Ποιους θεσμούς εμπιστεύονται οι Έλληνες και τι βλέπουν ως «απειλή» για τη Δημοκρατία

Οι Έλληνες ενδιαφέρονται και συζητούν για την πολιτική, ωστόσο εκφράζουν αυξημένη δυσπιστία απέναντι στον τρόπο λειτουργίας των Θεσμών και τελικά της ίδιας της Δημοκρατίας, σε σύγκριση με πολίτες της Γαλλίας, της Σουηδίας, της Ρουμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως προκύπτει από έρευνα της aboutpeople για λογαριασμό του think tank Progressive Lab.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 5.043 πολιτών με δικαίωμα ψήφου, την περίοδο από 25 Νοεμβρίου έως 16 Δεκεμβρίου 2025, και εστίασε σε ζητήματα Δημοκρατίας, θεσμικής πρακτικής του κοινοβουλευτισμού και εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.

Δείτε όλη την έρευνα εδώ.

Ειδικότερα, η Ελλάδα καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά πολιτικής συζήτησης στον κοινωνικό κύκλο των πολιτών της, με 4 στους 10 να δηλώνουν ότι συζητούν «συχνά» πολιτικά ζητήματα, ενώ μόλις το 5,5% απαντά ότι δεν συζητά «ποτέ». Στις υπόλοιπες χώρες, τα μεγαλύτερα ποσοστά εντοπίζονται στην επιλογή «περιστασιακά», με πρώτη τη Σουηδία (47,7%), ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο (45%), τη Γαλλία (44,5%) και τη Ρουμανία (42,8%).

Παράλληλα, σε ό,τι αφορά την προσωπική οικονομική κατάσταση, οι πολίτες δηλώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό δυσαρεστημένοι στην Ελλάδα (55%), στη Ρουμανία (42,4%) και στη Σουηδία (40,1%).

Το εύρημα που επιβεβαιώνει την κρίση του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη χώρα εντοπίζεται στη χαμηλή εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς, όπως η κυβέρνηση, το κοινοβούλιο, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, οι δημοτικές αρχές, τα συνδικάτα και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Παράλληλα, τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα απαξιώνονται από τους πολίτες, καθώς μόλις 2 στους 10 ερωτηθέντες δηλώνουν ότι τα εμπιστεύονται. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει εμφατικά τη βαθιά κρίση αντιπροσώπευσης που διαπερνά το πολιτικό σύστημα τα τελευταία χρόνια.

Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα η εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα περιορίζεται στο 20,4%, ενώ στη Γαλλία διαμορφώνεται στο 18,6%. Τη χαμηλότερη επίδοση καταγράφει η Ρουμανία, όπου μόλις το 17,1% των πολιτών δηλώνει ότι εμπιστεύεται τα κόμματα στη χώρα του.

Σε επίπεδο μέσου όρου στην εμπιστοσύνη των θεσμών, η Ευρωπαϊκή Ένωση συγκεντρώνει την υψηλότερη αποδοχή με 42,9%, με τη Ρουμανία και τη Σουηδία να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά (47,7% και 45,1% αντίστοιχα), ενώ η Ελλάδα ακολουθεί με 41,3% και η Γαλλία με 37,4%.

Ο πρωθυπουργός ως θεσμός καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό του στη Σουηδία (42,9%) και την Ελλάδα (39,8%). Έπεται το Ηνωμένο Βασίλειο (32%), η Γαλλία (31,4%), ενώ στην τελευταία θέση βρίσκεται η Ρουμανία (28,8%).

Όσον αφορά στην εκτελεστική και νομοθετική εξουσία, η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο κινούνται σε παρόμοια επίπεδα εμπιστοσύνης, με μέσους όρους 34,6% και 34,1% αντίστοιχα. Η Σουηδία αναδεικνύεται η χώρα με την ισχυρότερη εμπιστοσύνη και στους δύο αυτούς θεσμούς, ενώ στον αντίποδα η Ρουμανία εμφανίζει τη χαμηλότερη αποδοχή για το κοινοβούλιο (21,8%) και την κυβέρνηση (26,4%), διαπιστώνεται στην έρευνα.

Στην Ελλάδα, η εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση διαμορφώνεται στο 39,5%, ποσοστό λίγο υψηλότερο από το 35,5% που συγκεντρώνει το κοινοβούλιο. Τ

Μόλις τρεις στους δέκα εμπιστεύονται τη Δικαιοσύνη στην Ελλάδα

Αναφορικά με την εμπιστοσύνη στους ελεγκτικούς θεσμούς, τα στοιχεία της έρευνας αναδεικνύουν σημαντικές διακυμάνσεις ανάμεσα στις πέντε χώρες. Η Σουηδία ηγείται με 55,1%, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο (46,4%) και τη Γαλλία (40,7%), ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό διαμορφώνεται στο 30,9% και στη Ρουμανία υποχωρεί στο 25,5%.

Οι Ανεξάρτητες Αρχές συγκεντρώνουν γενικό μέσο όρο 36,7%. Η υψηλότερη εμπιστοσύνη καταγράφεται στο Ηνωμένο Βασίλειο (40,9%) και τη Σουηδία (38,1%), ενώ έπονται η Γαλλία (36%) και η Ρουμανία (35,8%), με την Ελλάδα να βρίσκεται στην τελευταία θέση της κατάταξης με 32,8%. Στις δημοτικές αρχές, στην Ελλάδα, η εμπιστοσύνη περιορίζεται στο 27,7%.

Τα συνδικάτα και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που βρίσκονται χαμηλά στην κλίμακα με τους μέσους όρους (32,2% και 26,5% αντίστοιχα). Στα συνδικάτα, η Σουηδία καταγράφει την υψηλότερη εμπιστοσύνη (45,1%), ενώ η Ελλάδα τη χαμηλότερη (17,7%). Τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στα ΜΜΕ καταγράφει η Γαλλία με 32,6%, ενώ ακολουθεί η Σουηδία με 31,1%, η Ρουμανία με 30,7% και το Ηνωμένο Βασίλειο με 28,3%. Στην τελευταία θέση της κατάταξης βρίσκεται η Ελλάδα, η οποία σημειώνει το χαμηλότερο της ποσοστό εμπιστοσύνης σε ολόκληρη την έρευνα, με μόλις 9,7%.

Η πλειοψηφία δεν αισθάνεται κοντά στο κόμμα που ψήφισε

Ως προς την εγγύτητα με το κόμμα που ψήφισαν στις τελευταίες εθνικές εκλογές, υψηλότερα ποσοστά πολιτών που δηλώνουν ότι αισθάνονται «πολύ και αρκετά» κοντά καταγράφονται στη Σουηδία (63,4%), τη Γαλλία (53,2%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (51,1%). Αντιθέτως, στην Ελλάδα η πλειοψηφία δηλώνει ότι αισθάνεται «όχι και τόσο και καθόλου» κοντά στο κόμμα που ψήφισε (55,2%), ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στη Ρουμανία (53%).

Σε ό,τι αφορά στη σταθερότητα της ψήφου, το υψηλότερο ποσοστό καταγράφεται στη Ρουμανία (63,9%), ακολουθεί η Ελλάδα (61,3%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (54,1%), ενώ στη Σουηδία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 48,8%. Στη Γαλλία, οι απαντήσεις εμφανίζονται πιο μοιρασμένες, με το 47,1% να δηλώνει ότι κάνει διαφορετικές επιλογές ανάλογα με την περίσταση και το 43,6% να δηλώνει ότι ψηφίζει πάντα το ίδιο κόμμα.

Η συντριπτική πλειοψηφία στην Ελλάδα δυσαρεστημένη με τη λειτουργία της Δημοκρατίας

Η άποψη ότι, παρά τα προβλήματά της, δεν υπάρχει καλύτερο πολίτευμα από τη δημοκρατία συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά συμφωνίας και στις πέντε χώρες. Συγκεκριμένα, συμφωνεί το 78,8% στην Ελλάδα, το 74,6% στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 71,2% στη Σουηδία, το 68% στη Ρουμανία και το 67,1% στη Γαλλία. Το υψηλότερο ποσοστό διαφωνίας καταγράφεται στη Ρουμανία (27,1%) και το χαμηλότερο στην Ελλάδα (16,3%).

Η ικανοποίηση, ωστόσο, από τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στην κάθε χώρα καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στον γενικό μέσο όρο των χωρών αυτών, το 56,8% των ερωτηθέντων δηλώνει δυσαρεστημένο, ενώ το 40% εμφανίζεται ικανοποιημένο. Η Ελλάδα παρουσιάζει την πιο αρνητική εικόνα, καθώς το 76% των πολιτών δηλώνει δυσαρεστημένο και μόλις το 22,7% ικανοποιημένο. Παρόμοια τάση υψηλής δυσαρέσκειας παρατηρείται στη Γαλλία με 67,6% και στη Ρουμανία με 66,3%.

Αντίθετα, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι μόνες χώρες όπου η ικανοποίηση υπερτερεί της δυσαρέσκειας, με ποσοστά 64,1% και 53,2% αντίστοιχα.

Σχετικά με την άποψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η δικτατορία είναι ίσως προτιμότερη από τη δημοκρατία, η πλειοψηφία των πολιτών διαφωνεί σε όλες τις χώρες με τον μέσο όρο διαφωνίας των πέντε χωρών να διαμορφώνεται στο 73,5%.

Συγκεκριμένα, διαφωνεί το 79,9% στην Ελλάδα, το 75% στη Σουηδία, το 74,8% στη Γαλλία, το 70,9% στο Ηνωμένο Βασίλειο και το 66,8% στη Ρουμανία. Η υψηλότερη αποδοχή αυτής της άποψης παρατηρείται στη Ρουμανία με 29,8% και η χαμηλότερη στην Ελλάδα με 16,6%.

Τα μεγάλα συμφέροντα επηρεάζουν τη Δημοκρατία

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας που αφορούν τους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη δημοκρατία, στην Ελλάδα ο σημαντικότερος αρνητικός παράγοντας είναι η πεποίθηση ότι οι αποφάσεις επηρεάζονται καθοριστικά από μεγάλα συμφέροντα (29,1%), ακολουθούμενη στενά από την έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών και των κομμάτων (28,9%). Επιπλέον, το 25,7% των Ελλήνων θεωρεί ότι η δικαιοσύνη επηρεάζεται από την εκάστοτε κυβέρνηση, ενώ το 24,5% πιστεύει ότι τα κόμματα δεν αγωνίζονται για το δημόσιο συμφέρον.

Στη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας των πολιτικών αποτελεί την πρώτη επιλογή με 28% και 29,9% αντίστοιχα. Στη Σουηδία, η δεύτερη πιο συχνή αναφορά αφορά τα κόμματα που δεν αγωνίζονται για το δημόσιο συμφέρον (25,9%), ενώ στην τρίτη θέση ιεραρχούνται οι κοινωνικές ανισότητες και η φτώχεια με ποσοστό 24,6%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μετά την έλλειψη λογοδοσίας, ακολουθεί η απουσία άξιων ηγετών (26,4%), ενώ ως τρίτος σημαντικότερος αρνητικός παράγοντας αναδεικνύεται το γεγονός ότι τα κόμματα δεν αγωνίζονται για το δημόσιο συμφέρον όπως οφείλουν, με ποσοστό 26,2%.

Στη Γαλλία, το κυριότερο πρόβλημα εντοπίζεται στη στάση των κομμάτων απέναντι στο δημόσιο συμφέρον (29,2%), με την επιρροή των μεγάλων συμφερόντων και την απουσία άξιων ηγετών να ισοβαθμούν στη δεύτερη θέση (24%). Παρομοίως, στη Ρουμανία, οι πολίτες προτάσσουν την επιρροή των μεγάλων συμφερόντων στις αποφάσεις (28,8%), την απουσία αγώνα των κομμάτων για το δημόσιο συμφέρον(25,6%) και την έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας (24,3%).

Παρατηρείται ότι παράγοντες όπως η έλλειψη πολυφωνίας στην ενημέρωση ή η απουσία διαβούλευσης συγκεντρώνουν πολύ χαμηλά ποσοστά σε όλες τις χώρες, με την Ελλάδα να καταγράφει τα χαμηλότερα επίπεδα (1,8% και 2,8% αντίστοιχα).

Απαισιοδοξία των Ελλήνων για το μέλλον

Για το αν η τωρινή γενιά ζει καλύτερα ή χειρότερα από τη γενιά των γονιών της, ο μέσος όρος των πέντε χωρών κλίνει οριακά προς την αρνητική πλευρά, με το 49,1% να απαντά «χειρότερα» έναντι του 46,8% που απαντά «καλύτερα».

Η Ελλάδα καταγράφει την πιο απαισιόδοξη στάση, με το 59,9% των πολιτών να θεωρεί ότι η ζωή του είναι χειρότερη από εκείνη των γονέων του, γεγονός που ερμηνεύεται από τις συνολικές συνθήκες στη χώρα τα τελευταία έτη. Ακολουθεί η Γαλλία, όπου το 55,4% δηλώνει επίσης ότι ζει χειρότερα. Στον αντίποδα, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ρουμανία παρουσιάζουν την πιο θετική εικόνα, με το 53,5% των ερωτηθέντων σε κάθε χώρα να δηλώνει ότι ζει καλύτερα, ενώ στη Σουηδία το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 49,5%.

Η απαισιοδοξία εντείνεται σημαντικά όταν το ερώτημα αφορά το μέλλον της επόμενης γενιάς. Ο μέσος όρος όσων πιστεύουν ότι τα παιδιά που είναι σήμερα 10-17 ετών θα ζήσουν χειρότερα από τους ίδιους ανέρχεται στο 61,6%, ενώ ένα 28,1% εκφράζει αισιοδοξία.

Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αρνητικών προσδοκιών με 72,9%, ακολουθούμενη από τη Γαλλία με 70,4%. Ακόμη και στις χώρες με τις λιγότερο αρνητικές προβλέψεις, η πλειοψηφία παραμένει απαισιόδοξη: στη Σουηδία το 57,9% θεωρεί ότι τα παιδιά θα ζήσουν χειρότερα, στη Ρουμανία το 54,5% και στο Ηνωμένο Βασίλειο το 52,5%.

Προτεραιότητα μια δημοκρατία απαλλαγμένη από τη διαφθορά

Οι προτεραιότητες των πολιτών σχετικά με το ποιο στοιχείο θεωρούν το πλέον ουσιώδες για τη δημοκρατία, σε επίπεδο μέσου όρου, η ελευθερία έκφρασης πολιτικών απόψεων και οι ελεύθερες και δίκαιες εκλογές ισοβαθμούν στην πρώτη θέση με 28,2%. Ακολουθούν η παροχή βασικών αναγκών σε όλους (21,7%) και η καθαρή πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά (18,3%).

Ωστόσο, στην Ελλάδα, το κυρίαρχο στοιχείο για τη δημοκρατία είναι η πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά, με το ποσοστό να φτάνει το 35,2%, γεγονός που αναδεικνύει ότι το αποτύπωμα των κυβερνητικών σκανδάλων είναι ισχυρό στην ελληνική κοινωνία. Ακολουθούν οι ελεύθερες εκλογές με 25,6%, η ελευθερία έκφρασης με 21,1%, ενώ η παροχή βασικών αναγκών συγκεντρώνει το 15%.

«Τα κόμματα πρέπει να επανεξετάσουν το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας τους»

Ως γενικότερο σχόλιο των ευρημάτων της έρευνας, το Progressive Lab τονίζει ως «η Δημοκρατία στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες παραμένει ηγεμονική, αλλά χρειάζεται αλλαγές στη λειτουργία της γιατί αντιμετωπίζει πραγματικές απειλές».

O καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του University οf Manchester Δημήτρης Παπαδημητρίου, σημέιωσε, μεταξύ άλλων πως «κοιτώντας την έρευνα συνολικά, σχηματίζει κανείς την εντύπωση ότι παραδοσιακές διαιρετικές τομές μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών υποχωρούν. Το τοπίο γίνεται πιο σύνθετο (…) Η Ελλάδα φαίνεται να ισορροπεί άβολα ανάμεσα σε μία γενικευμένη κρίση εμπιστοσύνης στους Θεσμούς και μία, κάπως νεφελώδη, πίστη στα ιδανικά της Δημοκρατίας».

Από την πλευρά του, συντονιστής Επιστημονικού Συμβουλίου του Progressive Lab και πρώην υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης, τόνισε πως «μία από τις μεγαλύτερες αυταπάτες της μεταπολεμικής φιλελεύθερης Δύσης ήταν η άποψη ότι η Δημοκρατία είναι δεδομένη (…) Σήμερα η Δημοκρατία κινδυνεύει περισσότερο ίσως από κάθε άλλη φορά μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την έρευνα του Progressive Lab σε πέντε χώρες της ΕΕ προκύπτει ότι τα κόμματα έχουν απαξιωθεί στη συνείδηση των πολιτών. Αυτή είναι μια επικίνδυνη εξέλιξη για τη Δημοκρατία, γιατί δεν νοείται Κοινοβουλευτική Δημοκρατία χωρίς κόμματα με ουσιαστική συμμετοχή και αποδοχή των πολιτών. Τα κόμματα πρέπει να επανεξετάσουν το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας τους και να δώσουν τη δυνατότητα στους πολίτες να ακουστούν οι απόψεις τους. Αυτή είναι η καλύτερη άμυνα για τις απειλές που δέχεται η Δημοκρατία».