Πόσα ξοδεύουν τα ευρωπαϊκά κράτη στην κοινωνική στέγαση; Η Ελλάδα των υψηλών ενοικίων και χαμηλών επιδομάτων

Με το πέρασμα των χρόνων, γίνεται εμφανές πως στέγαση αποτελεί μια αυξανόμενη κρίση σε ολόκληρη την ΕΕ, και γενικότερα την Ευρώπη.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το πρώτο της Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Στέγασης.

Σύμφωνα με το euronews, η πρωτοβουλία στοχεύει στην αντιμετώπιση ενός από τα πιο επείγοντα προβλήματα των πολιτών: την πρόσβαση σε προσιτή, βιώσιμη και ποιοτική στέγαση.

Σε εθνικό επίπεδο, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες παρέχουν ήδη επιδόματα στέγασης στο πλαίσιο των συστημάτων κοινωνικής προστασίας τους.

Ωστόσο, τα επίπεδα στήριξης, η εφαρμογή και η αποτελεσματικότητα ποικίλλουν σημαντικά, αντανακλώντας τις διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές πραγματικότητες.

Ποιες χώρες παρέχουν τα υψηλότερα επιδόματα στέγασης; Και πόσα ξοδεύουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανά άτομο για τη στήριξη της στέγασης;

Οι προτεραιότητες του προϋπολογισμού

Τα στοιχεία καταγράφουν τις δημόσιες παρεμβάσεις που αποσκοπούν να βοηθήσουν τα νοικοκυριά να καλύψουν τα έξοδα στέγασης, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για την ενοικίαση, της κοινωνικής στέγασης και των επιδομάτων για τους ιδιοκτήτες-κατοίκους.

Σύμφωνα με την Eurostat, η στέγαση αντιπροσώπευε το 1,35 % των συνολικών δαπανών κοινωνικής προστασίας στην ΕΕ το 2024. Το ποσό αυτό ανήλθε σε 66,5 δισεκατομμύρια ευρώ, που αντιστοιχεί στο 0,37 % του ΑΕΠ της ΕΕ και σε 148 ευρώ ανά κάτοικο.

Τα επιδόματα στέγασης ανά άτομο ποικίλλουν σημαντικά σε όλη την Ευρώπη.

Κυμαίνονται από σχεδόν μηδέν στη Βουλγαρία έως 755 ευρώ στην Ιρλανδία, μεταξύ 31 χωρών. Η Φινλανδία κατατάσσεται δεύτερη με 484 ευρώ, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο με 406 ευρώ.

Ωστόσο, το στοιχείο για το Ηνωμένο Βασίλειο είναι από το 2018 και ενδέχεται να μην είναι πλήρως συγκρίσιμο με πιο πρόσφατα στοιχεία. Παρόλα αυτά, εξακολουθεί να υποδηλώνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που παρέχουν τα υψηλότερα επιδόματα στέγασης.

Η Δανία (375 ευρώ), η Ισλανδία (335 ευρώ), η Γερμανία (328 ευρώ) και η Ελβετία (327 ευρώ) διέθεσαν επίσης περισσότερα από 300 ευρώ ανά άτομο για επιδόματα στέγασης. Οι Κάτω Χώρες (271 ευρώ), η Γαλλία (234 ευρώ) και η Σουηδία (200 ευρώ) συμπληρώνουν την πρώτη δεκάδα.

Οι δαπάνες κυμαίνονται μεταξύ 100 και 199 ευρώ σε τρεις χώρες: Κύπρος (185 ευρώ), Λουξεμβούργο (130 ευρώ) και Βέλγιο (110 ευρώ). Όλες οι άλλες χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία δαπανούν λιγότερο από 100 ευρώ ανά άτομο.

Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, η Ιταλία (13 ευρώ) και η Ισπανία (36 ευρώ) διαθέτουν σημαντικά λιγότερα από τις άλλες χώρες.

Τα ενοίκια ποικίλλουν σημαντικά σε όλη την Ευρώπη. Ορισμένες χώρες είναι πολύ πιο ακριβές από άλλες.

Όταν τα επιδόματα στέγασης ανά άτομο προσαρμόζονται στα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), τα στοιχεία αλλάζουν, αλλά η συνολική κατάταξη παραμένει σε γενικές γραμμές παρόμοια.

Η Ιρλανδία (535 PPS) εξακολουθεί να κατέχει την πρώτη θέση, ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (380) και το Ηνωμένο Βασίλειο (331), με βάση τα στοιχεία του 2018.

Σε ονομαστικούς όρους, η Γερμανία διαθέτει το μεγαλύτερο ποσό για επιδόματα στέγασης, ύψους 27,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, που αντιπροσωπεύει περισσότερο από τα δύο πέμπτα του συνολικού ποσού της ΕΕ. Ακολουθεί η Γαλλία με 16,1 δισεκατομμύρια ευρώ, περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού ποσού.

Μεταξύ 31 χωρών, το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται δεύτερο με 27 δισεκατομμύρια ευρώ, αν και ο αριθμός αυτός βασίζεται σε στοιχεία του 2018. Σύμφωνα με την βρετανική κυβέρνηση, οι δαπάνες για επιδόματα στέγασης αναμένεται να φθάσουν τα 37,8 δισεκατομμύρια λίρες (43,3 δισεκατομμύρια ευρώ) κατά το οικονομικό έτος 2025-2026.

Ωστόσο, ο ορισμός των επιδομάτων στέγασης μπορεί να διαφέρει ελαφρώς από τη μεθοδολογία της Eurostat.

Οι δαπάνες για επιδόματα στέγασης ήταν επίσης πάνω από 4 δισεκατομμύρια ευρώ στις Κάτω Χώρες και την Ιρλανδία, ενώ ήταν κάτω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ στην Ιταλία.

Συνολικά, το 0,37 % του ΑΕΠ της ΕΕ διατέθηκε για κοινωνική προστασία σχετική με τη στέγαση. Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, το μερίδιο κυμαίνεται από σχεδόν μηδέν στη Βουλγαρία και την Κροατία έως 0,99 % στη Φινλανδία. Το ποσοστό του Ηνωμένου Βασιλείου για το 2018 ήταν το υψηλότερο, με 1,11 %.

Η Ιρλανδία (0,72%), η Γερμανία (0,63%), η Δανία (0,57%), η Γαλλία (0,55%) και η Κύπρος (0,52%) διαθέτουν επίσης περισσότερο από το 0,5% του ΑΕΠ τους σε επιδόματα στέγασης.

Η Eurostat επισημαίνει ότι οι πολιτικές στέγασης είναι ευρέως διαδεδομένες στα κράτη μέλη και ο σκοπός τους συχνά υπερβαίνει την κοινωνική προστασία.

«Μπορεί να στοχεύουν στην ενθάρρυνση της οικοδομικής βιομηχανίας, της ιδιοκτησίας κατοικιών, της αποταμίευσης κ.λπ. Αυτά τα ευρύτερα μέτρα δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής [των δεδομένων κοινωνικής προστασίας]», ανέφερε η υπηρεσία.

Η Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Euronews για την Ευρώπη, για χώρες όπως η Ελλάδα δεν αναφέρονται υψηλά επιδόματα στέγασης ανά άτομο μέσα στο σχετικό πίνακα, γεγονός που δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις χώρες που επενδύουν σχετικά λίγα στην άμεση οικονομική στήριξη για ενοίκια ή κοινωνική στέγαση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και πολύ πίσω από χώρες όπως η Ιρλανδία, η Φινλανδία ή η Γερμανία.

Παράλληλα, η στεγαστική κατάσταση στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα δύσκολη: τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν ένα από τα υψηλότερα ποσοστά του διαθέσιμου εισοδήματος για στέγαση στην Ε.Ε., με μέσο όρο γύρω στο 35 %–36 % του εισοδήματος να πηγαίνει στο κόστος κατοικίας, πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που είναι περίπου 19 %.

Αυτή η εικόνα συμπίπτει με τη γενική οικονομική πραγματικότητα της χώρας: παρότι η Ελλάδα έχει εμφανίσει τα τελευταία χρόνια ανάκαμψη και δημοσιονομικά πλεονάσματα, οι μέσοι μισθοί παραμένουν χαμηλότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ οι τιμές των ενοικίων και των ακινήτων αυξάνονται με ρυθμούς που ξεπερνούν την αύξηση των εισοδημάτων, καθιστώντας την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγη μια από τις πιο επείγουσες προκλήσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά.

Το πρώτο σχέδιο στέγασης της ΕΕ

Το πρόσφατα παρουσιασμένο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Στέγασης εστιάζει «στην αύξηση της προσφοράς στέγασης, στην ενεργοποίηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, στην αντιμετώπιση των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων σε περιοχές με στεγαστικό πρόβλημα και στην υποστήριξη των ατόμων που πλήττονται περισσότερο».

«Η επιτυχία του σχεδίου θα καθοριστεί από την ικανότητα σε τοπικό επίπεδο να καλυφθούν αυτές οι ανάγκες. Ο στόχος μας πρέπει να είναι η προσιτότητα και οι πιο προσιτές κατοικίες είναι οι δημόσιες, οι συνεταιριστικές και οι κοινωνικές κατοικίες», δήλωσε ο Marco Corradi, πρόεδρος της Housing Europe.

Κατά την τελευταία δεκαετία, μεταξύ του 2015 και του τρίτου τριμήνου του 2025, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 64 % και τα ενοίκια κατά 21 %, σύμφωνα με την Eurostat.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, ένας πλήρης μισθός δεν αρκεί για να καλύψει το ενοίκιο ενός διαμερίσματος ενός υπνοδωματίου στο κέντρο της πόλης. Σε πολλές άλλες, το ενοίκιο καταλαμβάνει σημαντικό μέρος του μέσου καθαρού μισθού.