Στις 17 Φεβρουαρίου, η Σελήνη ευθυγραμμίστηκε με τον Ήλιο προκαλώντας μια δακτυλιοειδή ηλιακή έκλειψη. Ο ηλιακός δίσκος δεν σκοτείνιασε πλήρως· η Σελήνη άφησε ορατό ένα λαμπερό «στεφάνι» φωτός γύρω της. Για τους περισσότερους στο βόρειο ημισφαίριο, το φαινόμενο πέρασε σχεδόν απαρατήρητο.

Στην αστρολογία, όμως, η σημασία μιας έκλειψης δεν εξαρτάται από το αν την είδε κανείς. Παρότι πρόκειται για παράδοση χωρίς επιστημονική βάση, οι εκλείψεις θεωρούνται ιδιαίτερα φορτισμένα, ακόμη και πολιτικά, γεγονότα. Από παλιά συνδέονται με τη μοίρα των ηγεμόνων – και κάποιοι αστρολόγοι εκτιμούν ότι ούτε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξαιρείται από αυτό το μοτίβο.

Η αστρολογική ερμηνεία βασίζεται στους γενέθλιους χάρτες, όπου καταγράφεται η θέση Ήλιου, Σελήνης και πλανητών στα 12 ζώδια. Τη στιγμή της έκλειψης, τα δύο ουράνια σώματα βρίσκονταν στα όρια του Υδροχόου, σημείο που στην αστρολογική γλώσσα συνδέεται με ρήξεις, κλεισίματα κύκλων και αιφνίδιες ανακατατάξεις.

Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο Τραμπ γεννήθηκε κατά τη διάρκεια σεληνιακής έκλειψης το 1946, ορισμένοι αστρολόγοι μιλούν για την έναρξη μιας έντονης δοκιμασίας για τον Αμερικανό πρόεδρο – ακόμη και για σενάρια που φτάνουν έως τον θάνατό του.

Τέτοιου είδους προβλέψεις δεν είναι καινούργιες. Ο Τραμπ έχει βρεθεί πολλές φορές στο στόχαστρο δυσοίωνων προφητειών, τις οποίες μέχρι στιγμής έχει διαψεύσει πολιτικά. Ωστόσο, οι ερμηνείες αυτές δεν προκύπτουν στο κενό: επαναλαμβάνουν μια παράδοση χιλιάδων ετών που αντιμετωπίζει τις εκλείψεις ως οιωνούς για την τύχη βασιλείων και ηγετών.

Εκλείψεις και βασιλιάδες

Σύμφωνα με την ερευνήτρια Πρώιμης Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Μισέλ Φέφερ, σε άρθρο της στο The Conversation, η σύνδεση αυτή εντοπίζεται ήδη στην αρχαία Μεσοποταμία, πριν από περίπου τέσσερις χιλιετίες. Οι παρατηρητές του ουρανού στην περιοχή του σημερινού Ιράκ κατέγραφαν συστηματικά φυσικά φαινόμενα που θεωρούσαν προάγγελους συγκεκριμένων εξελίξεων.

Ανάμεσα σε δεκάδες παράδοξους οιωνούς –από σαύρες που γεννούν σε αυλές μέχρι ασυνήθιστες εμφανίσεις πουλιών– ξεχώριζε ένας που έμελλε να επιβιώσει περισσότερο: «αν συμβεί έκλειψη, ο βασιλιάς θα πεθάνει».

Η πίστη αυτή ώθησε τους αρχαίους αστρονόμους σε εντατική παρατήρηση και υπολογισμούς, ώστε να προβλέπουν τις εκλείψεις με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια. Έτσι γεννήθηκε και το τελετουργικό του «αντικαταστάτη βασιλιά»: για ένα διάστημα, κάποιος άλλος αναλάμβανε συμβολικά τον θρόνο μέχρι να περάσει ο κίνδυνος.

Η ιδέα διαδόθηκε ευρέως. Αιγυπτιακά κείμενα, ελληνικές και ρωμαϊκές αφηγήσεις συνδέουν εκλείψεις με θανάτους ισχυρών ανδρών. Ο Ρωμαίος ιστορικός Κάσσιος Δίων περιγράφει μια έκλειψη κοντά στον θάνατο του Αυγούστου το 14 μ.Χ., όταν «ο ουρανός έμοιαζε να καίγεται». Στα χριστιανικά Ευαγγέλια, το σκοτάδι κατά τη Σταύρωση λειτουργεί επίσης ως κοσμικό σημάδι.

Στον Μεσαίωνα, Άραβες χρονικογράφοι σημείωναν συχνά εκλείψεις παράλληλα με τον θάνατο ηγεμόνων. Στην Αγγλία, η έκλειψη του 1133 συνδέθηκε τόσο έντονα με τον θάνατο του Ερρίκου Α΄ δύο χρόνια αργότερα, ώστε έμεινε γνωστή ως «η έκλειψη του βασιλιά Ερρίκου».

Την ίδια εποχή, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποδεικνύει ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν αναπτύξει πολύπλοκα συστήματα για τον υπολογισμό τέτοιων φαινομένων.

Αστρολογία και εξουσία

Οι ηγεμόνες της προνεωτερικής περιόδου προσλάμβαναν συχνά αστρολόγους για να ερμηνεύσουν τον γενέθλιο χάρτη τους. Μια ευνοϊκή πρόβλεψη μπορούσε να λειτουργήσει ως εργαλείο νομιμοποίησης της εξουσίας. Οι δυσάρεστες προφητείες, όμως, προκαλούσαν οργή.

Στην αρχαία Ρώμη, αστρολόγοι εξορίστηκαν επανειλημμένα όταν προέβλεπαν την πτώση ή τον θάνατο αυτοκρατόρων. Ο Σουητώνιος αφηγείται την εκτέλεση του Ασκλεταρίωνα, ο οποίος προανήγγειλε το τέλος του Δομιτιανού.

Αιώνες αργότερα, στην Αγγλία, αστρολόγος εκτελέστηκε επειδή μίλησε για τον θάνατο του Εδουάρδου Δ΄, ενώ η Ελισάβετ Α΄ ποινικοποίησε τις σχετικές προβλέψεις. Αντίστοιχες απαγορεύσεις εκδόθηκαν στη Γαλλία και στην Ιταλία, όπου αστρολόγοι διώχθηκαν επειδή προέβλεψαν τον θάνατο παπών.

Οι αρχές δεν φοβούνταν μόνο για τη δική τους ασφάλεια, αλλά και για τη δημόσια τάξη. Σε κοινωνίες όπου η αστρολογία λαμβανόταν σοβαρά υπόψη, μια δυσοίωνη πρόβλεψη μπορούσε να πυροδοτήσει πανικό ή πολιτική αναταραχή. Κατά τους Πολέμους των Τριών Βασιλείων (1639–1653), ριζοσπαστικές αστρολογικές ερμηνείες ενίσχυσαν αντικαθεστωτικά αισθήματα. Ο Νίκολας Κάλπεπερ, το 1652, προέβλεψε την πτώση των ευρωπαϊκών μοναρχιών με αφορμή μια ηλιακή έκλειψη.

Παρότι από τον 17ο αιώνα η αστρολογία απομακρύνθηκε από τα πανεπιστήμια και τις αυλές, δεν έπαψε να επηρεάζει την πολιτική. Στα τέλη του 18ου αιώνα, στο Λονδίνο, αστρολόγος είχε προβλέψει τον θάνατο του Γουσταύου Γ΄ της Σουηδίας – και λίγο αργότερα εκείνος δολοφονήθηκε. Το 1981, μετά την απόπειρα κατά του Ρόναλντ Ρίγκαν, η αστρολόγος Τζόαν Κουίγκλεϊ υποστήριξε ότι θα μπορούσε να είχε προβλέψει το γεγονός και συνέχισε να συμβουλεύει τον Λευκό Οίκο ακόμη και για τον χρόνο πολιτικών ανακοινώσεων.

Σήμερα η αστρολογία δεν αναγνωρίζεται ως επιστήμη, ωστόσο εξακολουθεί να εμφανίζεται στον δημόσιο λόγο. Το αν μια πρόβλεψη επαληθεύεται ίσως έχει μικρότερη σημασία από τον αντίκτυπο που προκαλεί. Ιστορικά, οι εκλείψεις δεν ήταν επικίνδυνες λόγω του ίδιου του φαινομένου, αλλά λόγω των ερμηνειών και της πολιτικής φόρτισης που τις συνόδευε.

*Σύνολο εικόνων από: unsplash.com

Ειδήσεις Σήμερα: