Το χρονικό της σύγκρουσης στο Τσαντ

37

Το Τσαντ είναι μια αφρικανική χώρα, πλούσια σε πετρέλαιο, ουράνιο και χρυσό που πάσχει όμως από υπανάπτυξη, υψηλά ποσοστά διαφθοράς, έλλειψη τεχνογνωσίας, αναλφαβητισμό και φτώχεια.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις, η αστάθεια και η παρατεταμένη κρίση της νομιμοποίησης του προέδρου Ίντρις Ντεμπί ο οποίος μάχεται καθημερινά με τους αντάρτες έχουν καταδικάσει το Τσαντ σε μόνιμη στασιμότητα.

Οι λόγοι αυτοί καθώς και η ανυπαρξία υποδομών κατέστησαν τη Δημοκρατία αυτή της κεντρικής Αφρικής μια από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου με το 80% των κατοίκων να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.

Τα προβλήματα διαιωνίζονται καθώς οι βίαιες συγκρούσεις των ανταρτών με την επίσημη κυβέρνηση έχουν αφήσει τη χώρα όμηρο των προβλημάτων της.

Οι αντάρτες

Από τις ομάδες των ανταρτών που έχουν σηκώσει τη σημαία της επανάστασης εναντίον του καθεστώτος του προέδρου Ντεμπί ξεχωρίζουν τρεις οι οποίες συγκεντρώνουν στους κόλπους τους μεγάλο αριθμό υποστηρικτών.

1- Η μεγαλύτερη ομάδα ηγείται από τον Μαχαμάτ Νουρί και φέρει την ονομασία «Ενωμένη Δύναμη για τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη» (UFDD).

Ο ηγέτης της αποτελεί πρώην μέλος του κυβερνητικού επιτελείου του προέδρου Ίντρις Ντεμπί και εργαζόταν ως πρεσβευτής του Τσαντ στη Σαουδική Αραβία όταν αποφάσισε να ασπασθεί τις αντιεξουσιαστικές δυνάμεις πριν δυο χρόνια.

2- Το δεύτερο κυριότερο σώμα αναταρών φέρει την ονομασία «Συσπείρωση Δυνάμεων για την Αλλαγή» και καθοδηγείται από τον Τιμάν Ερντιμί, επίσης πρώην μέλος του κυβερνητικού στρατοπέδου.

Ο ρόλος του Τιμάν Ερντιμί παραμένει αμφιλεγόμενος, καθώς όχι μόνο ανήκει στην ίδια φυλετική ομάδα με τον πρόεδρο Ντέμπι αλλά είναι και θείος του.

3- Σε ό,τι αφορά την τρίτη μεγαλύτερη ομάδα, αυτή δημιουργήθηκε από απόσχιση ανταρτών από την UFDD.

Ο πόλεμος των ανταρτών εναντίον της επίσημης κυβέρνησης πυροδοτείται και ενισχύεται από τον αυταρχικό τρόπο διακυβέρνησης του προέδρου Ίντρις Ντεμπί.

Μονοκρατορία του Ντεμπί

Η εκδοχή αυτή υποστηρίζεται έντονα και από τους πολιτικούς του αντιπάλους, οι οποίοι τον κατηγορούν για αυταρχισμό, βία και διαφθορά.

Ο πρόεδρος Ντεμπίανέλαβε την εξουσία το 1990 ανατρέποντας τον προηγούμενο πρόεδρο, Χισέν Χάμπρε, με τη βοήθεια των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών.

Αυτή ήταν και η απαρχή της μονοκρατορίας του Ίντρις Ντεμπί.

Από τότε αντάρτες και αντιπολίτευση καταγγέλλουν τη μεροληπτική στάση του προέδρου υπέρ της φυλής των Ζαγκάουα, από την οποία προέρχεται και ο ίδιος και η οποία δεν αποτελεί παρά μόνο το 3% του συνολικού πληθυσμού.

Για τους εξεγερμένους ο πρόεδρος προσπάθησε να ελέγξει σταδιακά πλήρως το καθεστώς, προωθώντας σε νευραλγικές θέσεις στον κρατικό μηχανισμό και το στράτευμα μέλη της φυλής του αλλά και πιστούς του συμμάχους.

Πολιτικοί αναλυτές ισχυρίζονται ότι η ευνοϊκή μεταχείριση των μελών της φυλής του αποτελεί το μεγαλύτερο λάθος του και τη βασικότερη αιτία έλλειψης εμπιστοσύνης στο πρόσωπό του.

Το κλίμα φορτίστηκε ακόμα περισσότερο το 2003, όταν η επανεκλογή του Ίντρις Ντεμπίαντιμετωπίστηκε από πολλούς ως οργανωμένη προσπάθεια συνωμοσίας για την παραμονή του στην εξουσία.

Η ανακάλυψη του ορυκτού πλούτου στο υπέδαφος του Τσαντ και η έναρξη εξόρυξης πετρελαίου το 2003 αποτελούν ιστορικό ορόσημο για το Τσαντ.

Για την παραμονή του στην εξουσία ο Ντέμπι προχώρησε σε αναθεώρηση του Συντάγματος και σε ψήφιση ενός ευνοϊκού για τον ίδιο εκλογικού νόμου, ο οποίος σε αντίθεση με τον προηγούμενο επέτρεπε την επανεκλογή προσώπου που είχε διατελέσει πρόεδρος για δυο θητείες συνεχόμενα.

Οι εξελίξεις αυτές ξεσήκωσαν θύελλα λαϊκών αντιδράσεων, ενώ μέρος του στρατεύματος στράφηκε εναντίον του προέδρου.

Η περίοδος αυτή εξώθησε στα άκρα τους αντάρτες και οδήγησε σε εξαιρετικά βίαιες συγκρούσεις.

Σε προσωπικό επίπεδο ο πρόεδρος Ντεμπί θεωρείται ένας δύστροπος άνθρωπος, ο οποίος συχνά αγνοεί τους πολιτικούς του συμβούλους.

Το 2006 μάλιστα ήλθε αντιμέτωπος με την αποστασία συμμάχων του οι οποίοι στράφηκαν εναντίον του και ασπάστηκαν τις δυνάμεις των ανταρτών.

Στις σημαντικότερες προσπάθειες ανατροπής του καθεστώτος συγκαταλέγεται η επίθεση τον Απρίλιο του 2006, όταν οι αντάρτες εισέβαλαν στην πρωτεύουσα.

Η έλλειψη συντονισμού αλλά και το γεγονός ότι στο εγχείρημα μετείχε ένα σώμα ανταρτών μονάχα οδήγησε στην εύκολη καταστολή της εξέγερσης εκ μέρους των στρατιωτικών δυνάμεων.

Ο ρόλος του Σουδάν

Η ηγεσία του Σουδάν έχει αρνηθεί επανειλημμένως κάθε εμπλοκή της στη δράση των επαναστατών τονίζοντας ότι κατά πάγια θέση δεν υποστηρίζει τους αντάρτες.

Ωστόσο, είναι κοινό μυστικό πως το Σουδάν εξοπλίζει τους αντάρτες με όπλα και οχήματα, ενώ τους παρέχει στολές και ιατρικές προμήθειες.

Αποφασιστικής σημασίας παράγοντα στην όλη υπόθεση αποτελεί η προσπάθεια του Σουδάν να υποβαθμίσει την απειλή που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό του από τις δικές του ομάδες ανταρτών.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι πολλοί από τους αντάρτες του Νταρφούρ στο δυτικό Σουδάν κατάγονται από τη φυλετική ομάδα του Ντέμπι και ότι από τότε που ξεκίνησαν να κερδίζουν έδαφος ποτέ δεν τους αρνήθηκε τη βοήθειά του.

Οι αντάρτες του Νταρφούτ αντιμετωπίζουν το Τσαντ σαν ένα ασφαλές καταφύγιο, και ενίοτε συνδράμουν τις επίσημες στρατιωτικές δυνάμεις του Τσαντ όταν υπάρχει ανάγκη.

Όπως αναφέρει το BBC, το Σουδάν από τη μεριά του αντεπιτίθεται εξοπλίζοντας τους αντάρτες του Τσαντ.

Η κατάσταση που επικρατεί και το γεγονός ότι τουλάχιστον 250.000 Σουδανοί έχουν καταφύγει σε στρατόπεδα προσφύγων στο ανατολικό Τσαντ προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα και τις ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Αν συνεχιστεί το κλίμα αστάθειας, ο ανεφοδιασμός των προσφύγων θα καταστεί σχεδόν αδύνατος.

Για όσο καιρό οι ηγεσίες του Τσαντ και του Σουδάν συνεχίζουν να μάχονται η μια την άλλη, δεν υπάρχει καμία ελπίδα επίλυσης της κρίσης στο Νταρφούρ.

Οι προσπάθειες της ΕΕ για την επίλυση της κρίσης

Οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών- μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκριναν στις 28 Ιανουαρίου 2008 στις Βρυξέλλες την αποστολή ειρηνευτικής δύναμης στο Τσαντ και την Κεντρική Αφρικανική Δημοκρατία.

Σύμφωνα με την απόφαση, η ειρηνευτική δύναμη θα αποτελείται από 3.500 άνδρες και θα αρχίσει να αναπτύσσεται σταδιακά με αρχική διάρκεια εντολής 12 μηνών.

Περίπου 400 στρατιώτες κατευθύνθηκαν ήδη την 1η Φεβρουαρίου προς την πρωτεύουσα του Τσαντ, Ντζαμένα. Σκοπός της αποστολής θα είναι να προφυλάσσει τους πρόσφυγες του Νταρφούρ και όσους έχουν εκτοπιστεί εξαιτίας εσωτερικών συγκρούσεων.

Η Γαλλία υποσχέθηκε να στείλει δύναμη 1.350 ανδρών, ενώ η Ιρλανδία θα στείλει άλλους 450.

Δυνάμεις θα προσφέρουν ακόμα η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Ρουμανία, η Ισπανία και η Σουηδία.

Η ειρηνευτική δύναμη που θα έχει την ονομασία Eufor Chad/CAR, θα κατευθυνθεί σε τέσσερα σημεία: τρία στο Τσαντ και άλλο ένα στην Κεντρική Αφρικανική Δημοκρατία.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ