Σπέτσες

Πέρα από την αναμφισβήτητη γραφικότητα του οικισμού και την κομψότητα κτισμάτων, εκείνο που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη είναι η μακρά ιστορία του νησιού. Κατοικημένο από τη Μυκηναϊκή Εποχή, γνώρισε τη φραγκική και τουρκική κυριαρχία, ενώ το 18ο αιώνα απέκτησε ένα ζηλευτό στόλο που έφτανε ως τον Εύξεινο Πόντο, τη Βαλτική και την Αμερική. Το νησί πρωταγωνίστησε την περίοδο την Επανάστασης του 1821, με τα πλοία και τους πολεμιστές, όπως η θρυλική Μπουμπουλίνα, τους οποίους διέθεσε στον αγώνα. Τα σημάδια της ακμής των Σπετσών είναι εμφανή παντού, δυστυχώς όμως εμφανέστατη είναι και η επέμβαση του ανθρώπου στα υπέροχα πευκοδάση που κάποτε έφταναν ως τη θάλασσα. Ύστερα από τη φετινή καταστροφική πυρκαγιά, η παλιά Πιτυούσα –αρχαίο όνομα που σημαίνει πευκόφυτος– στέκει κατεστραμμένη στο μεγαλύτερο, μη κατοικημένο, τμήμα της.

ΝΤΑΠΙΑ
Η καρδιά του νησιού χτυπά στη Ντάπια, πάνω από το γραφικό λιμάνι, η οποία υποδέχεται τον επισκέπτη με τα κανόνια της, τα εξαιρετικά ψηφιδωτά της δάπεδα, καθώς και τα καφενεία, όπου συγκεντρώνεται όλη η κίνηση. Όλα τα κτίρια είναι περιποιημένα, ενώ όλες οι επιδιορθώσεις γίνονται με σεβασμό στην παράδοση. Διασχίζοντας τα δρομάκια όπου συναντιόντουσαν οι καπεταναίοι και οι πολεμιστές του ’21, φτάνει κανείς στο υπέροχο σπίτι της Μπουμπουλίνας, ένα αρχοντικό 300 ετών, όπου έζησε η μοναδική γυναίκα στην παγκόσμια ιστορία με τίτλο ναυάρχου και όπου έγιναν πολλές συναντήσεις κατά τη διάρκεια της Επανάστασης (πληροφορίες, τηλ. 22980 72416) Κατά την ξενάγηση στο αρχοντικό μπορεί κανείς να θαυμάσει μοναδικά έπιπλα, το σκαλιστό ταβάνι της σκάλας, τους βενετσιάνικους καθρέπτες, τις βυζαντινές εικόνες, τα όπλα, τις γκραβούρες, τις προτομές όπως επίσης και εκθέματα από το 17ο ως και τον 20ό αιώνα.
Κοντά στο αρχοντικό της Μπουμπουλίνας ξεχωρίζει ανάμεσα στους πανύψηλους φοίνικες και το επιβλητικό λιθόκτιστο αρχοντικό του ευεργέτη των Σπετσών, Σωτηρίου Ανάργυρου, ενώ αληθινό κόσμημα για την πόλη είναι και το μεγαλοπρεπές ξενοδοχείο Ποσειδώνιο. Στο υψηλότερο σημείο του οικισμού δεσπόζει ο Ναός της Αγίας Τριάδας που χτίστηκε το 1793 και διαθέτει ένα όμορφο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Από το λιμάνι του νησιού ξεκινούν τα αμαξάκια που βοηθούν τους επισκέπτες να μετακινηθούν, αφού τα ιδιωτικά οχήματα απαγορεύονται. Το αμαξάκι που ξεκινά μπροστά από το Ποσειδώνιο και κινείται παραλιακά θα σας φέρει μπροστά από την κομψή Κοργιαλένειο-Αναργύρειο Σχολή, το άλλοτε διάσημο οικοτροφείο των Σπετσών, που φιλοξενεί σήμερα το συνεδριακό κέντρο καθώς και το ΤΕΙ Τουριστικών Επιχειρήσεων. Αν πάλι πάρετε το αμαξάκι προς την αντίθετη κατεύθυνση, θα έχετε την ευκαιρία να απολαύσουμε τα ασύγκριτης ομορφιάς αρχοντικά που στολίζουν το δρόμο προς το Παλιό Λιμάνι.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΠΕΤΣΩΝ
Κοντά στη Ντάπια θα συναντήσετε το Μουσείο Σπετσών, το οποίο στεγάζεται στο αρχοντικό του Χατζηγιάννη Μέξη. Εδώ το ενδιαφέρον του επισκέπτη προσελκύεται μεταξύ άλλων από τη σημαία της Επανάστασης, τα αρχαιολογικά ευρήματα, τα κειμήλια της επανάστασης καθώς και από τα υποβρύχια ευρήματα από ναυάγιο του 1200 π.Χ. Πληροφορίες, τηλ. 22980 72994

ΠΑΛΙΟ ΛΙΜΑΝΙ
Ο δρόμος στο Παλιό Λιμάνι περνά κάτω από πανύψηλους ασβεστωμένους τοίχους με πολεμίστρες, οι οποίοι περιβάλλουν τα παλιά αρχοντικά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το καμπαναριό του Αγίου Νικολάου. Ο ναός αυτός με τον υπέροχο ψηφιδωτό περίβολο και το όμορφο τέμπλο στέγαζε παλαιότερα μοναστήρι, που φιλοξένησε μάλιστα κάποτε τον αδελφό του Ναπολέοντα, ενώ τώρα είναι η Μητρόπολη των Σπετσών.
Το Παλιό Λιμάνι είναι ιδανικός προορισμός για να απολαύσει κανείς ένα γεύμα στα διάφορα στέκια, ένα ποτό στα μικρά μπαρ ή να κάνει απλώς μια βόλτα μπροστά στα περίφημα καρνάγια των Σπετσιωτών, όπου βρίσκονται αραγμένα αμέτρητα σκάφη και ξύλινα σκαριά.
Στο ακρωτήριο του Φάρου βρίσκεται η μικρή Εκκλησία της Παναγίας της Αρμάτας, χτισμένη σε ανάμνηση της ιστορικής ναυμαχίας κατά των Τούρκων στις 8 Σεπτεμβρίου του 1822.Στο εσωτερικό της υπάρχει και ο πίνακας που απεικονίζει τη ναυμαχία. Πιο πέρα στέκει το άγαλμα του ήρωα Μπαρμπάτση και τα κανόνια της Επανάστασης.

ΟΙ ΑΚΤΕΣ
Ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο, που ενδείκνυται και για τους φίλους της ποδηλασίας, θα συναντήσετε πολλές παραλίες. Οι πιο κοντινές είναι ο αμμουδερός Άγιος Μάμας, η οργανωμένη παραλία των Σχολών, η βοτσαλιά του Λιγονερίου και ο Βρέλλος. Οι ιδιοκτήτες σκαφών μαζεύονται στην πευκόφυτη Ζωγερία με τα τιρκουάζ νερά και την κλασική πλέον ταβέρνα. Από εκεί και πέρα απλώνεται η καταστροφή που άφησε πίσω της η πυρκαγιά. Η άλλοτε υπέροχη πίσω πλευρά του νησιού τώρα ραγίζει την καρδιά του επισκέπτη. Με μεγάλη δυσκολία σώθηκαν οι λιγοστές κατοικίες και το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, στην ομώνυμη βοτσαλωτή παραλία, που είναι από τις πιο αγαπητές του νησιού, αφού τα νερά είναι πεντακάθαρά. Η φωτιά κατέστρεψε το δάσος μέχρι τη θρυλική σπηλιά του Μπεκίρη στους Αγίους Αναργύρους, το μικρό παραθαλάσσιο οικισμό με την πιο διάσημη οργανωμένη παραλία των Σπετσών. Στη σπηλιά συναντιόνταν οι ήρωες του ’21, κατέφευγαν οι κάτοικοι κατά την Επανάσταση ενώ έχουν γυριστεί και κάποιες σκηνές από την ταινία «Τζένη-Τζένη»με πρωταγωνιστές τους Τζένη Καρέζη και Αντρέα Μπάρκουλη. Όμορφη είναι και η παραλία της Ξυλοκέριζας ενώ οι λάτρεις των σπορ καταλήγουν στην Αγία Μαρίνα απέναντι από το νησί του Νιάρχου, την καταπράσινη Σπετσοπούλα. Τέλος, χρησιμοποιώντας θαλάσσιο ταξί, μπορείτε να κολυμπήσετε στις απέναντι ακτές της Πελοποννήσου όπως η Κοστούλα, το Πόρτο Χέλι και η Χινίτσα.

ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΡΝΑΓΙΑ
Η βόλτα στο Παλιό Λιμάνι θα σας φέρει στον τόπο όπου εδώ και αιώνες οι Σπετσιώτες ναυπηγούν τα φημισμένα σκαριά που κυριάρχησαν στις θάλασσες της Ελλάδας και του εξωτερικού και που πρωτοστάτησαν στους απελευθερωτικούς αγώνες. Οι Σπέτσες ήταν κάποτε το δεύτερο ναυπηγικό κέντρο της Ελλάδας, ενώ σήμερα συνεχίζεται με κόπο η ναυπηγική τέχνη στα δέκα ναυπηγεία του νησιού. Εκεί που φτιάχνονταν Βρικολέτες και πολεμικά τώρα κατασκευάζονται με μεράκι ψαροκάικα, τρεχαντήρια και σκάφη αναψυχής.
Η Ελληνική Εταιρεία για την προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχει συστήσει μία τοπική επιτροπή που έχει ως πρωταρχικό σκοπό τη διάσωση των καρνάγιων. Μιλώντας για τα καρνάγια οι εκπρόσωποι της εταιρείας αναφέρουν χαρακτηριστικά «Είναι ειρωνικό: από τη μια πλευρά τα ναυπηγεία δίνουν μια σπάνια γοητεία στο λιμάνι, όμως από την άλλη, αυτή η γοητεία κινδυνεύει να τους αποβεί μοιραία, μιας και η τουριστική εκμετάλλευση ζητά να καταλάβει τους ίδιους χώρους. Αυτοί οι χώροι είναι ιστορικοί και ανήκουν σε όλους μας: θα πετύχαινε η Επανάσταση δίχως τα καράβια που ναυπηγήθηκαν σ’ αυτούς;».
Η Ελληνική Εταιρεία για την προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι μια πανελλαδική οργάνωση πολιτών που ιδρύθηκε το 1971. Δραστηριοποιείται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας με έργα όπως η προστασία βιοτόπων, η διάσωση μνημείων και η προστασία παραδοσιακών οικισμών και μονοπατιών. Πληροφορίες: 210 3252245, www.ellinikietairia.gr.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, στη γιορτή του Αγίου Μάμα, τα παιδιά του νησιού φτιάχνουν καραβάκια και τα πετούν στην θάλασσα, αφού τους βάλουν ένα κεράκι, συνεχίζοντας ένα παλιό έθιμο. Η φημισμένη αναπαράσταση της ναυμαχίας όπου Σπετσιώτες και Υδραίοι έφεραν βαρύ πλήγμα κατά των Τούρκων στις 8 Σεπτεμβρίου του 1822, συνοδεύεται από βεγγαλικά, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και συγκέντρωση επισκεπτών από ολόκληρη την Ελλάδα. Οι εκδηλώσεις διαρκούν μια εβδομάδα και καταλήγουν σε αναπαράσταση της πυρπόλησης ομοιώματος της τουρκικής ναυαρχίδας. Την Κυριακή μετά τις 8 Σεπτεμβρίου το νησί αποχαιρετά το καλοκαίρι με μια φαντασμαγορική εκδήλωση. Τον Αύγουστο, στην Αναργύρειο Σχολή διοργανώνονται θεατρικές εκδηλώσεις, εκθέσεις ομιλίες κ.ά. Πανηγύρια στήνονται στις γιορτές Αγίων Σταματίου, Ιωάννου και Νικολάου (3 Φεβρουαρίου), της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου) και Αγίου Νικολάου (6 Δεκεμβρίου)

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Οι Σπέτσες παράγουν μυρωδάτα αμυγδαλωτά, τα οποία μπορείτε να αγοράσετε από τα καταστήματα της Ντάπιας, όπως είναι ο «Καρδιασμένος», ο κεντρικότατος «Ρούσος», καθώς και ο «Πολίτης» – όπου μπορείτε να δοκιμάσετε και νόστιμους εργολάβους.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ
Οι λάτρεις των θαλασσινών θα απολαύσουν φρέσκο ψάρι και σπιτικό φαγητό στον Πάτραλη (τηλ.22980 74441), στον Σιώρα στο Παλιό Λιμάνι (τηλ. 22980 73497) και αστακομακαρονάδα στον κοσμικό Ταρσανά (τηλ. 22980 74490). Δοκιμάστε οπωσδήποτε την παραδοσιακή συνταγή του νησιού το ψάρι «αλά Σπετσιώτα».

in.gr Αγροτουρισμός