Μία εντυπωσιακή καταγραφή της ιστορίας του ελληνικού Τύπου σε δύο τόμους
O ελληνικός Τύπος, από τα πρώτα του βήματα μέχρι σήμερα, «ξεδιπλώνεται» στις ποικίλες πτυχές του στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, σε ένα ενδιαφέρον τριήμερο επιστημονικό συνέδριο που ξεκίνησε την Πέμπτη, υπό την αιγίδα του υπουργείου Τύπου και ΜΜΕ.
O ελληνικός Τύπος, από τα πρώτα του βήματα στα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι σήμερα, «ξεδιπλώνεται» στις ποικίλες πτυχές του αυτές τις μέρες στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, σε ένα ενδιαφέρον τριήμερο επιστημονικό συνέδριο που ξεκίνησε την Πέμπτη, υπό την αιγίδα του υπουργείου Τύπου και ΜΜΕ.
Αφορμή για το συνέδριο είναι η παρουσίαση του προγράμματος για τη σύνταξη της δίτομης «Εγκυκλοπαίδειας του Ελληνικού Τύπου 1784-1996», της οποίας έχει ήδη ολοκληρωθεί ο πρώτος τόμος. Πρόκειται για ένα έργο που περιλαμβάνει 3.000 λήμματα και το οποίο «υπογράφει» το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και το Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών, με φορέα – χρήστη το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ).
Το ίδιο ερευνητικό πρόγραμμα περιλαμβάνει και τη συγκρότηση Βάσης Δεδομένων ανοιχτού ορίζοντα, που περιέχει τη συγκέντρωση, καταγραφή, καταλογογράφηση και κωδικοποίηση του υλικού και η οποία -εγκατεστημένη στο ΑΠΕ- όταν συμπληρωθεί ικανοποιητικά θα διατίθεται στο Διαδίκτυο.
Κεντρικό ζήτημα, τόσο στην ερευνητική προσπάθεια, όσο και στο συνέδριο, είναι η προνομιακή σχέση του Τύπου με την Ιστορία, η οποία τροφοδοτεί και τροφοδοτείται από την εκάστοτε πραγματικότητα. Γιατί, όπως τόνισε ο γγ Ενημέρωσης του υπουργείου Τύπου, κ. Δημήτρης Γέρου, ανοίγοντας τις εργασίες της συνάντησης, ο Τύπος γίνεται πηγή της Ιστορίας, καθώς διαμορφώνει και συντηρεί τη συλλογική μνήμη.
Σήμερα, δεύτερη ημέρα της συνάντησης, συζητήθηκε η «Ιστορική διαδρομή του ελληνικού Τύπου και της δημοσιογραφίας τον 19ο αιώνα». Ο ελληνικός Τύπος αρχίζει επίσημα την ιστορική διαδρομή του στις 31.12.1790, με το πρώτο τετρασέλιδο έντυπο που έγινε ορόσημο και απαρχή του και δίνει πολλές μάχες σε μια ολοένα ανοδική πορεία. Μια διαδρομή πλούσια σε εξέλιξη και συνέχεια, που περιέγραψαν οι καθηγήτριες Αικατερίνη Κουμαριανού, Νάση Μπαλτά και Δέσποινα Παπαδημητρίου.
Από την προεπαναστατική εποχή, όταν οι πρώτες εφημερίδες αναπτύσσονται σε πόλεις του εξωτερικού (Βιέννη, Παρίσι), από διάφορες ομάδες που επιδιώκουν τη συσπείρωση των δυνάμεων του ελληνισμού, περνάμε σε αυτές που θα αναπτυχθούν στο ελεύθερο ελληνικό κράτος και θα μάχονται για τις συνταγματικές ελευθερίες.
Η πραγματική και ραγδαία ανάπτυξη του ελληνικού Τύπου θα αρχίσει στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, με τις βασικές αλλαγές να συντελούνται την περίοδο 1870 – 1890, όταν θα αρχίσει το πέρασμα από το έντυπο γνώμης στο έντυπο πληροφόρησης. Λίγο νωρίτερα έχουν αρχίσει να γεννιούνται και τα πρώτα ειδησεογραφικά πρακτορεία, καθώς ο ηλεκτρικός τηλέγραφος θα μεταβάλει την έννοια του χρόνου και του χώρου.
Η γέννηση του πολιτικού ρεπορτάζ θα συντελεστεί από τις σελίδες της εφημερίδας «Ακρόπολις» στα τέλη της δεκαετίας του 1880, όπως και τα πρώτα χρονογραφήματα, για να φθάσουμε στον 20ό αιώνα και στην εποχή του Μεσοπολέμου, όπου θα εμπεδωθεί η πολιτική διάσταση του Τύπου με έννοιες και όρους που δεν είχαν ξαναεμφανιστεί, όπως η «εθνικοφροσύνη», ο «προοδευτισμός», το δίπολο «δεξιά-αριστερά», ο «εξτρεμισμός», το «υπερκράτος», οι «παρακρατικές» οργανώσεις.
Το ταξίδι αυτό στη διαδρομή του ελληνικού Τύπου αρχίζει όμως πριν μπει κανείς στην αίθουσα της συνεδρίασης. Σε έξι ενότητες, το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ) εκθέτει κιτρινισμένα πρωτοσέλιδα ενός μέρους από τις 8.000 εφημερίδες και περιοδικά του 19ου και 20ού αιώνα που διαθέτει στις συλλογές του. Έναν μικρό θησαυρό που κάνει το νου και τα μάτια να ταξιδέψουν στο χρόνο και στην Ιστορία, στις καταβολές μας.
Η «Φιλόκαλος Πηνελόπη» του 1897 μαζί με την «Ευρυδίκη» του 1871 και την «Ελληνίς» του 1921 ή τη «Βοσπορίς» του 1902, προσελκύουν την προσοχή στην ενότητα του Γυναικείου Τύπου. Το ίδιο και οι σατιρικές του 19ου αιώνα, με τίτλους όπως «Κώνωπες» του 1870, «Ο γιεγιές» του 1897, το «Ξύσου» του 1892 ή το «Βούκινο».
Αξιόλογες και οι χειρόγραφες εφημερίδες, η «Ηχώ» του 1915, ο «Πειρασμός» του 1917, «Η δράσις» του 1929, αλλά και ο παράνομος αντιστασιακός Τύπος, η «Ηχώ του Πυροβόλου» , συνταγμένη «κάπου στη Μέση Ανατολή», η «Ελεύθερη Ελληνική Ψυχή» του 1942, το «Εδώ Λονδίνο», η «Εθνική Φωνή», ο «Ριζοσπάστης».
Από τη συλλογή αυτή βέβαια δεν λείπουν και οι εφημερίδες της Ομογένειας, ο «Νέος Κόσμος» του 1967, η «Ελεύθερη Πατρίδα» του 1968, η «Φωνή των Απόδημων» του 1975, καθώς επίσης και οι επαρχιακές εφημερίδες, ο «Εύριπος» της Χαλκίδας του 1939, «Ο Τύπος» της Θράκης του 1949, η «Ελευθερία» του 1932, τα «Ψηλά Βουνά» του 1945.
Στις 30 και 31 Ιανουαρίου, στο Ολύμπια θα πραγματοποιηθεί η συναυλία «Δύο Επέτειοι, Μία Σκηνή» - αφορμή τη συμπλήρωση 30 δημιουργικών χρόνων του συνθέτη Κώστα Λειβαδά και για τα 40 χρόνια της Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων «Θανάσης Τσιπινάκης» του Δήμου Πατρέων.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 21.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/daniel-joshua-Vxr9QbwI3hQ-unsplash-1-315x220.jpg)
![Η Ιταλία στο έλεος του κυκλώνα Χάρι – H θάλασσα βγήκε στους δρόμους [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/cyclone-harry-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442