Διαφωνία και για την προστασία θρησκευτικής-πολιτιστικής κληρονομιάς του Κοσόβου

51

Ζητήματα προστασίας της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς του Κοσσυφοπεδίου εξέτασαν την Τετάρτη στη Βιέννη οι αντιπροσωπείες Βελιγραδίου-Πρίστινας, χωρίς όμως να καταλήξουν σε ουσιαστική συμφωνία. Την Τρίτη διαδήλωσαν στο Βελιγράδι 15.000 Σέρβοι.

Οι συνομιλίες, με προδιαγεγραμμένη ως φαίνεται την αποτυχία, σε επίπεδο αντιπροσωπειών θα διαρκέσουν έως τις 2 Μαρτίου· ουσιαστικά η αυλαία των τελικών διαπραγματεύσεων για το Κόσοβο θα πέσει στις 10 Μαρτίου στην αυστριακή πρωτεύουσα με συνάντηση σε επίπεδο κορυφής (από σερβικής πλευράς θα παραστούν οι Μπ.Τάντιτς και οι Β.Κοστούνιτσα).

Τα πνεύματα οξύνονται ενόσω πλησιάζει η τελική διαμόρφωση του σχεδίου και η υποβολή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών από τον ειδικό μεσολαβητή Μάρτι Αχτισάαρι.

Την Τρίτη 15.000 Σέρβοι διαδήλωσαν έξω από την αμερικανική πρεσβεία στο Βελιγράδι, καλώντας τη Ρωσία να κάνει χρήση βέτο. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αντι-αμερικανική διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, το 2000.

Ο επικεφαλής ΚΕΠΠΑ Χαβιέρ Σολάνα εξέφρασε, πάντως, την πεποίθηση ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα υιοθετήσει νέο ψήφισμα, το οποίο θα θέτει τις βάσεις του μελλοντικού καθεστώτος του Κοσόβου, καθώς και ότι η Ρωσία «θα επιδείξει υπευθυνότητα» και δεν θα ασκήσει βέτο.

Ως προς τις επαφές της Τετάρτης στη Βιέννη, το σχέδιο για το τελικό καθεστώς του Κοσόβου που φέρει την υπογραφή του τέως προέδρου της Φινλανδίας και ειδικού απεσταλμένου του ΟΗΕ, Μάρτι Αχτισάαρι, ορίζει ότι το Κοσσυφοπέδιο δεν θα έχει επίσημη θρησκεία, αλλά ταυτόχρονα προβλέπει αυτονομία και προστασία όλων των δογμάτων και της περιουσίας τους.

Στη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία στο Κόσοβο θα παρασχεθεί επιπρόσθετη ασφάλεια και άλλες μορφές προστασίας, δικαιώματα, προνόμια συμπεριλαμβανομένων εγγυήσεων κατά απαλλοτριώσεων.

Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία οι μονές, οι εκκλησίες και άλλοι θρησκευτικοί και πολιτιστικοί χώροι ιδιαίτερης σημασίας για την κοινότητα των Σέρβων του Κοσόβου θα φυλάσσονται και την ευθύνη θα έχουν οι υπηρεσίες εφαρμογής του νόμου του Κοσόβου.

Οι διεθνείς δυνάμεις θα συνεχίσουν να προστατεύουν εννέα βασικά σερβικά θρησκευτικά και ιστορικά κτίρια έως τη λήψη απόφασης για τη μεταβίβαση της ευθύνης στην αστυνομική υπηρεσία του Κοσόβου. Στο σχέδιο του Αχτισάαρι προτείνεται συγκεκριμένα η δημιουργία 45 ζωνών προστασίας γύρω από τους σημαντικότερους ορθόδοξους ναούς, μονές και ιστορικά μνημεία.

Στις προστατευόμενες ζώνες θα απαγορεύονται ή θα περιορίζονται οι δραστηριότητες που μπορούν να επιφέρουν αρνητικές αλλαγές στο ιστορικό, πολιτιστικό και φυσικό περιβάλλον γύρω από τα κτίρια ή να διαταράξουν σοβαρά το μοναστικό τρόπο ζωής, αλλά δεν θα θιγούν ιδιοκτησιακά-περιουσιακά δικαιώματα.

Η σερβική πλευρά πρότεινε την Τετάρτη να δημιουργηθούν 39 ζώνες προστασίας γύρω από εκκλησίες και μοναστήρια που θα καταλαμβάνουν μια συνολική έκταση 5.400 εκταρίων, ενώ το Βελιγράδι διαφώνησε με την πρόταση του σχεδίου να φτάνει η ακτίνα προστασίας τα 100 μέτρα.

Η πρόταση Αχτισάαρι προβλέπει επίσης την ίδρυση Συμβουλίου για την Επιτήρηση της Εφαρμογής των συμφωνηθέντων όσον αφορά την προστασία της σερβικής θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, στο οποίο θα μετέχουν εκπρόσωποι της διεθνούς κοινότητας και τοπικοί παράγοντες.

Με βάση το σχέδιο, οι Αρχές της Σερβίας θα κληθούν να επιστρέψουν τα αρχαιολογικά και εθνολογικά εκθέματα των μουσείων του Κοσόβου.

Ένα από τα κεντρικά θέματα που εξετάστηκαν στις συνομιλίες της Τρίτης με αντικείμενο την αποκέντρωση των εξουσιών στο Κόσοβο, ήταν η πρόταση της σερβικής πλευράς για δημιουργία σερβικής οντότητας, στην οποία αντιτάσσεται η Πρίστινα. Το Βελιγράδι κατέθεσε πρόταση για συγκρότηση εννέα νέων σερβικών δήμων και τόνισε ότι η σερβική οντότητα είναι απαραίτητη.

Την Πέμπτη θα συζητηθούν στη Βιέννη ζητήματα που σχετίζονται με τη μελλοντική διεθνή πολιτική παρουσία στο Κόσοβο, τη διεθνή στρατιωτική παρουσία και την ασφάλεια.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press,ΑΠΕ-ΜΠΕ