Σπύρος Μαρκεζίνης: Το ανάρμοστο αστείο με τα «κλοπιμαία»

Το «Ε, ρε» ανήκει στο είδος των καλαμπουριών εκείνων που, όταν τα λένε στις λαϊκές συντροφιές οι «αστείοι της παρέας», τρώνε σύννεφο τις φάπες. Και όμως, η ξερασματική εφημερίδα του απογεύματος κατηγορεί εμένα για… βλακείες: «Πάλιν καλά», ξανάγραφε προχτές, «ότι ο κ. Πασσάς έχει αρκετά χρήματα διά να δημοσιεύη επί πληρωμή εις τας εφημερίδας τας απαντήσεις του εις τους αγραμμάτους συκοφάντας, που δεν ξεύρουν τώρα πώς να δικαιολογηθούν διά τας αθλιότητάς των και καταφεύγουν εις τας μεγαλυτέρας βλακείας, με την ιδέαν ότι, ως διαθέτοντες τας Εαμοσλαυϊκάς εφημερίδας, θα μείνουν αναπάντητοι. Εις εξ αυτών, παριστάνων απροσδοκήτως και τον… νομομαθή, ισχυρίσθη ότι δεν υπάρχει δωρεά, όταν δε ο δωρητής τού έστειλε μίαν απάντησιν ανασκευάζουσαν τας βλακείας του, ηρνήθη να την δημοσιεύση» κ.λπ.

Υπάρχουν, λοιπόν, δυο θέματα: Πρώτον, για την «δωρεά» και, δεύτερον, για τας «βλακείας». Με το πρώτο θ’ απασχοληθώ αύριο. Σήμερα προηγούνται αι… βλακείαι των Εαμοσλαύων, που δεν διαθέτουν αρκετό πνεύμα, ώστε να γράφουν τα σπινθηροβόλα εκείνα «Ε, ρε», κατάλληλα για αναγούλα.

«ΤΑ ΝΕΑ», 15.6.1966, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ας πούμε, κατ’ αρχήν, δυο λόγια περί Εαμοσλαύων. Ως γνωστόν, για την ξεμωραμένη αυτή εφημερίδα, όλη σχεδόν η Ελλάδα κατοικείται από Βουλγάρους και Σλαύους, ενώ ο πατριωτισμός στεγάζεται μόνο στο ζέχνον ρημάδι της Ανθίμου Γαζή. Γιατί όταν η κυκλοφορία των Εαμοσλαυϊκών «Νέων» φτάνει ακόμα και τις 200.000 φύλλων την ημέρα, ενώ η δική της έρπει σ’ επίπεδα τραγικής διαφοράς, αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα, στην συντριπτική της πλειοψηφία, είναι χώρα… σλαυϊκή. Αυτή την ουρανομήκη βλακεία πιστεύει και υποστηρίζει η ευφυής απογευματινή ξεμωραμένη.

Η υστερική αυτή εφημερίδα, εξ άλλου, δεν άφησε άνθρωπο για άνθρωπο στον τόπο μας που να μην έβρισε χυδαία, απ’ τον Σικελιανό μέχρι τον Καραμανλή κι’ από τον Παπανδρέου μέχρι τον Καζαντζάκη, τον Μακάριο, τον Σεφέρη και τόσους άλλους, πλην του κ. Σπύρου Μαρκεζίνη, που θεωρεί —επί τόσα χρόνια τώρα— σαν τον ιδεώδη πολιτικόν άνδρα. Κι’ εδώ ακριβώς βρίσκεται όλο το μυστικό της έξαλλης μανίας της κατά των επικρινόντων το μουσείο: Ο κ. Μαρκεζίνης συνδέεται στενά με τον κ. Πασσά, σε τέτοιο σημείο μάλιστα, ώστε, καλεσμένος στο σπίτι του τελευταίου για φαγητό, να κάνη αστεία σε βάρος της οικονόμου του σπιτιού… κλέβοντας πηρούνια!

Αυτά τα είπε ο ίδιος ο κ. Πασσάς, σε μια συνέντευξή του σε εβδομαδιαίο εικονογραφημένο περιοδικό, όπου με είχε παραπέμψει ο αρχιτέκτων του μουσείου κ. Σακελλάριος για να φωτισθώ. Φρόντισα, ύστερ’ απ’ αυτό, να βρω το περιοδικό κι’ ενημερώθηκα αρκετά. Εκτός απ’ τις πολύτιμες και πλούσιες πληροφορίες για την συλλογή, η λαβούσα την συνέντευξη μάς πληροφορεί ότι ο κ. Πασσάς έχει πάντα την απαραίτητη ορχιδέα στο πέτο του και ότι, για το στόλισμα αυτό της περιβολής του, «τα εξωτικά λουλούδια τού στέλνονται αεροπορικώς δυο φορές την εβδομάδα από την Σιγκαπούρη».

Ύστερα, μιλώντας για το φρεσκώτερο χαβιάρι που ποτέ δεν λείπει απ’ το σπίτι του, καπνιστό σολομό, αυγοτάραχο κ.λπ., συνεχίζει: «Κάποτε το ζεύγος Πασσά είχε καλέσει μερικούς φίλους του, μεταξύ των οποίων τον κ. και την κ. Σ. Μαρκεζίνη. Στο τραπέζι είχαν μπη σπάνιες πορσελάνες, κρύσταλλα και ολόχρυσα μαχαιροπήρουνα, τμήμα κι’ αυτά της δωρηθείσης συλλογής. Όλα πήγαιναν θαυμάσια, η ατμόσφαιρα ήταν θερμότατη, η βραδυά πολύ ωραία. Ξαφνικά η Αγγελική πλησιάζει τον κ. Πασσά και ψιθυρίζει:

— Λείπουν δυο πηρούνια…

— Δεν είσαι καλά. Αποκλείεται…

— Ακούστε που σας λέω. Είμαι βέβαιη.

Ο οικοδεσπότης το γύρισε λίγο στο μυαλό του κι’ ύστερα, βάζοντας στην άκρη τον κοσμοπολίτη και επιστρατεύοντας τον Πελοποννήσιο, το τόλμησε:

— Παιδιά, λείπουν δυο πηρούνια. Ψάξτε, σας παρακαλώ, τις τσέπες σας.

— Δυο μόνο; ρώτησε ο κ. Μαρκεζίνης.

Έβγαλε τρία πηρούνια από την τσέπη του και είπε ήσυχα:

— Σας έλειπαν δυο. Το τρίτο είναι δικό μου.

Αυτό ήταν το μόνο σφάλμα της θητείας της πιστής κοπέλλας στο παράξενο σπίτι της οδού Κυψέλης. Και βέβαια έχει και γι’ αυτό την δικαιολογία της:

— Τον κ. Μαρκεζίνη τον βοήθησε η κυρία να κλέψη τα πηρούνια. Αλλοιώς δεν μου την έσκαγε εμένα».

Στενώτατος, λοιπόν, ο δεσμός του κ. Μαρκεζίνη με τον κ. Πασσά και την απογευματινή εφημερίδα, που γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο υπερασπίζεται το μουσείο και μας βρίζει Εαμοσλαύους. Αλλά μια και ήλθε η κουβέντα έτσι, θα μου επιτραπή παρεμπιπτόντως να σημειώσω ότι δεν είναι πολύ σικ να «κλέβωνται» πηρούνια σ’ ένα γεύμα υψηλής περιωπής και φαντασμαγορίας —έστω και γι’ αστείο— πολύ περισσότερο ν’ απευθύνεται ο οικοδεσπότης σε τόσο επισήμους καλεσμένους του και να τους καλή να βγάλουν τα «κλοπιμαία» απ’ την τσέπη τους. Δεν συκοφαντώ, βλέπετε, εγώ τον κ. Πασσά, όπως με κατηγορεί η εφημερίδα, αλλά ο ίδιος εκθέτει τον εαυτό του με τέτοιες συνεντεύξεις και πολύ περισσότερο τον κ. Μαρκεζίνη, που, στο κάτω-κάτω, είναι αρχηγός ενός πολιτικού κόμματος και δεν επιτρέπεται να παρασύρεται σε τέτοια αστεία επίδειξης, αταίριαστης για πολιτικόν άνδρα, κλεπτικής δεινότητας. Πολύ περισσότερο να δίνωνται στην δημοσιότητα τέτοια αστεία, για την διαφήμιση της «πανέξυπνης οικονόμου».

Αυτά για την ξεμωραμένη του απογεύματος, που, μέσα στην κρίση της κίτρινης υστερίας της, μας αποκαλεί Εαμοσλαύους, αγραμμάτους, συκοφάντες, που δεν «ηξεύρομεν πώς να δικαιολογήσωμεν τας αθλιότητάς μας και καταφεύγομεν εις τας μεγαλυτέρας βλακείας». Όσο για τις πομπώδεις ανταπαντήσεις του φίλου κ. Πασσά… ες αύριον.

*Άρθρο του Δημήτρη Ψαθά, που έφερε τον τίτλο Περί «βλακειών» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Τα Νέα» την Τετάρτη 15 Ιουνίου 1966.

Ο Δημήτρης Ψαθάς

Η χαρακτηριζόμενη από τον Ψαθά «ευφυής απογευματινή ξεμωραμένη», η «υστερική», η στεγαζόμενη «στο ζέχνον ρημάδι της Ανθίμου Γαζή», δεν είναι άλλη από την εφημερίδα «Εστία».

Ο εξ Αμαλιάδας Ιωάννης Πασσάς (1899-1987) ήταν δημοσιογράφος, συγγραφέας, εκδότης και διευθυντής του εγκυκλοπαιδικού λεξικού «Ηλίου».

Η συλλογή έργων τέχνης του Ιωάννη Πασσά και της συζύγου του, Δέσποινας, έτυχε ειδικής εύνοιας από τη δικτατορία των συνταγματαρχών. Μάλιστα, η στενή σχέση του Πασσά με το χουντικό καθεστώς είχε ως αποτέλεσμα την έναρξη ανέγερσης ενός μουσειακού χώρου (απέναντι από τη Σχολή Ευελπίδων) για τη στέγαση της συλλογής του, έργο που ουδέποτε ολοκληρώθηκε. Τελικά, πολλά χρόνια αργότερα, το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής του Ιδρύματος Ι. και Δ. Πασσά παραχωρήθηκε (με καθεστώς χρησιδανείου) στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο.

Ο νομομαθής, πολιτικός και συγγραφέας Σπύρος Μαρκεζίνης, προσωπικότητα ομολογουμένως πληθωρική και σίγουρα αμφιλεγόμενη, γεννήθηκε στις 9 Απριλίου 1909 και απεβίωσε στις 4 Ιανουαρίου 2000.

Ο Μαρκεζίνης κατάφερε να διαγράψει μια αξιοσημείωτη πορεία στο δημόσιο βίο του τόπου μας, και μάλιστα σε ταραχώδεις περιόδους όπως η δεκαετία του ’40 με τον αδελφοκτόνο πόλεμο, αλλά και τα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Άσκησε υπουργικά καθήκοντα, ενώ υπήρξε και βραχύβιος πρωθυπουργός της χώρας επί χούντας, από τις 8 Οκτωβρίου έως τις 25 Νοεμβρίου 1973.