζεται με μάλλον χαμηλές
θερμοκρασίες, λόγω του μεγάλου, σε ορισμένα σημεία, υψομέτρου), δίνει τη
δυνατότητα στα σταφύλια να ωριμάζουν σταδιακά και με τον πιο φυσικό
τρόπο, όπως απαιτείται για όλα τα γλυκά κρασιά ευγενικής καταγωγής.

Η Ένωση Οινοποιητικών Συνεταιρισμών Σάμου (ΕΟΣΣ), ένας από τους παλαιότερους συνεταιρισμούς της
Ελλάδας (ιδρύθηκε το 1934), συγκεντρώνει,
οινοποιεί και εμπορεύεται κατ’ αποκλειστικότητα, για λογαριασμό των
αμπελουργών της Σάμου, το σύνολο της παραγωγής τους.

Το σαμιώτικο κρασί, ένας από τους καλύτερους πρεσβευτές της ελληνικής οινοποιίας στη διεθνή οιναγορά, εξάγεται σήμερα σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Έχει τιμηθεί με δεκάδες μετάλλια διεθνών εκθέσεων και έχει υμνηθεί από τη λαϊκή μούσα, αλλά και από μεγάλους ποιητές, όπως ο λόρδος Βύρων, που έγραψε: «Γέμισε ξέχειλη την κούπα με σαμιώτικο κρασί!»