Η ΕΕ απαιτεί από τη Σερβία να εγγυηθεί την ασφάλεια των ξένων πρεσβειών

51

Με έκδηλη ανησυχία η ΕΕ καλεί τη Σερβία να εγγυηθεί την ασφάλεια των ξένων πρεσβειών, καθιστώντας σαφές ότι ένα εθνικιστικό ξέσπασμα θα έχει συνέπειες στην ευρωπαϊκή προσέγγιση με το Βελιγράδι. Την ίδια ώρα, αποχωρεί από την αμερικανική πρεσβεία στο Βελιγράδι όλο το βοηθητικό προσωπικό. Εν τω μεταξύ, οπρωθυπουργός του Κοσόβου Χασίμ Θάτσι μιλά για «εικόνες της εποχής Μιλόσεβιτς» και τα επεισόδια στην εθνικά διαιρεμένη Κοσόφσκα Μιτρόβιτσα συνεχίζονται…

Η μεγάλη διαδήλωση της Πέμπτης εναντίον της απόσχισης του Κοσσυφοπεδίου και την αναγνώριση της μονομερώς ανακηρυχθείσας ανεξαρτησίας του από δυτικές χώρες έδωσε τη θέση της σε βίαια επεισόδια, επιθέσεις σε ξένες πρεσβείες, 130 τραυματισμούς και 192 συλλήψεις.

Διαδηλωτές πυρπόλησαν την πρεσβεία των ΗΠΑ στο Βελιγράδι, όπου ανακαλύφθηκε απανθρακωμένο πτώμα, και συγκρούσθηκαν με τις δυνάμεις ασφαλείας. Εξοργισμένοι Σέρβοι επιτέθηκαν εκτός από την αμερικανική στις πρεσβείες της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Κροατίας, του Βελγίου και της Τουρκίας.

Στον απόηχο των επεισοδίων η αμερικανική πρεσβεία διέταξε την αποχώρηση του βοηθητικού προσωπικού. Ο Αμερικανός πρεσβευτής και το κυρίως προσωπικό θα παραμείνουν στο Βελιγράδι, ενώ το κτίριο της διπλωματικής αποστολής θα επαναλειτουργήσει την προσεχή Τρίτη έπειτα από τις απαιραίτητες εργασίες αποκατάστασης των ζημιών.

Ο Λευκός Οίκος απέδωσε σε «κακοποιά στοιχεία» την επίθεση κατά της αμερικανικής πρεσβείας και εξέφρασε την εκτίμηση ότι αυτό δεν είναι «το πραγματικό πρόσωπο της Σερβίας» σε μια σαφή προσπάθεια να αποφευχθεί διπλωματική κρίση. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει το Βελιγράδι ότι φέρει την ευθύνη της προστασίας της πρεσβείας των ΗΠΑ.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καταδίκασε άμεσα τις επιθέσεις και υπενθύμισε την αρχή του απαραβίαστου που διέπει τις διπλωματικές αποστολές. Ανάλογη καταδίκη ήλθε από τις ΗΠΑ, καθώς και από την ΕΕ, συνολικά και μεμονωμένα, μαζί με προειδοποίηση ότι οι ταραχές θα βλάψουν τις προσπάθειες ενδυνάμωσης των σχέσεων ανάμεσα στους «27» και το Βελιγράδι.

Ο Ύπατος εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Χαβιέρ Σολάνα κάλεσε τις σερβικές αρχές να λάβουν όλα τα δυνατά μέτρα για να προστατεύσουν τις ξένες πρεσβείες. «Οι πρεσβείες πρέπει να προστατευθούν, αυτό αποτελεί υποχρέωση της χώρας» τόνισε στους δημοσιογράφους μετά την επίθεση στην πρεσβεία των ΗΠΑ.

Η αμερικανική πρεσβεία δεν φυλασσόταν τη στιγμή της εισβολής 1.000 εξαγριωμένων διαδηλωτών, επενέβησαν εκ των υστέρων οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποιώντας δακρυγόνα για να διαλύσουν το πλήθος. Η σορός που εντοπίστηκε στο κτίριο της πρεσβείας δεν έχει ταυτοποιηθεί, αλλά κατά πάσα πιθανότητα ανήκει σε διαδηλωτή, καθώς δεν αγνοείται κανένα μέλος της πρεσβείας.

Στον «πάγο» η προσέγγιση

«Πρέπει να επικρατήσει ηρεμία πριν αποκατασταθεί το κλίμα που θα επιτρέψει τις επαφές προς την κατεύθυνση της υπογραφής της Συμφωνίας Σύνδεσης και Σταθεροποίησης [ανάμεσα στην ΕΕ και τη Σερβία» δήλωσε ο Σολάνα κατά την προσέλευσή του σε
συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σλοβενία, προεδρεύουσα χώρα του Συμβουλίου της ΕΕ.

Η υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης και Σταθεροποίησης δεν θα υπογραφεί έως ότου πιστοποιηθεί η πλήρης συνεργασία της Σερβίας με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY). Αντ αυτής η ΕΕ έχει προτείνει στη Σερβία την υπογραφή Ενδιάμεσης Συμφωνίας, η οποία ωστόσο έχει μπει στον «πάγο» εξαιτίας της άρνησης του Βόισλαβ Κοστούνιτσα.

Τις ημέρες πριν από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου ο Σέρβος πρωθυπουργός ήλθε σε ανοιχτή ρήξη με τον επανεκλεγέντα φιλοδυτικό πρόεδρο της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς για τη συμφωνία, καταγγέλλοντας ότι αποτελεί τέχνασμα της ΕΕ για να υφαρπαγεί η σερβική έγκριση στην πολιτική αποστολή της ΕΕ στο Κόσοβο και σε αυτή καθαυτή την απόσχιση.

Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κριστίνα Γκάλαχ χαρακτήρισε τη βία που ξέσπασε την Πέμπτη στο Βελιγράδι «απαράδεκτη» και απηύθυνε έκκληση για αυτοσυγκράτηση και σύνεση. Από πλευράς του, ο αρμόδιος για τη Διεύρυνση κοινοτικός επίτροπος Όλι Ρεν απηύθυνε έκκληση για ηρεμία και αυτοσυγκράτηση τόσο στη Σερβία, όσο και στην ευρύτερη περιοχή.

Η Γερμανία, η πρεσβεία της οποίας έγινε στόχος επίθεσης, προειδοποίησε τη Σερβία για «αναπόφευκτες συνέπειες» επί των σχέσεών της με την ΕΕ, εάν επαναληφθούν οι επιθέσεις διαδηλωτών κατά της ανεξαρτησίας του Κοσόβου εναντίον πρεσβειών. Και η Γαλλία καταδίκασε τα βίαια επεισόδια στο Βελιγράδι και κατήγγειλε παράλληλα τις «ανεύθυνες» δηλώσεις ορισμένων Σέρβων αξιωματούχων.

Η γαλλική κυβέρνηση υπενθυμίζει στις σερβικές Αρχές τις υποχρεώσεις τους για την προστασία των διπλωματικών αποστολών και τις καλεί να απόσχουν από πράξεις ή δηλώσεις, αντίστοιχες με αυτές των τελευταίων ημερών, ορισμένες από τις οποίες προέρχονται από ανώτατους κυβερνητικούς αξιωματούχους και μπορούν να ερμηνευθούν ως παρακίνηση στη βία.

Η ισπανική κυβέρνηση (η οποία ανήκει στις χώρες που αρνούνται να αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία του Κοσόβου) καταδίκασε επίσης απερίφραστα τις βιαιότητες στο Βελιγράδι και εξέφρασε την υποστήριξή της προς τη σερβική κυβέρνηση και τον πρόεδρο της Σερβίας, ο οποίος καταδίκασε τα βίαια επεισόδια.

Ο Μπόρις Τάντιτς συγκάλεσε εκτάκτως το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας της Σερβίας, λέγοντας ότι τα επεισόδια που ξέσπασαν στο Βελιγράδι «δεν πρέπει να συμβούν ποτέ ξανά». Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη βία, κανείς δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτό που συνέβη χθές, τόνισε ο Τάντιτς.

Τις ταραχές καταδίκασε και ο Σέρβος πρωθυπουργός Βόισλαβ Κοστούνισα, λέγοντας ότι πλήττουν τις προσπάθειες της Σερβίας να αντιταχθεί στην ανεξαρτησία του Κοσόβου.

«Οι βιαιότητες και οι καταστροφές βλάπτουν απευθείας τον αγώνα μας για τη διαφύλαξη των εθνικών και κρατικών μας συμφερόντων. Όσοι τάσσονται υπέρ ενός ψευδοκράτους του Κοσόβου χαίρονται βλέποντας τις βιαιότητες στο Βελιγράδι» αναφέρεται σε ανακοίνωση του Κοστούνιτσα που μεταδόθηκε από το πρακτορείο ειδήσεων Beta.

Εν τω μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι κλείνουν προσωρινά το προξενείο τους στη Μπάνια Λούκα, μετά τη βίαιη διαδήλωση κατά της ανεξαρτησίας του Κοσόβου που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στην πρωτεύουσα της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας.

Ένταση στη Μιτρόβιτσα

Στην εθνικά διαιρεμένη Κοσόφσκα-Μιτρόβιτσα του Κοσσυφοπεδίου ξέσπασαν την Παρασκευή ξανά επεισόδια όταν περίπου 5.000 Σέρβοι διαδηλωτές επιχείρησαν να περάσουν τη γέφυρα που χωρίζει τον αλβανικό τομέα και επιτέθηκαν με πέτρες και γυάλινα μπουκάλια στην αστυνομία του ΟΗΕ που φρουρεί το σημείο.

«Το Κόσοβο είναι δικό μας» φώναζαν οι διαδηλωτές στη Μιτρόβιτσα, στην πέμπτη ημέρα διαμαρτυρίας μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας. Αρχικές πληροφορίες που ήθελαν την αστυνομία του ΟΗΕ να έχει κάνει χρήση δακρυγόνων για να απωθήσει το πλήθος δεν επιβεβαιώθηκαν.

Παράλληλα, μετά τα επεισόδια στο Βελιγράδι ανακοινώθηκε από την αστυνομία του Κοσόβου ότι απαγορεύεται η πρόσβαση στο Κόσοβο Σέρβων που δεν κάτοικοι της περιοχής. Η απόφαση εφαρμόζεται από τις δυνάμεις της KFOR που έχουν αναπτυχθεί σε όλους τους μεθοριακούς σταθμούς στα σύνορα με τη Σερβία.

Η αστυνομία του Κοσόβου απαγόρευσε ήδη την είσοδο σε φοιτητές από το Βελιγράδι, το Κραγκούγεβατς και τη Νις, που πήγαιναν για να συμπαρασταθούν σε συμφοιτητές τους στη Μιτρόβιτσα. Εννέα λεωφορεία που μεταφέρουν φοιτητές από τις πόλεις αυτές βρίσκονται ακινητοποιημένα στο συνοριακό σταθμό Γιάρινιε στο βόρειο Κόσοβο και η κατάσταση είναι τεταμένη, μεταδίδουν τα σερβικά μέσα ενημέρωσης.

Θάτσι: «Εικόνες της εποχής Μιλόσεβιτς»

Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός του Κοσόβου, πρώην διοικητής του UCK, Χασίμ Θάτσι, δηλώνει σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Associated Press ότι οι εικόνες των διαδηλωτών που εισέβαλαν στην αμερικανική πρεσβεία ήταν τρομερές και θύμισαν την εποχή του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

«Οι εικόνες που είδαμε χθες στο Βελιγράδι είναι εικόνες της εποχής Μιλόσεβιτς. Είδαμε τρομερά πράγματα» είπε ο Θάτσι, εκφράζοντας ταυτόχρονα τη βεβαιότητα ότι η ΝΑΤΟϊκή δύναμη και η αναγνώριση της ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ και τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις θα εγγυηθούν την ασφάλεια του Κοσόβου.

«Αυτό που είδαμε χθες στο Βελιγράδι είναι το παρελθόν. Το μήνυμά μου στους Σέρβους στη Σερβία είναι να κοιτάξουν μπροστά και να μην έχουν τη νοοτροπία του παρελθόντος, τη νοοτροπία της εποχής Μιλόσεβιτς» ανέφερε ο Θάτσι στην πρώτη του συνέντευξη που παραχώρησε μετά την απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press