Διπλωματικό θρίλερ στην ΕΕ για τις θέσεις του προέδρου και του υπουργού Εξωτερικών

106

Σε διπλωματικό πόκερ εξελίσσεται η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη για την εκλογή Προέδρου της ΕΕ και του Εκπροσώπου για θέματα εξωτερικής πολιτικής. Οι δύο θέσεις που προκύπτουν με την κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας δημιουργούν προσδοκίες ότι η Ευρώπη θα αποκτήσει ενιαίο πρόσωπο και ενιαία φωνή στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις, οι «27» δεν έχουν ακόμη καταλήξει στα πρόσωπα και ο Προεδρεύων της ΕΕ, Σουηδός πρωθυπουργός Φρίντριχ Ρέινφιλντ, ανακοίνωσε ότι «τα ονόματα που υπάρχουν στο τραπέζι είναι πολύ περισσότερα από τις ευρωπαϊκές καρέκλες».

Αν τα δεδομένα δεν αλλάξουν μέχρι το απόγευμα της Πέμπτης, οι 27 Ευρωπαίοι ηγέτες θα καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έτοιμοι για μια μαραθώνια ολονυχτία.

«Αν δεν υπάρξει συμφωνία την Πέμπτη, υπάρχει η Παρασκευή, το Σάββατο και η Κυριακή», δήλωσε η Σουηδή υπουργός, αρμόδια για ευρωπαϊκά θέματα, Σεσίλια Μάλμστρομ, δήλωση στην οποία αρκετοί αναλυτές «διαβάζουν» πίεση στα κράτη-μέλη να ελαττώσουν τους προτεινόμενους υποψηφίους, ώστε η απόφαση να ληφθεί την Πέμπτη.

Από την πλευρά του, ουπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας Καρλ Μπιλντ προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας «ιστορικά χαμένης ευκαιρίας» όσον αφορά το διορισμό του πρώτου προέδρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Στο περιβάλλον μου των υπουργών Εξωτερικών υπάρχει αναμφίβολα μια ανησυχία μήπως μερικοί αρχηγοί κυβερνήσεων στραφούν προς μια λύση στο θέμα του προέδρου, η οποία θα περιορίσει τις δυνατότητές μας να έχουμε μια δυνατή φωνή μέσα στον κόσμο», γράφει στον ιστότοπό του ο υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, η χώρα του οποίου ασκεί το τρέχον εξάμηνο την προεδρία της ΕΕ.
Η δυσκολία της επιλογής των δύο ευρωπαϊκών προσωπικοτήτων έγκειται στο γεγονός ότι θα πρέπει να διατηρηθούν πολλές ισορροπίες. Δεδομένου ότι τις δύο από τις τέσσερις ανώτατες ευρωπαϊκές θέσεις έχουν καταλάβει προσωπικότητες από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ο Πορτογάλλος, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο στη θέση του Προέδρου της Επιτροπής και ο Πολωνός, Γιέζρι Μπούζεκ στη θέση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου), μία από τις δύο θέσεις που θα κριθούν αύριο, και κατά προτίμηση αυτή του Υπατου Εκπροσώπου, θα πρέπει να καταλάβει ευρωπαίος σοσιαλιστής.

Παράλληλα,θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ορισμένες χώρες θεωρούν απαραίτητη την τοποθέτηση γυναίκας,ενώ θα πρέπει να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στους υποψήφιους των μικρών και των μεγάλων χωρών και των χωρών του Βορρά και του Νότου. Όλες αυτές οι παράμετροι καθιστούν την διαπραγμάτευση αρκετά δύσκολη για τους 27, ενώ ο κατάλογος των «φαβορί» παραμένει μακρύς.

Σε ό,τι αφορά το θώκο του Προέδρου της ΕΕ, ο γαλλογερμανικός άξονας κλίνει προς τρεις υποψηφίους από την αποκαλούμενη Benelux. Εξ αυτών, επικρατέστερος φαίνεται ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Χέρμαν Βαν Ρομπάι, 62 ετών και ακολουθούν ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Βαν Πίτερ Μπαλκενέντε, 53 ετών και ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου και Πρόεδρος του Eurogroup Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, 54 ετών.

Υποψήφιος εξακολουθεί, εξάλλου, να παραμένει και ο τέως πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας, Τόνι Μπλερ, 55 ετών. Ωστόσο, η υποψηφιότητα του Τόνι Μπλερ συναντά πολλούς πολέμιους στους κόλπους της ΕΕ, αφενός λόγω της φιλοαμερικανικής στάσης του στον πόλεμο του Ιράκ και αφετέρου επειδή προέρχεται από μια, παραδοσιακά, χώρα ευρωσκεπτικιστών, η οποία, μεταξύ άλλων, δεν συμμετέχει στο ευρώ.

Άλλοι επιφανείς υποψήφιοι για τη θέση του Προέδρου της ΕΕ θεωρούνται ο πρώην Καγκελάριος της Αυστρίας, Βόλφκανγκ Σιούσελ, 64 ετών και η πρώην πρόεδρος της Λετονίας Βάιρα Βίκε Φραιμπέργκα.

Οι επικρατέστεροι για τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής προέρχονται από το χώρο των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Μετά τη διαφαινόμενη άρνηση του Βρετανού υπουργού εξωτερικών, ΝΤέιβιντ Μίλιμπαντ να καταλάβει τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής, «φαβορί» εμφανίζεται ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάσιμο Νταλέμα. 60 ετών, ο οποίος, ωστόσο, αντιμετωπίζει την αντίδραση αρκετών χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, λόγω της θητείας του στο παλιό Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα.

Η επιλογή του θα εξαρτηθεί και από τις διμερείς επαφές που έχει προγραμματίσει για αύριο ο υπουργός εξωτερικών της Ιταλίας, Μάρκο Φρατίνι, με ηγέτες του πρώην ανατολικού μπλοκ.

Επιπλέον, υποψήφιοι για τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου της ΕΕ είναι ο Ισπανός υπουργός εξωτερικών Μιγκέλ Ανχέλ Μορατίνος, 58 ετών, η Βρετανίδα Επίτροπος, αρμόδια για θέματα εμπορίου, Κάθριν Άστον, 53 ετών και η πρώην Γαλλίδα υπουργός για θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής, Ελισαμπέτ Γκιγού, 63 ετών.

Οι υποψήφιοι στο μικροσκόπιο

«Δοκιμασμένοι» πολιτικοί φαίνεται ότι είναι οι βασικότεροι υποψήφιοι για τα δύο κορυφαία αξιώματα της Ένωσης, με τους διπλωμάτες και τους αναλυτές στις Βρυξέλλες να εξετάζουν πληθώρα ονομάτων και συνδυασμών.

Έντονα ακούγεται το όνομα του 62χρονου Βέλγου πρωθυπουργού Χέρμαν βαν Ρομπουί, ο οποίος, παρά την μέχρι στιγμής σύντομη θητεία του (είναι πρωθυπουργός λιγότερο από έναν χρόνο) έχει καταφέρει να κρατήσει τις δύσκολες ισορροπίες στον κυβερνητικό σχηματισμό της χώρας του εν μέσω της οικονομικής ύφεσης. Ατού του χαμηλού προφίλ κεντροδεξιού ηγέτη θεωρείται η ικανότητά του να οικοδομεί συναίνεση.

Πιθανός υποψήφιος για κάποια από τις δύο θέσεις είναι και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Γιαν Πέτερ Μπάλκενεντε, επίσης του κεντροδεξιού μπλοκ· μειονεκτήματα του 52χρονου πολιτικού όμως αποτελούν η υποστήριξη στην αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ αλλά και η απόρριψη του πρόχειρου κειμένου για το Ευρωσύνταγμα από τους Ολλανδούς ψηφοφόρους το 2005, ενώ ήταν ακόμη στον πρωθυπουργικό θώκο.

Το όνομα του πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ακούγεται επίσης αρκετά: από τους «αρχιτέκτονες» της συνθήκης του Μάαστριχτ το 1993, ο Γιούνκερ προεδρεύει επίσης του συμβουλίου των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης. Ο 54χρονος κεντροδεξιός πολιτικός, πάντως, έχει αναφέρει ότι δεν θεωρεί ιδιαίτερα πιθανό το ενδεχόμενο επιλογής του.

Ανάμεσα στα φαβορί ήταν αρχικά και ο τέως Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, αν και η αποτυχία του να εξασφαλίσει την υποστήριξη των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών ελάττωσε κάπως τις πιθανότητές του. Εκτός από τον «παραδοσιακό» ευρωσκεπτισμό των Βρετανών πολιτικών, στον Μπλερ καταλογίζεται επίσης και η σθεναρή υποστήριξή του στην εισβολή στο Ιράκ.

Στους διαδρόμους των Βρυξελλών ακούγεται επίσης το όνομα της πρώην Λετονής προέδρου Βάιρα Βίκε Φραϊμπέργκα. Η 71χρονη «σιδηρά κυρία της ανατολής» κατάφερε να εισάγει την χώρα της Βαλτικής τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο ΝΑΤΟ, μετά την επιστροφή της από τον Καναδά όπου δίδασκε ψυχολογία.

Ο πρώην καγκελάριος της Αυστρίας Βόλφγκανγκ Σλούσελ αποτελεί άλλον έναν πιθανό υποψήφιο από την κεντροδεξία. Ο 64χρονος πολιτικός έχει εξαιρετικές σχέσεις με την Γερμανίδα καγκελάριο, αλλά η απόφασή του το 2000 να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό με το ακροδεξιό κόμμα του Γκέοργκ Χάιντερ είχε οδηγήσει αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στη διακοπή σχέσεων με τη Βιέννη.

Ως «ήρεμη δύναμη» συναίνεσης σε μία από τις δύο θέσεις θα μπορούσε, τέλος, να λειτουργήσει ο πρώην Φιλανδός πρωθυπουργός Πάβο Τάπιο Λίππονεν. Ο 68χρονος κεντροαριστερός πολιτικός είχε εισάγει την ιδέα ευρωπαϊκού συντάγματος το 2000 ενώ θεωρείται από τους πλέον ικανούς Φιλανδούς πολιτικούς (κυβέρνησε από το 1995 μέχρι το 2003).

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ