Κάλπες την Παρασκευή για την πιο αμφίρροπη προεδρική αναμέτρηση στην ιστορία του Ιράν

51

Το διάδοχο του Μοχαμάντ Χαταμί αναζητά το Ιράν στην πλέον αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση στην ιστορία της χώρας. Δυναμική επιστροφή -με πρόθεση βελτίωσης των σχέσεων με τη Δύση- διεκδικεί ο Χασεμί Ραφσατζανί κόντρα στον αντιπολιτευόμενο μεταρρυθμιστή Μοσταφά Μόινκαι τους συντηρητικούς υποψηφίους.

Οι κάλπες «ανοίγουν» την Παρασκευή σε μία αναμέτρηση καθοριστική για το μέλλον των σχέσεων Τεχεράνης – Δύσης, με φόντο τη διαμάχη επί του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αλλά και για την παραμονή στην πορεία μεταρρυθμίσεων που εγκαινίασε ο απερχόμενος πρόεδρος Μοχαμάντ Χαταμί, δίχως πάντως να προχωρήσει τελικώς σε τομές.

Η προεκλογική εκστρατεία φαίνεται με μία πρώτη ματιά σαν να έσπασε ταμπού στην ισλαμική δημοκρατία· πολλοί εκ των οκτώ συνολικά υποψηφίων προσέλαβαν κορίτσια με πατίνια για να μοιράσουν τα φυλλάδιά τους, σε μία προσπάθεια προσέγγισης των νεαρών ψηφοφόρων.

Οι νέοι χρησιμοποίησαν τις δημόσιες συγκεντρώσεις για να φλερτάρουν… Γυναίκες κάθονται στις μοντέρνες καφετέριες της Τεχεράνης με μαντήλες που ελάχιστα κρύβουν τα βαμμένα μαλλιά τους· νεαροί άνδρες με μακριά μαλλιά μπορούν να ακολουθήσουν το σύμβολο της «δυτικής» μόδας με μικρό φόβο να πέσουν στα χέρια των άγρυπνων υπερασπιστών του ισλαμικού νόμου.

Όμως, οι νέοι τονίζουν πως οι περιορισμοί χαλαρώνουν μόνο πριν την κάλπη. Φοβούνται ακόμη και επιχείρηση καταστολής μετά την προεδρική εκλογική. Φοιτητές σημειώνουν χαρακτηριστικά πως αυτές οι λιγοστές ελευθερίες μπορεί να μειώσουν την αντίσταση της νεολαίας στο ιρανικό σύστημα, κάνοντάς τους να ξεχάσουν την ανάγκη βαθύτερων πολιτικών μεταρρυθμίσεων.

Το πολιτικό τοπίο

Ελαφρύ προβάδισμα κατέχει ο διατελέσας πρόεδρος την περίοδο 1989-1997 Ακμπάρ Χασεμί Ραφσατζανί. Μιλώντας προ ημερών στο CNN ο Ραφσατζανί σημείωσε πως η ώρα είναι κατάλληλη για «ένα νέο κεφάλαιο» στις σχέσεις Ιράν-ΗΠΑ, προσθέτοντας πάντως πως η Ουάσινγκτον πρέπει να επανακτήσει την εμπιστοσύνη της Τεχεράνης μέσω της αποδέσμευσης «παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις στη χώρα των 67 εκατομμυρίων πολιτών δείχνουν πως ο πονηρός πραγματιστής -ο οποίος εμπνεύστηκε τις ανταλλαγές ομήρων με αμερικανικά όπλα τη δεκαετία του 80- δεν φαίνεται να εξασφαλίζει την Κυριακή το απαραίτητο 50%, ώστε να μην οδηγηθεί σε επαναληπτικό γύρο κόντρα στον βασικό του αντίπαλο την 24η Ιουνίου.

Ο πιο απειλητικός αντίπαλος για τον 70χρονο Ακμπάρ Ραφσατζανί είναι ο 54χρονος μεταρρυθμιστής Μοσταφά Μόιν, κεντρικός υποψήφιος της αντιπολίτευσης και σύμμαχος του απερχόμενου Μοχαμάντ Χαταμί. Πρώην υπουργός Πολιτισμού και Ανώτατης Εκπαίδευσης, ο Μόιν δεσμεύεται να αντιμετωπίσει τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Έχει, παράλληλα, καταστήσει σαφές ότι εάν εκλεγεί θα αναζητήσει απευθείας διάλογο με την Ουάσινγκτον. Η υποψηφιότητα Μόιν (όπως και εκατοντάδων άλλων μεταρρυθμιστών υποψηφίων) είχε αποκλειστεί από το πανίσχυρο Συμβούλιο των Φρουρών της Επανάστασης, εντούτοις η απαγόρευση ήρθη κατόπιν παρέμβασης του ανώτατου πνευματικού ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Επικίνδυνος αντίπαλος για τον Ραφσατζανί είναι, όμως, και ο συντηρητικός 43χρονος Μοχαμάντ Μπάκερ Καλιμπάφ, πρώην επικεφαλής των ιρανικών αστυνομικών δυνάμεων, τον οποίο οι φήμες θέλουν να έχει τη στήριξη του ανώτατου πνευματικού ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

To Reuters επισημαίνει ότι οι πολιτικοί αναλυτές δεν αποκλείουν μία ενδεχόμενη επικράτηση του Μοσταφά Μόιν στην αναμέτρηση της Παρασκευής, ενώ δυσκολεύονται να προβλέψουν την έκβαση μίας επαναληπτικής αναμέτρησης του πρώην προέδρου Ακμπάρ Χασεμί Ραφσατζανί με τον Μόιν ή τον Καλιμπάφ.

Το Associated Press σημειώνει ότι στην παρούσα φάση ο Ακμπάρ Χασεμί Ραφσατζανί είναι η πιο αξιόπιστη δύναμη για να σταματήσει την κατάκτηση της προεδρίας από τους υπερ-συντηρητικούς. Ο Ραφσατζανί έχει συχνά αλλάξει στρατόπεδα, άλλοτε υποστηρίζοντας τους σκληροπυρηνικούς και άλλοτε λαμβάνοντας πιο μετριοπαθείς θέσεις και επιχειρώντας να οικοδομήσει δεσμούς με τη Δύση.

Στους υπόλοιπους πέντε διεκδικητές της ιρανικής προεδρίας συγκαταλέγεται ο στενός συνεργάτης του Αλί Χαμενεί και πρώην επικεφαλής της ιρανικής κρατικής ραδιοφωνίας και τηλεόρασης Αλί Λαριτζανί. Ο 48χρονος Λαριτζανί ήταν το πιο ισχυρό «όπλο» στα χέρια των σκληροπυρηνικών για τον περιορισμό των μεταρρυθμίσεων Χαταμί.

Επίσης, υποψήφιος είναι ο 68χρονος Μαχντί Καρουμπί, πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου από το 2000 έως το 2004. Πρόκειται για συντηρητικό, ο οποίος στράφηκε στους κόλπους των μεταρρυθμιστών, και έχει χάσει τη δημοτικότητά του τα τελευταία χρόνια λόγω της ευρείας στήριξης στο πρόσωπο του Μοχαμάντ Χαταμί.

Υποψήφιος είναι και ο Μαχμούντ Αχμαντίνετζαμπ, ελάχιστα γνωστή προσωπικότητα που επελέγη πέρυσι από τους σκληροπυρηνικούς για δήμαρχος της Τεχεράνης. Είναι πιστός στον ανώτατο πνευματικό ηγέτη της χώρας Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Τέλος, την ιρανική προεδρία διεκδικεί ο πρώην περιφερειακός κυβερνήτης Μοχσέν Μεχραλιτζαντέχ. Δεν θεωρείται σοβαρός υποψήφιος· αν και προωθεί μεταρρυθμιστική ατζέντα δεν έχει τη στήριξη κανενός πολιτικού κόμματος.

Υποψήφιος για την προεδρία ήταν και ο 53χρονος Μοχσέν Ρετζάεϊ, επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης την περίοδο του πολέμου Ιράν-Ιράκ το 1980-88, εντούτοις αποσύρθηκε από την αναμέτρηση.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ