Ως γνωστόν με τον νόμο περί επιτελικού κράτους του 2019 -τον πρώτο νόμο που ψήφισε η κυβέρνηση της ΝΔ- η δικαιοδοσία της ΕΥΠ ερχόταν στο γραφείο του πρωθυπουργού. Με άλλα λόγια ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ο πολιτικός προϊστάμενος της Υπηρεσίας Πληροφοριών. Παράλληλα είναι αυτός ο οποίος διαβεβαίωνε πως θα χυθεί άπλετο φως στο σκάνδαλο των υποκλοπών. Η δέσμευση αυτή αποδείχθηκε κενό γράμμα, γιατί πέρα από σειρά μεθοδεύσεων που έγιναν κατά τη διάρκεια της έρευνας, χαρακτηριστική ήταν και η απροθυμία της ίδιας της ΕΥΠ να συμβάλει σε αυτήν και στο να πέσει φως στο σκάνδαλο.

Τα προσκόμματα της Υπηρεσίας δεν ήταν λίγα και αυτό αποδείχθηκε στη δίκη των υποκλοπών από σειρά μαρτυριών. Η πιο χαρακτηριστική και περισσότερο θεσμική ήταν αυτή του πρώην επικεφαλής της Αρχής Διαχείρισης του Απόρρητου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ), Χρήστου Ράμμου. Οι διάλογοι με τον πρόεδρο της έδρας είναι χαρακτηριστικοί.

«Χρήστος Ράμμος: Εδώ υπάρχει ένα λεπτό θέμα. Επειδή η αιτιολογία, ο νόμος λέει ότι δεν ελέγχεται η ουσιαστική κρίση του εισαγγελέως που έχει εκδώσει την πράξη (σ.σ. αναφέρεται στον εκάστοτε εισαγγελέα της ΕΥΠ και στην εντολή παρακολούθησης ενός προσώπου). Για να ελέγξουμε εμείς αυτό, πρέπει να μας δοθεί ο φάκελος. Να ελέγξουμε δηλαδή.

-Πρόεδρος: Επομένως εσείς είδατε το φάκελο του κυρίου Κουκάκη; 

-Χρήστος Ράμμος: Τον φάκελο δεν τον είδαμε».

Έξι έλεγχοι χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα

Σε άλλο σημείο της κατάθεσής του ο κ. Ράμμος αναφέρεται στους ελέγχους που επιχείρησε να κάνει η ΑΔΑΕ στην ΕΥΠ μετά και την μήνυση που είχε καταθέσει στον Άρειο Πάγο ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης. Είχε προηγηθεί η μήνυση του Θανάση Κουκάκη για την οποία επίσης η ΑΔΑΕ προχώρησε σε έλεγχο.

«Χρήστος Ράμμος: Και αποφασίσαμε ότι πρέπει να πάμε να κάνουμε ελέγχους και πήγαμε και κάναμε έξι ελέγχους, από τον Σεπτέμβριο του 2023 έως – του 22 μάλλον – απ’ το 22 ναι έως τον Μάρτιο, αν δεν κάνω λάθος, του 23.  Και εκεί πέρα ζητήσαμε και τους φακέλους. Όχι μόνο πλέον του κ. Ανδρουλάκη, όλους τους φακέλους.

Πρόεδρος: Τον Σεπτέμβριο όταν πήγατε, είχε ήδη αλλάξει η διοίκηση της ΕΥΠ.

Χρήστος Ράμμος: Ναι. Νομίζω ότι έφυγε ο κύριος Κοντολέων και ήρθε ο κύριος Δεμίρης. 

Πρόεδρος: Μάλιστα. Εσάς σας δημιουργήσαν κάποια προσκόμματα στη διαδικασία ελέγχου;

Χρήστος Ράμμος: Κοιτάξτε. Το μόνο στο οποίο υπήρξε μη συνεργασία, ήτανε στο γεγονός ότι δεν μας δείξανε τους φακέλους. Τι εννοώ; Όταν λέω φακέλους, για να εξηγήσουμε. Το φάκελο, ο οποίος ετέθη υπ’ όψιν της εισαγγελέως για να εκδώσει τη διάταξή της.

Πρόεδρος: Μάλιστα. Και πώς θα ελέγχατε τη νομιμότητα της διαδικασίας;  Δηλαδή έστω και το τυπικό κομμάτι. Δεν σας λέω να ερευνήσετε κατ’ ουσίαν, αν έπρεπε ή όχι.

«Τίποτε δεν είδαμε»

Χρήστος Ράμμος: Θα’ πρεπε να ελέγξουμε ότι όντως υπήρξε μια, υπήρχε μια αίτηση…

Πρόεδρος: Αρχική αίτηση. Την είδατε αυτή την αίτηση;

Χρήστος Ράμμος: Όχι τίποτα δεν είδαμε.

Πρόεδρος:  Άρα δεν μπορέσατε να κάνετε και την θεσμική σας δουλειά.

Χρήστος Ράμμος: Δεν μπορέσαμε να διαπιστώσουμε. Όχι, μας δώσανε αριθμούς πρωτοκόλλου, μας είπανε πως αυτά γίναν όλα νομίμως…

Πρόεδρος: Δηλαδή αρκεστήκατε στην αναφορά τους ότι όλα είναι νομίμως και είμαστε οκ;

Χρήστος Ράμμος: Όχι φυσικά δεν αρκεστήκαμε. Εγώ για αυτό το λόγο μετά εισηγήθηκα να γίνει, να επιβληθεί πρόστιμο. Κύρωση.

Πρόεδρος: Μάλιστα. Τώρα όμως εδώ δεν έρχεστε ατομικά για να μας πείτε τη θέση σας. Σαν ΑΔΑΕ ας πούμε. Πώς ενήργησε; Δηλαδή θεώρησε ότι εφόσον μας ενημέρωσαν προφορικά ότι όλα βαίνουν καλώς είμαστε καλυμμένοι;

Χρήστος Ράμμος: Όχι, όχι. 

Πρόεδρος: Τα λοιπά μέλη γιατί δεν ενήργησαν όπως εσείς που μας λέτε σήμερα; Έχετε κάποια εικόνα;

Χρήστος Ράμμος: Όχι κοιτάξτε. Για να τα ξαναπούμε, γιατί νομίζω ότι ίσως δεν έχει γίνει σαφές.

Πρόεδρος: Για πείτε μας.

Χρήστος Ράμμος: Πήγαμε και ζητήσαμε να μας δώσουνε τους πλήρεις φακέλους των παρακολουθήσεων, όχι μόνο του Ανδρουλάκη. Σε διάφορες φάσεις έγινε. Στην πρώτη φάση δεν έγινε γιατί εν τω μεταξύ ερχόντουσαν και άλλες καταγγελίες και πήγαμε και ζητήσαμε τους
φακέλους, να τους δούμε. Και μας απάντησαν. Τη μία φορά μας απάντησαν ότι ξέρετε δεν έχουμε, άλλαξε η διοίκηση και επομένως πρέπει να τα ελέγξουμε, την άλλη φορά μας είπαν ότι έχουμε κάνει τους απαραίτητους ελέγχους και είναι, έχουν γίνει όλα νομίμως. Πήγαμε τρεις τέσσερεις φορές και ζητούσα τους φακέλους και η απάντηση ήταν αυτή.

Πρόεδρος: Δεν είδατε άρα ποτέ εσείς σώμα φακέλων;

Χρήστος Ράμμος: ‘Οχι. Είδαμε μόνο τις διατάξεις».

Πρόβλημα με τις υπογραφές των διατάξεων

Ακολούθως όμως φαίνεται ότι υπήρξε πρόβλημα και με τον έλεγχο των υπογραφών των διατάξεων παρακολούθησης το οποίο έχρηζε περαιτέρω διερεύνησης…

Πρόεδρος: Όταν όμως κατευθυνθήκατε προς την ΕΥΠ είχατε ένα προηγούμενο υποψίας υποθέτω, ότι κάτι  μπορεί να μην έχει τηρηθεί σωστά. Είχε υποπέσει στα χέρια σας ένα έγγραφο από τον πάροχο, εν προκειμένω της Wind, όπου ανέφερε ακριβές αντίγραφο.

Χρήστος Ράμμος: Ναι.

Πρόεδρος: Μιας υποδιευθύντριας και φέρονταν ως υπογράφοντες η κυρία Βασιλική Βλάχου.

Χρήστος Ράμμος:  Μάλιστα.

Πρόεδρος: Και ο κύριος Κοντολέων. 

Χρήστος Ράμμος: Ναι.

Πρόεδρος: Και σας είχε διαβεβαιώσει η κυρία Βλάχου ότι, είχε αναφέρει ότι δεν είχε υπογράψει το έγγραφο αυτό.

Χρήστος Ράμμος: Ναι. Ναι. Ακριβώς.

Πρόεδρος: Αυτό ήταν στην αντίληψή σας εκείνη την περίοδο;

Χρήστος Ράμμος: Βεβαίως.

Πρόεδρος:  Άρα δεν θα έπρεπε να παραλληλιστούν οι υπογραφές, αν όντως υπάρχουν ή όχι; 

Χρήστος Ράμμος: Ναι. Καλεσαμε. Καλέσαμε δύο φορές…

Πρόεδρος: Δεν σας υπεδείχθη κάτι; Το πρωτότυπο των φακέλων ή όχι; 

Χρήστος Ράμμος: Όχι, όχι. Ποτέ.

Πρόεδρος: – Άρα δεν ξέρετε αν έχει τηρηθεί και η νομιμότητα;

Οι λόγοι υγείας και η… εξαφάνιση της κας Γεωργακοπούλου

Χρήστος Ράμμος: Όχι. Όχι. Η κυρία Βλάχου, εμείς καλέσαμε μετά δύο φορές την κυρία Γεωργακοπούλου περί αυτής πρόκειται έτσι δεν είναι;  Ως υποδιευθύντρια που υπογράφει το αρχικό έγγραφο, ότι βεβαίωσε την υπογραφή της κυρίας Βλάχου και ότι ένα έγγραφο το οποίο ήταν συνημμένο στην διάταξη άρσης του απόρρητου και εμείς την καλέσαμε δύο φορές και επικαλέστηκε λόγους υγείας και δεν ήρθε».

Όπως αναφέρεται συνοπτικά στην απόφαση του δικαστηρίου «στις 6 Σεπτεμβρίου 2022, η ΑΔΑΕ διενήργησε έκτακτο έλεγχο στην ΕΥΠ. Από τον Σεπτέμβριο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023 διενεργήθηκαν συνολικά 6 έλεγχοι στην ΕΥΠ. Τον Σεπτέμβριο του 2022 είχε γίνει αλλαγή διοίκησης (Κοντολέων σε Δεμίρη). Η ΑΔΑΕ ζήτησε πλήρεις φακέλους παρακολουθήσεων – όχι μόνο του Ανδρουλάκη αλλά όλων – οι οποίοι όμως δεν δόθηκαν ποτέ. Οι απαντήσεις της ΕΥΠ σε διάφορες επισκέψεις ήταν ότι άλλαξε η διοίκηση και ψάχνουν, ότι τα έχουν ελέγξει και έχουν γίνει όλα νομίμως, και ότι υπάρχουν διαρροές και δεν μπορούν να εμπιστευτούν την ΑΔΑΕ.

Η ΕΥΠ έδειξε μόνο τις διατάξεις άρσης απορρήτου και αριθμούς πρωτοκόλλου, όχι όμως τους φακέλους με την αίτηση της αρμόδιας διεύθυνσης ΕΥΠ. Ο κ. Ράμμος τονίζει ότι χωρίς τους φακέλους δεν μπορούσαν να ελέγξουν τους όρους και τις προϋποθέσεις έκδοσης των διατάξεων. Σημειώνει επίσης ότι υπήρχε πάντα ειδοποίηση πριν τον έλεγχο στην ΕΥΠ και παρίστατο ο διοικητής, γεγονός που αναιρούσε τον χαρακτήρα του εκτάκτου ελέγχου.

Αναφορικά με το ζήτημα των υπογραφών, η ΑΔΑΕ έλαβε από τον πάροχο Wind έγγραφο για τον Ανδρουλάκη που φέρονταν να έχουν υπογράψει η Β. Βλάχου (εισαγγελέας ΕΥΠ) και ο Π. Κοντολέων (διοικητής ΕΥΠ). Το έγγραφο φερόταν να έχει βεβαιωθεί από την
Γεωργακοπούλου Ευαγγελία (υποδιευθύντρια). Η Β. Βλάχου όμως δήλωσε στην ΑΔΑΕ ότι δεν έχει υπογράψει ποτέ το συγκεκριμένο έγγραφο. Η ΑΔΑΕ κάλεσε την Γεωργακοπούλου δύο φορές, η οποία όμως επικαλέστηκε λόγους υγείας και δεν προσήλθε. Η ΑΔΑΕ ενημέρωσε τον ασκούντα την ανάκριση εισαγγελέα και διαβίβασε όλους τους φακέλους».

Η αλλαγή στα μέλη της ΑΔΑΕ

Σε άλλο σημείο της απόφασης αναφέρεται ότι «οι εισαγγελείς πρωτοδικών Τριανταφύλλου και Σπυρόπουλος (σ.σ. οι αρχικοί εισαγγελείς που ερεύνησαν την υπόθεση πριν αυτή ανατεθεί στον κ. Αχιλλέα Ζήση) έδωσαν παραγγελία στην ΑΔΑΕ να κάνει διασταύρωση της λίστας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων (110 αριθμοί που έλαβαν predator) με τις διατάξεις άρσης απορρήτου . Ο Ράμμος εισηγήθηκε στην ολομέλεια της ΑΔΑΕ την εκτέλεση της παραγγελίας, η οποία όμως απερρίφθη (σ.σ. είχε προηγηθεί βέβαια η αλλαγή προσώπων στην ΑΔΑΕ με τη σύμπραξη ΝΔ και Ελληνικής Λύσης στη Βουλή)».

Και το κείμενο συνεχίζει ως εξής: «Ο κ. Ράμμος επισημαίνει ότι δεν έγιναν δύο πράγματα που θα διευκόλυναν τη διαλεύκανση της
υπόθεσης: πρώτον, η διασταύρωση της λίστας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων (110 συνδέσεις) με τις διατάξεις άρσης απορρήτου, και δεύτερον, ο πλήρης έλεγχος των φακέλων της ΕΥΠ. 

Τονίζει ότι κανένας τυπικός έλεγχος νομιμότητας δεν έχει καταστεί δυνατός, καθώς δεν είδαν ποτέ τους φακέλους, ούτε την πρώτη σελίδα, ούτε το υπηρεσιακό έγγραφο με το οποίο η διεύθυνση της ΕΥΠ ζητούσε την άρση του απορρήτου. Το κύριο πρόβλημα ήταν η μη συνεργασία από την ΕΥΠ και όχι η έλλειψη τεχνικών γνώσεων.

Η ΕΥΠ δεν έδειξε καν ζήλο να διερευνήσει ποιος παρακολουθεί κορυφαίους πολιτειακούς και στρατιωτικούς παράγοντες. Σχετικά με τις αρμοδιότητες της ΑΔΑΕ, το άρθρο 6 παράγραφος 1 του νόμου 3115/2002 ορίζει ότι η ΑΔΑΕ διενεργεί αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας τακτικούς και έκτακτους ελέγχους σε εγκαταστάσεις, τεχνικό εξοπλισμό, αρχεία, τράπεζες δεδομένων και έγγραφα της ΕΥΠ.

Η ΑΔΑΕ ελέγχει τους όρους και τις προϋποθέσεις έκδοσης της διάταξης άρσης απορρήτου – όχι μόνο τα τυπικά στοιχεία (υπογραφές) αλλά και την αιτιολογία, αν υπάρχει ο φάκελος και η αίτηση της υπηρεσίας. Η παλιά πρακτική ήταν να πηγαίνουν μόνο στους παρόχους και να βλέπουν διατάξεις και αριθμούς πρωτοκόλλου, χωρίς να πηγαίνουν στην ΕΥΠ. Μετά τις αποκαλύψεις αποφάσισαν να πηγαίνουν και στην ΕΥΠ για πλήρη έλεγχο, κάτι που όμως δεν συνέβη ποτέ».