Ποιες είναι οι αιτίες ανόδου των τιμών του πετρελαίου

27

Η αυξανόμενη ζήτηση, οι περιορισμένες επενδύσεις, η έλλειψη πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας του ΟΠΕΚ και οι πολιτικές εντάσεις στις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες και το «μποτιλιάρισμα» που παρατηρείται στα αμερικανικά διυλιστήρια προκειμένου να παράγουν «οικολογική» βενζίνη όπως επιτάσσει η νέα νομοθεσία, είναι μεταξύ των αιτιών που έχουν οδηγήσει υψηλότερα κατά 50% τις τιμές του πετρελαίου.

Η παγκόσμια αύξηση της ζήτησης είναι η ταχύτερη των τελευταίων 24 ετών. Η οικονομική επέκταση της Κίνας έχει αυξήσει δραματικά την κατανάλωση καυσίμων, και «τραβάει» αργό και διυλισμένα προϊόντα απ όλο τον κόσμο. Οι εισαγωγές αργού από την Κίνα έχουν αυξηθεί κατά 40% φέτοςκαι δεν δείχνουν σημάδια επιβράδυνσης, παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες να αποθερμανθεί κάπως η οικονομική ανάπτυξη.

Η αναγκαιότητα για επενδύσεις

Η εξεύρεση μεγάλων κοιτασμάτων γίνεται όλο και πιο δύσκολη και η ανάπτυξή τους όλο και ακριβότερη. Πολλές από τις πετρελαιοφόρους περιοχές εκτός ΟΠΕΚ, είτε διαθέτουν μικρότερα κοιτάσματα, είτε είναι τεχνολογικά ακριβότερη η ανάπτυξή τους, είτε πέφτουν ταχύτερα μετά την κορύφωση της παραγωγής. Εντός ΟΠΕΚ, ο οποίος διαθέτει τα δύο τρίτα των παγκόσμιων αποθεμάτων, πολλές από τις μεγαλύτερες χώρες-παραγωγούς, είτε δεν επιτρέπουν τις ξένες επενδύσεις στα πετρέλαια, είτε έχουν μη ελκυστικούς επενδυτικούς και νομοθετικούς όρους.

Αυτά τα δεδομένα έχουν μειώσει την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας του ΟΠΕΚ, τα περισσότερα μέλη του οποίου δεν μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους για να ανταποκριθούν στη ζήτηση. Οι εταιρείες πετρελαίου είναι επίσης πολύ προσεκτικές στις επενδύσεις τους, μετά από την κατάρρευση των τιμών του 1997-98, η οποία οδήγησε σε μεγάλη πτώση των μετοχών τους και πυροδότησε σειρά συγχωνεύσεων. Πολλές επιδιώκουν τώρα μεγαλύτερη χρηματιστηριακή αξία μέσω της επαναγοράς ιδίων μετοχών, παρά από την τοποθέτηση κεφαλαίων στην ανάπτυξη πετρελαϊκών κοιτασμάτων.

Η έλλειψη πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας

Ο ΟΠΕΚ έχει ανεβάσει την παραγωγή του στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων 25 χρόνων σε μία προσπάθεια να κρατήσει τις τιμές υπό έλεγχο. Αυτό έχει αφήσει όλες τις χώρες-μέλη, πλην της Σαουδικής Αραβίας, χωρίς πλεόνασμα παραγωγής. Το γεγονός αυτό κάνει την αγορά πιο τρωτή στην όποια διατάραξη ροής και αυξάνει τις πιθανότητες τιμολογιακών αυξήσεων. Είναι ένας ακόμη παράγοντας που αυξάνει το ενδιαφέρον των κερδποσκοπικών hedge funds, προκειμένου να ποντάρουν σε όλο και μεγαλύτερες αυξήσεις.

Την ίδια στιγμή, έχουν περιοριστεί και τα αποθεματικά των πετρελαϊκών εταιρειών, που λειτουργούσαν ως «μαξιλάρι», απορροφώντας τους κραδασμούς από τις απότομες διακοπές ροής. Οι πετρελαϊκές εταιρείες επιδίωξαν να γίνουν πιο αποτελεσματικές απελευθερώνοντας κεφάλαια, διατηρώντας χαμηλότερα αποθεματικά. Οι συγχωνεύσεις που ακολούθησαν την κατάρρευση των τιμών το 1998-99, μείωσαν επίσης τον αριθμό των εταιρειών που διαθέτουν αποθεματικά.

Οι πολιτικές εντάσεις

Οι πολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η βία στο Ιράκ έχουν υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών για την ασφάλεια της ροής πετρελαίου από την περιοχή, στην οποία αντλείται το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής. Οι ιρακινές εξαγωγές έχουν επανειλημμένα πληγεί από επιθέσεις, οι οποίες κρατούν τις εξαγωγές κάτω από τις προπολεμικές ποσότητες.

Υπάρχει επίσης ο φόβος, μήπως ισλαμιστές μαχητές χτυπήσουν την υποδομή της Σαουδικής Αραβίας, της μεγαλύτερης παραγωγού του ΟΠΕΚ. Οι δολοφονικές επιθέσεις του Μαΐου εναντίον ξένων εργαζομένων στην πόλη Χόμπαρ έχουν ενισχύσει τους φόβους για ευρύτερη επίθεση στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του βασιλείου, οι οποίες φυλάσσονται με δρακόντεια μέτρα.

Μία άλλη πληγή είναι η Yukos, η οποία παράγει το 20% του ρωσικού πετρελαίου, και η οποία έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να αναγκαστεί να περικόψει την παραγωγή αν η κυβέρνηση συνεχίσει να τη διώκει για τα φορολογικά της χρέη. Ηδη μείωσε τις εξαγωγές της προς την Κίνα. Η εμφύλια διένεξη στη Νιγηρία, η οποία αναζωπυρώθηκε και πάλι τις τελευταίες ημέρες, αποτελεί ένα ακόμη θερμό σημείο. Οι αντάρτες στο πλούσιο σε πετρέλαιο Δέλτα του Νίγηρα απειλούν να χτυπήσουν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις αν ο στρατός δεν σταματήσει τη δράση του.

Οι ανησυχίες για την ασφάλεια ροής του αργού έχει οδηγήσει πολλές χώρες να αυξήσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα, δεσμεύοντας ποσότητες σε μία ήδη «σφικτή» αγορά. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να «χτίζουν» στρατηγικά αποθέματα, παρά τις υψηλές τιμές. Αλλες χώρες, περιλαμβανομένων της Ινδίας, της Νότιας Κορέας, της Ταϊβάν και της Κίνας «χτίζουν» αποθέματα ή σχεδιάζουν να το κάνουν σύντομα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ/Reuters