Τις παλιές μεθόδους έναντι του Τύπου ακολουθεί η νέα σερβική ηγεσία

34

«Στο τοπίο των σερβικών μέσων ενημέρωσης, δεν έχουν υπάρξει πραγματικές αλλαγές. Τα παλιά Μέσα συνεχίζουν να έχουν μία δουλική στάση απέναντι στην εξουσία· και η κατάσταση του ανεξάρτητου Τύπου δεν έχει εξελιχθεί ιδιαίτερα. Με εξαίρεση την υπόσχεση να επιστραφούν ορισμένα πρόστιμα που είχαν αδίκως επιβληθεί, όλα εξελίσσονται με τρόπο απελπιστικά αργό. Η νέα ηγεσία αρχίζει να χρησιμοποιεί τις μεθόδους του παλιού καθεστώτος, ασκώντας πιέσεις στα Μέσα, τους δημοσιογράφους, τα δικαστήρια, τις υπηρεσίες υγείας.

»Ούτε ο πρόεδρος Κοστούνιτσα ούτε ο πρωθυπουργός Τζίντζιτς διστάζουν να ασκήσουν την επιρροή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο διορισμός του αρχισυντάκτη της κρατικής τηλεόρασης». Αυτά δηλώνει στην εφημερίδα του Βελιγραδίου Monitor η Γκορντάνα Σούσα, πρόεδρος της Ανεξάρτητης Ένωσης Δημοσιογράφων της Σερβίας (NUNS).

Δεν είναι βέβαια όλα μαύρα. «Η κατάσταση έχει βελτιωθεί από την άποψη ότι δεν είναι πλέον δυνατή η συγκάλυψη των πληροφοριών. Τα Μέσα εκφράζονται πιο ελεύθερα, αλλά παρατηρείται μία έλλειψη πραγματικής ανάλυσης».

Πώς μπορεί να αποτραπεί ο πολιτικός έλεγχος των μέσων ενημέρωσης στη Σερβία; «Αυτό δεν εξαρτάται παρά από εμάς. Είμαστε μία δουλοπρεπής κοινωνία. Στη Σερβία, αυτή η στάση έχει βαθειές ρίζες. Είναι δύσκολο να αλλάξουν τα πράγματα και να υπάρξει μία πραγματική ανανέωση σε αυτό τον τομέα. Το καθεστώς εκμεταλλεύεται σε μεγάλο βαθμό αυτή την κατάσταση. Η NUNS ζήτησε, για παράδειγμα, την άδεια να χρησιμοποιεί το κτίριο της παλιάς Εθνικής Ένωσης Δημοσιογράφων της Σερβίας. Δεν έγινε τίποτα όμως σε αυτό το θέμα. Η NUNS επεξεργάστηκε δύο σχέδια νόμου μαζί με τη γιουγκοσλαβική Επιτροπή Νομικών και το Κέντρο του Βελιγραδίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Επρόκειτο για μία πρόταση σχετικά με τη λειτουργία των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών και την ενημέρωση. Αλλά δεν μπορέσαμε να την υποβάλουμε σε κανέναν οργανισμό. Η κυβέρνηση της Σερβίας δεν έχει υπουργείο Τύπου. Το μόνο που υπάρχει είναι ένα γραφείο».

Η Γκορντάνα Σούσα είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη θέση του αρχισυντάκτη της κρατικής ραδιοτηλεόρασης και είχε στείλει την υποψηφιότητά της την τελευταία ημέρα της προθεσμίας. Ήξερε όμως ότι δεν είχε ελπίδες. Της είπαν ότι «ο όμιλος είναι αντίθετος με το διορισμό της». «Μα ποιος όμιλος; Οι νοσταλγοί του Μιλόσεβιτς; Δόξα τω Θεώ, οι άνθρωποι αυτοί είναι αντίπαλοί μου. Η θέση μου, όπως και η θέση πολλών συναδέλφων μου, παραμένει αναλλοίωτη. Δεν θέλουμε να ενταχθούμε σε κανένα πολιτικό κόμμα. Το κακό στη Σερβία είναι ότι πολλοί δημοσιογράφοι βιάστηκαν να αλλάξουν γνώμη. Σε μία μεταβατική κατάσταση, όπως αυτή στην οποία βρισκόμαστε, αυτές οι μεταβολές είναι πολλές. Οι άνθρωποι προσαρμόζονται».

Ένα πράγμα δεν καταλαβαίνει η Σέρβα δημοσιογράφος. «Η κυβέρνηση προτιμά να αποπερατώσει την κατασκευή της εκκλησίας του Αγίου Σάββα από το να ικανοποιήσει τα αιτήματα των μεταλλωρύχων της Κολουμπάρα, που πρέπει να σηκώσουν γη και ουρανό για να αποσπάσουν αύξηση του μισθού τους κατά 10%. Το πιο απογοητευτικό στην κυβερνητική πολιτική είναι ότι δεν υπάρχει μία πραγματική αναπτυξιακή στρατηγική».

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Σερβίας και Μαυροβουνίου, τα σερβικά μέσα ενημέρωσης είναι σχεδόν ομόφωνα: το 99% τάσσεται εναντίον της ανεξαρτησίας του Μαυροβουνίου. Ανάλογα αρνητική στάση κρατούν και απέναντι στο δικαστήριο της Χάγης. Η Γκορντάνα Σούσα ανήκει στο 0,2% των ανθρώπων, που πιστεύουν ότι η διαδικασία διάλυσης της παλιάς Γιουγκοσλαβίας πρέπει να ολοκληρωθεί.

«Δεν φοβάμαι να το πω. Το σχέδιο της ανεξαρτησίας του Μαυροβουνίου, που προωθεί ο Τζουγκάνοβιτς, μπορεί να αποτύχει, αλλά σε πέντε χρόνια η ανάγκη αυτή θα προκύψει και πάλι. Αυτό το θέμα θα προκύπτει συνεχώς. Μπορώ να καταλάβω τον κύριο Μπέσκοβιτς και άλλους Μαυροβούνιους που αισθάνονται Σέρβοι. Παρά ταύτα, το Μαυροβούνιο και η Σερβία αποτελούν δύο δημοκρατίες, δύο ιδιαίτερες εθνικές οντότητες. Πιστεύω πως η Σερβία πρέπει να πάψει να συμπεριφέρεται σαν μητέρα πατρίδα. Χάρη στην ιστορική τους κληρονομιά και τον κοινό τους πολιτισμό, το Μαυροβούνιο και η Σερβία θα συνεχίσουν να συνεργάζονται στενά, ακόμη και αν χωρίσουν».

Η κατάσταση των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης της Σερβίας είναι λεπτή, καταλήγει η Γκορντάνα Σούσα. «Δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Ανήκουν σε όλο τον κόσμο, και πρώτα από όλα στον εαυτό τους. Από την άποψη αυτή, η θέση τους είναι σήμερα πιο δύσκολη από ό,τι άλλοτε. Όσο για τις αλλαγές που έχουν υποσχεθεί οι Αρχές, έρχονται πολύ καθυστερημένα».

ΑΠΕ