Ο Τρίτος Δρόμος επαναπροσδιορίζει τις παραδοσιακές ιδέες της σοσιαλδημοκρατίας

38

Στην ιταλική πρωτεύουσα βρίσκεται αυτές τις ημέρες ο Βρετανός κοινωνιολόγος Αντονι Γκίντενς, διευθυντής του London School of Economics και εμπνευστής του περίφημου Τρίτου Δρόμου. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρώμη θα συναντηθεί με την ηγεσία της ιταλικής Αριστεράς, προκειμένου να καταλήξουν σε προτάσεις για την ανανέωση των κομμάτων της ιταλικής κεντροαριστεράς. Στο περιθώριο των συναντήσεών του, ο γνωστός κοινωνιολόγος μίλησε στην ιταλική εφημερίδα La Stampa.

Σε ερώτηση της εφημερίδας, γιατί ο υποψήφιος της κεντροαριστεράς στην Ιταλία Φρανστέσκο Ρουτέλι δεν φαίνεται να συγκεντρώνει την προτίμηση των ψηφοφόρων, ο Γκίντενς απάντησε ότι, εάν έδινε μια συμβουλή στο Ρουτέλι, αυτή θα ήταν να χρησιμοποιήσει ως πρότυπο την αγγλική εμπειρία, παρά τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στις δύο χώρες.

«Στη Βρετανία, οι Νέοι Εργατικοί έχουν τόση δύναμη επειδή η Δεξιά είναι περιθωριοποιημένη. Η ιταλική Δεξιά έχει κατορθώσει να φτάσει σε μια αξιοσημείωτη ενότητα. Αυτή είναι μία από τις διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες, που περιορίζει τη δυνατότητα της ιταλικής Αριστεράς να μιμηθεί τη βρετανική. Η δική μας εμπειρία είναι ότι έχει μεγάλη σημασία να πείσεις ότι είσαι ικανός στον οικονομικό τομέα. Οι Νέοι Εργατικοί νίκησαν τη Δεξιά σε αυτό το σημείο».

Επαναπροσδιορισμός της σοσιαλδημοκρατίας

Από τη συνέντευξη δεν μπορούσε να λείψει η αναφορά στον Τρίτο Δρόμο. Συγκεκριμένα, ο Γκίντενς, ερωτηθείς εάν ο Τρίτος Δρόμος είναι ο συμβιβασμός ανάμεσα στην ελεύθερη αγορά και το κοινωνικό κράτος, απάντησε: «Ο Τρίτος Δρόμος είναι ένας τρόπος επαναπροσδιορισμού της σοσιαλδημοκρατίας, ο οποίος έχει θριαμβεύσει παγκοσμίως λόγω της ανάγκης της Αριστεράς να ανανεώσει τις παραδοσιακές ιδέες της σοσιαλδημοκρατίας.

»Η κεϋνσιανή οικονομική πολιτική, οι απεριόριστες δημόσιες δαπάνες και το μεγάλο δημόσιο χρέος είναι έννοιες που έχουν εγκαταλειφθεί από κάθε υπεύθυνο κόμμα. Με αυτή την έννοια, όλα τα κόμματα της κεντροαριστεράς είναι οπαδοί του Τρίτου Δρόμου. Ο όρος μπορεί, βέβαια, να προκαλέσει σύγχυση. Εγώ αναφέρομαι στον εκσυγχρονισμό της Αριστεράς, ώστε να μπορέσει να προσαρμοστεί στις μεγάλες παγκόσμιες αλλαγές.

Ο Τέταρτος Δρόμος του Μπους

»Υπάρχει βέβαια και ο Τέταρτος Δρόμος, ο λεγόμενος συμπονετικός συντηρητισμός του Τζορτζ Μπους. Μα δεν είναι παρά η δεξιά εκδοχή του Τρίτου Δρόμου. Οι συντηρητικοί έχουν συνειδητοποιήσει ότι, για να περάσουν στην κυβέρνηση, η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία δεν είναι πλέον αρκετή, αφού το ευρωπαϊκό εκλογικό σώμα δεν θέλει να μείνει απροστάτευτο στην παγκόσμια αγορά. Προωθούν έτσι ένα νέο φιλελευθερισμό, αμφίβολου φιλοσοφικού περιεχομένου. Προς το παρόν, η θεωρία αυτή δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα κενό σύνθημα».

Ο διευθυντής του London School of Economics θεωρεί ότι υπάρχουν δύο λόγοι ανησυχίας για τη νέα αμερικανική κυβέρνηση: η οικονομία και η εξωτερική πολιτική. «Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αυτήν τη στιγμή τι θα συμβεί στην αμερικανική οικονομία. Πρόκειται για μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία ο Μπους θα παίξει αποφασιστικό ρόλο. Το βέβαιο είναι ότι ο Κλίντον είχε λάβει κάποια μέτρα κοινωνικής προστασίας για την περίπτωση μιας οικονομικής ύφεσης, αλλά δεν ξέρουμε τι θα κάνει ο Μπους.

»Η ίδια αβεβαιότητα επικρατεί και για τις διεθνείς σχέσεις. Το πιθανότερο είναι ότι οι ΗΠΑ θα επιστρέψει σε μία πιο παραδοσιακή πολιτική, με προτεραιότητα στη δύναμη και τα εθνικά συμφέροντα και νέες εντάσεις με τη Ρωσία».

Παγκοσμιοποίηση από πάνω και από κάτω

Όσο για την συζήτηση σχετικά με την παγκοσμιοποίηση, ο Αντονι Γκίντενς υποστηρίζει ότι δεν έχει νόημα να είσαι υπέρ ή κατά αυτής. «Πρόκειται για ένα πολύ σύνθετο φαινόμενο, που δεν μπορεί να εξαντληθεί σε μερικά συνθήματα διαμαρτυρίας. Υπάρχει το φαινόμενο των παγκόσμιων αγορών, αλλά και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, καθώς και οι αλλαγές στα συστήματα επικοινωνίας και στην έννοια της εθνικής κυριαρχίας.

»Με την έννοια αυτή, οι διαδηλωτές στο Πόρτο Αλέγκρε και τα μέλη του φόρουμ του Νταβός αποτελούν δύο όψεις του ίδιου φαινομένου: η παγκοσμιοποίηση από τα πάνω και η παγκοσμιοποίηση από τα κάτω. Η δεύτερη χρησιμοποιεί τις ίδιες τεχνολογίες με εκείνες που καταγγέλλει για να ασκήσει την επιρροή της και να θέσει θεμελιώδη ερωτήματα, όπως η υπέρμετρη εξουσία των πολυεθνικών επιχειρήσεων και οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες.

»Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι η παγκοσμιοποίηση περιορίζεται στο ελεύθερο εμπόριο, πρόσφατες μελέτες σε αναπτυσσόμενες χώρες που άνοιξαν τις αγορές τους αποδεικνύουν ότι οι ανισότητες δεν αυξήθηκαν».

ΑΠΕ